واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1360
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
interleaving
فرایند ادغام قسمت‌هایی از چند پیام جداازهم روی یک خط انتقال، با نظمی خاص
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
محل ویژۀ ژن بر روی فام‌تن
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
lodge 2, loge (fr.)
محل ممتاز و خاص در سالن نمایش
حوزه موضوعی: عمومی
position 1
موقعیت یک آرایه نسبت به آرایه‌ای دیگر در رتبۀ بالاتر
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
restriction site
توالی نوکلئوتیدی خاص که با یک درون‌نوکلئاز ویژه‌بُر شناسایی و بریده می‌شود
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
propeller post,screw post, body post
بخش پیشین قاب سکان که محور پروانه از آن عبور می‌کند و پروانه بر روی آن نصب می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
بخشی از تماشاخانه که تماشاگران در آن می‌نشینند
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
place of articulation
محلی در مجرای آوایی که با ایجاد گرفتگی در آن، آوا تولید می‏شود
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
rudder post, stern post, stern frame 1
محلی که از اتصال پاشنۀ شناور به سکان به وجود می‌آید
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
مکانی در آمادگاه لوکوموتیو که تأسیسات سوخت‌گیری در آنجا قرار دارد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
drug consumption room, DCR
نگاه کنید به: تزریق‌خانۀ ایمن
حوزه موضوعی: اعتیاد
کل یا بخشی از یک مکان دارای تقدس
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
ترکیبی که برای کاهش میزان کالری و ایجاد خواص حسی چربی‌مانند می‌تواند جانشین بخشی از چربی مواد غذایی ‌شود
حوزه موضوعی: تغذیه، علوم و فنّاوری غذا
cocoa butter replacer, CBR
چربی گیاهی فاقد لوریک‌اسید که توزیع اسید چرب در آن شبیه کرۀ کاکائو است، ‌اما ساختمان تری‌گلیسریدی آن با کرۀ کاکائو متفاوت است و می‌توان آن را جانشین بخشی از کرۀ کاکائو کرد
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
درمانی که در آن نیکوتین را در شکل‌های مختلف غیردخانی به سیگاری‌ها عرضه می‌کنند
حوزه موضوعی: اعتیاد، روان‏شناسی
media placement
گذاشتن یک مطلب در جای مناسب در یک رسانۀ معین متـ . جایگزینی رسانه‌ای
حوزه موضوعی: روابط‌عمومی و تبلیغات بازرگانی
فرایند جانشین کردن جایگزین چربی به‌جای بخشی از چربی مواد غذایی
حوزه موضوعی: تغذیه، علوم و فنّاوری غذا
نگاه کنید به: جایگزینی
حوزه موضوعی: روابط‌عمومی و تبلیغات بازرگانی
gene replacement
روشی درون‏بدنی (in vivo) که در آن یک ژن متفاوت جای یک ژن خاص را در یک فام‏تن می‌گیرد
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری، کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
automatic dialogue replacement, additional dialogue replacement, ADR 1
ضبط مجدد گفت‌وگوی بازیگران و قرار دادن آن به‌جای گفتار یا عبارت نامطلوب یا بی‌کیفیت در مرحلۀ پس‌تولید
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
joint replacement
قرار دادن برسازه در محل مفصل ازطریق جراحی
حوزه موضوعی: مهندسی پزشکی
permutation
1. آرایه‏ای مرتب از همه یا بخشی از یک مجموعه‌اشیا 2. تابعی یک‌به‏یک از یک مجموعه به ‏روی خودش
حوزه موضوعی: آمار، ریاضی
cyclic permutation, circular permutation, cycle permutation
جای‌گشتی از یک مجموعۀ مرتبِ نمادها که نماد اول را به نماد دوم، دوم را به سوم، ... و آخر را به اول می‌فرستد
حوزه موضوعی: ریاضی
even permutation
جای‌گشتی که به‌صورت حاصلِ‌ضرب تعداد زوجی از ترانَهِش‌ها نوشته شود
حوزه موضوعی: ریاضی
odd permutation
جای‌گشتی که به‌صورت حاصلِ‌ضرب تعداد فردی از ترانَهِش‌ها نوشته شود
حوزه موضوعی: ریاضی
نفوذ سنگ آذرین یا تشکیل یک کان‌توده در سنگ‌های قدیمی‌تر
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
ترکیبی از دو فرایند مهاجرت و جای‌گیری در واکنش‌های شیمیایی
حوزه موضوعی: شیمی
provenience 1, provenance 1
مکان و موقعیت سه‌بعدی یافته در بستره و ثبت آن
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
horizontal provenience
موقعیت افقی شیء در تاشۀ کاوش نسبت به نقطۀ مبنا
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
vertical provenience
عمق دقیق شیء در تاشۀ کاوش نسبت به نقطۀ مبنا
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی