واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1360
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
food restoration
افزودن مواد مغذی‌ای که در طی فراوری غذا از دست رفته‌اند
حوزه موضوعی: تغذیه
image-motion compensation, IMC, forward-motion compensation, FMC
بی‌حرکت نگه‌داشتن تصویر در صفحۀ کانونی دوربین در ضمن حرکت نسبی دوربین و شیء، برای جلوگیری از تارشدگی تصویر
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
isostatic compensation
فرایندی که در آن سنگکرۀ زمین برای برقراری توازن میان واحدهایی با جِرم و چگالی متفاوت سازوکاری تنظیمی دارد متـ . تعدیل هم‌ایستایی isostatic adjustment
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
Babinet compensator
وسیله‏ای برای تحلیل نور قطبیده، متشکل از دو منشور کوارتز که در کنار هم قرار می‌گیرند
حوزه موضوعی: فیزیک‏
static-stability compensator, static-stability augmenter
سامانه‌ای با پایداری محدود که هواگرد را در حالت فرمان‌رها (stick-free) پایدار نگه می‌دارد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
filter impedance compensator
نوعی جبرانگر رهبندی که در دو سر یک پالایۀ الکتریکی نصب می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی برق
environmental determinism
مکتبی ناظر بر اینکه یک یا چند عنصر محیط طبیعی تعیین‌کنندۀ نوع و سطح تمدنی است که جامعه می‌تواند به آن دست یابد
حوزه موضوعی: جغرافیای سیاسی
algebric
مربوط به جبر
حوزه موضوعی: ریاضی
Algieba
ستارۀ دوتایی شامل یک غول از ردۀ ک‌1 با قدر 2/6 و یک غول از ردۀ جی‌7 با قدر 3/5، واقع در فاصلۀ تقریبی 76 سال نوری از زمین که با تناوبی تقریباً 600 ساله دور یکدیگر می‌گردند
حوزه موضوعی: نجوم‌
منطقۀ گذر بین دو تودۀ هوا با چگالی‌های مختلف
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
frontogenetical/ frontogenetic
مربوط به جبهه‏زایی
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
frontogenesis
1. شکل‏گیری اولیۀ یک جبهه یا منطقۀ جبهه‏ای 2. عموماً افزایش گرادیان افقی خواص توده‏هوا، به‏ویژه چگالی آن و گسترش سیماهای مربوط به میدان باد که یک جبهه را مشخص می‌کند
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
1. واپاشی یک جبهه یا منطقۀ جبهه‏ای 2. عموماً کاهش گردایان افقی خواص توده‏هوا، به‌ویژه چگالی آن و واپاشی سیماهای میدان باد مربوط به جبهه
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
equatorial front
نگاه کنید به: جبهۀ درون‏حارّه‏ای
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
جبهه‏ای در فصل گرم بین شارش بادهای بسامان اقیانوسی و هوای گرم قاره‏ای
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
جبهه‌ای که تغییرات دما و سمت و سرعت باد در دو سوی آن ضعیف است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
مرزی که برون‌شارش هوای سرد توفان همرفتی را از هوای گرم و مرطوب سطح زمین جدا می‌کند
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
نگاه کنید به: جبهۀ درون‏حارّه‏ای
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
نگاه کنید به: خط خشک
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
جبهه‏ای فرضی درون ناوۀ استوایی که هوای نیمکرۀ شمالی و جنوبی را از هم جدا می‏کند متـ . جبهۀ استوایی equatorial front جبهۀ حارّه‏ای tropical front
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
coastal front
منطقۀ جبهه‏ای میان‏مقیاس کم‏عمق، نوعاً کمتر از یک کیلومتر، همراه با تغییر آشکار راستای چرخندی باد و تباین شدید گرما
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
جبهۀ ناهم‌رسیده یا بخشی از آن که به ‌گونه‌ای حرکت می‌کند که هوای سردتر جانشین هوای گرم‌تر میشود
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
جبهۀ سردی که در نوار ساحلی اقیانوس اطلس در امریکای شمالی توده‌هوای سرد را به ‌سوی جنوب و جنوبِ‌غرب هدایت می‌کند
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
جبهۀ ناهم‌رسیده یا بخشی از آن که به ‌گونه‌ای حرکت می‌کند که هوای گرم‌تر جانشین هوای سردتر میشود
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
خط یا سطح پیوسته‏ای که در هر لحظه وضعیت نوسانی تمام نقاط آن یکسان باشد
حوزه موضوعی: فیزیک‏
ناپیوستگی افقی دما و رطوبت که نشانگر لبۀ پیشتاز هوای خنک‌تر و مرطوب‏تر همراه با نسیم دریاست
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
نگاه کنید به: خط خشک
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
جبهه‌ای که با رسیدن جبهۀ سرد به جبهۀ گرم تشکیل می‌شود و در طی تشکیل آن هوای گرم سطح زمین به بالا رانده می‌شود متـ . جبهۀ هم‌رسیده occluded front
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
نوع فراوان هم‌رسی که در آن اختلاف دمای محسوسی بین توده‌هوای سرد جبهۀ سرد و توده‌هوای سرد جبهۀ گرم وجود ندارد
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
cold occlusion, cold-type occlusion, cold-front-type occlusion
جبهۀ حاصل از رانده شدن جبهۀ سرد به زیر جبهۀ گرم و قرار گرفتن هوای سردتر به‌جای هوای سرد متـ . جبهۀ هم‌رسیدۀ سرد cold occluded front
حوزه موضوعی: علوم جَوّ