واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1360
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
declared alternate
فرودگاه جانشینی که در طرح پرواز تعیین شده است
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
takeoff alternate/ take-off alternate
فرودگاه جانشینی که هواپیما اندکی پس از برخاست بنا به ضرورت در صورت عدم امکان بازگشت به فرودگاه خروجی در آن فرود می‌آید
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
cheese substitute
فراورده‌ای شبیه به پنیر که با جانشین کردن چربی کره با نوعی مادۀ پروتئینی و افزودن نمک‌های نامیزه‌ساز تهیه می‌شود
حوزه موضوعی: تغذیه، علوم و فنّاوری غذا
ترکیبی که برای کاهش میزان کالری و ایجاد خواص حسی چربی‌مانند می‌تواند تا صددرصد جانشین چربی فراوردۀ غذایی شود
حوزه موضوعی: تغذیه، علوم و فنّاوری غذا
en route alternate
فرودگاهی در طول مسیر که هواپیما در صورت بروز شرایط غیرعادی یا اضطراری می‌تواند در آن فرود آید
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
milk substitute
فراورده‌ای برای تغذیۀ شیرخواران یا افرادی که نابردباری لاکتوزی دارند
حوزه موضوعی: تغذیه، علوم و فنّاوری غذا
human milk substitute
نگاه کنید به: شیر فرمولی نوزاد
حوزه موضوعی: تغذیه، علوم و فنّاوری غذا
مصرف غذای جانشین
حوزه موضوعی: تغذیه، علوم و فنّاوری غذا
butter substitute
فراورده‌ای که ظاهر و ویژگی مشابه با کره دارد، ولی ترکیبات سازندۀ آن متفاوت است
حوزه موضوعی: تغذیه، علوم و فنّاوری غذا
cocoa butter substitute, CBS 1
چرب‍ی گیاهی حاوی لوریک‌اسید با ترکیب شیمیایی کاملاً متفاوت با کرۀ کاکائو که برخی از خواص فیزیکی آن را داراست و می‌توان آن را تا صددرصد جانشین کرۀ کاکائو کرد
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
meat substitute, meat alternative
غذایی شبیه‌سازیشده که از آن به جای گوشت در فراورده‌های گوشتی یا رژیم‌های افراد گیاه‌خوار استفاده میشود
حوزه موضوعی: تغذیه، علوم و فنّاوری غذا
departure alternate
فرودگاه جانشین برخاستی که در طرح پرواز تعیین شده است
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
destination alternate
فرودگاه جانشین نشست در طرح پرواز که قبل از برخاستن هواپیما مشخص می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
سازوکاری دفاعی که ازطریق آن فرد به جای اعمال و احساس‌های ممنوع یا دست‌نیافتنی به اعمال یا احساس‌های موجه یا دست‌یافتنی متوسل میشود
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
paradigmatic
نگاه کنید به: رابطۀ جانشینی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
base-pairing substitution
جانشینی بازها با یکدیگر که به جهش در دِنا منجر می‌شود
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
metathesis 1, double displacement, double decomposition
واکنشی که در آن دو عنصر یا گروه‌هایی از عناصر مربوط به دو مولکول جابه‌جا می‌شوند
حوزه موضوعی: شیمی
نقشه‌ای که محل استقرار بارگُنج‌ها را با استفاده از سه مؤلفۀ بند و ردیف و طبقه نشان می‌دهد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
تعیین جایگاه کلید حروف و نشانه‏ها روی صفحه‏کلید
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
نصب علامت به‌نحوی‌که راننده دید بهینه داشته باشد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل درون‌شهری-جاده‌ای، حمل‌ونقل ریلی
imputation, sharing
فرایند جای‌گذاری داده‌های گم‌شده براساس داده‌های موجود
حوزه موضوعی: ریاضی
political animal
کسی که سیاست در خون اوست
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
سلسله‌ای از اندامگان‌های پُریاخته که از رویان تکوین می‌یابند متـ . پُریاختگان Metazoa
حوزه موضوعی: جانور‌شناسی
جانورانی که در آب زندگی می‌کنند
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
هر یافتۀ هنری مربوط به دوران باستان که در آن پیکر حیوان به‌نحوی بازنمایی شده باشد
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
شاخه‌ای از علم زیست‌شناسی که در آن سلسلۀ جانوری شامل همۀ جانوران زنده و منقرض‌شده ازلحاظ ساختار و رویان‌شناسی و تکامل و رده‌بندی و رفتار و پراکنش جغرافیایی بررسی می‌شود
حوزه موضوعی: جانور‌شناسی
تخت‌ها یا اتاق‌های اشغال‌نشده در اقامتگاه
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
address field, champ de l'adresse (fr.)
محلی مستطیل‏شکل بر روی پاکت پُستی که نشانی گیرنده و فرستنده بر روی آن درج می‏شود
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، مهندسی مخابرات - پست
blocking 5
تعیین نحوۀ استقرار و مسیر حرکت بازیگران در صحنه
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
ویژگی کد انتقالی که در آن دو نماد متوالی با تعدادی بیت از هم جدا شوند
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات