واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 860
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
تشکیل متان یا گازهای حاصل از واکنش هیدروژن با اکسیدها یا کاربیدهای احیاشدۀ داخل آلیاژ در دمای بالا که به ساختار آلیاژ آسیب می‌رساند
حوزه موضوعی: خوردگی
high-temperature hydrogen attack
کاهش استحکام و انعطاف‌پذیری فولاد به‌ دلیل واکنش دمابالای هیدروژن با کاربیدهای موجود که به کربن‌زدایی و ایجاد شکاف‌های داخلی منجر میشود
حوزه موضوعی: خوردگی
نوعی حمله برای شناسایی اسم رمز با آزمودن پی‌درپی واژه‌های واژه‌نامه‌ای که احتمال می‌رود دربردارندۀ اسم رمز باشد
حوزه موضوعی: رمزشناسی
حمله‏ای که در آن با سوءاستفاده از قرارداد انتقال پرونده (قاپ) و با استفاده از دستور پورت (PORT) و با واسطه قرار دادن رایانۀ قربانی، به درگاه‌ها دسترسی می‌یابند متـ . حملۀ واگشتی قاپ FTP bounce attack
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
نگاه کنید به: حملۀ واگشتی
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
private transportation 1
خدماتی در حمل‌ونقل که به گروه خاصی اختصاص دارد و عموم مردم نمی‌توانند از آن استفاده کنند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
mass transportation
خدمات حمل‌‌ونقل انبوه مسافر با استفاده از وسایل حمل‏ونقل عمومی، مانند مترو
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
انتقال چوب از عرصه به انبارگاه به‌وسیلۀ مجموعه‏ای از دوّارها و بافه‌ها و قرقره‏ها متـ . حمل‌ونقل کابلی
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
خدمات حمل‏ونقلی که شرکت‌های مجاز حمل‏ونقل در بین شهرها و معمولاً در مسیر ثابت و با برنامۀ مشخص عرضه می‏کنند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
sustainable transportation
خدمات حمل‌ونقلی با آلودگی کم و صرف هزینۀ معقول که موجب تداوم کیفیت زندگی در سطح مطلوب می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
hauling, haulage, timber transportation, wood transportation
حمل‌ونقل ماشینی فراورده‏های چوبی جنگل از انبارگاه تا مراکز مصرف
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
private transportation 2
خدمات حمل‌و‌نقلی که در مالکیت یا بهره‌برداری شخص یا گروه غیردولتی است و برای استفادۀ شخصی به کار می‌رود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
connecting transport
جابه‌جا کردن مسافران از نقطه‌ای به نقطۀ دیگر برای برقراری ارتباط میان دو وسیلۀ نقلیۀ غالباً متفاوت
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
automated guided transit, AGT
دستۀ بزرگی از سامانه‌های حمل‌ونقل ریلی که بدون راننده و تمام‌خودکار هستند و می‌توان آنها را از راه دور هدایت کرد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
کلیۀ عملیات بارگیری و انتقال از انباشتگاه تا محل مصرف که با وسایل نقلیۀ جاده‏ای صورت می‌گیرد
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
بار کردن گِرده‏بینه‏ها به کامیون ازطریق غلتاندن آنها از یک شیب‏راهۀ بارگیری به‌وسیلۀ بافه‌ها یا زنجیرهایی که یک سر آنها به کامیون و سر دیگر به دور تنۀ گِرده‏بینه و دوّار وصل شده است
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
شیوه‌های مختلف حمل‌ونقل عمومی رایج در خیابان‌ها
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
نوعی خدمات حمل‌ونقل عمومی با خطوط طولانی و تعداد ایستگاه کم و سرعت زیاد که عمدتاً برای سفر در نواحی دور از همِ کلان‌شهرها به کار می‌رود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
نگاه کنید به: حمل‌ونقل بافه‏ای
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
جابه‌جایی مسافر براساس مسیر و جدول زمانی مشخص
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
interline transportation
جابه‏جایی مسافر بین یک یا چند خط اتوبوس یا راه‏آهن در حمل‏ونقل عمومی
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
public transportation
نوعی خدمات حمل‏ونقل عمومی، با برنامه‏ای مشخص، که در آن بیش از یک مسافر را در یک یا چند مسیر معین از نقطه‏ای به نقطۀ دیگر جابه‏جا می‏کنند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
خطوط اتوبوس‌رانی بین خطوط ثابت اتوبوس و مسافربرها
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
Lawsonia
سرده‌ای از حنائیان که بومی مناطق نیمه‌خشک گرمسیری و نیمه‌گرمسیری افریقا و جنوب آسیا و شمال استرالیا است و از قدیم از آن برای رنگ‌آمیزی پوست و مو و ناخن و چرم و پشم استفاده می‌شده است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
Lythraceae
تیره‌ای از موردسانان علفی چندساله یا درختچه‌ای با حدود 31 سرده و حدود 620 گونه که اغلب در نواحی گرمسیری پراکنده هستند و در امریکای جنوبی و افریقا تنوع زیادی دارند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
ویژگی همخوانی که در حنجره تولید می‌شود
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
laryngoplegia,laryngoparalysis,laryngeal paralysis
فلج یکی از ماهیچه‌های حنجره عموماً براثر آسیب‌دیدگی عصب واج یا عصب بازگشتی حنجره (recurrent laryngeal nerve)
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
Ophiuchus, Oph, Serpent Bearer
صورت فلکی بزرگ استوای آسمان در همسایگی شمالی صورت عقرب، که به شکل مردی ماربه‌دست تصور می‌شود
حوزه موضوعی: نجوم‌
محرکی که باعث انحراف از توجه به یک موضوع مشخص می‌شود
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
distractibility
حالتی که در آن با کوچک‌ترین محرک توجه فرد از موضوع منحرف می‌شود
حوزه موضوعی: روان‏شناسی