واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1360
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
society
جماعتی (community) ساختمند از انسان‌ها که از سنت‌ها یا نهادها یا ملیت یکسان برخوردارند
حوزه موضوعی: باستان‏شناسی، جامعه‌شناسی
نگاه کنید به: روان‌آزاری
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
نگاه کنید به: مردم‌آمیز
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
نگاه کنید به: مردم‌آمیزی
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
political socialization
فرایندی که ازطریق آن شخص با قبول فرهنگ سیاسی جامعه و عمل به آن مورد پذیرش جامعه قرار می‌گیرد
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
نگاه کنید به: روان‌آزاری
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
روشی در جامعه‌شناسی که در آن با برقراری نظامی سنجه‌ای و کمّی به طبقه‌بندی و تحلیل و ارزیابی روابط و رفتارها و کنش‌ها و واکنش‌های انسان‌ها می‌پردازند
حوزه موضوعی: باستان‏شناسی، جامعه‌شناسی
فردی که تخصص یا حرفۀ او جامعه‌شناسی است
حوزه موضوعی: باستان‏شناسی، جامعه‌شناسی
مطالعۀ علمی رفتارها و کنش‌های اجتماعی یا گروهی انسان‌
حوزه موضوعی: باستان‏شناسی، جامعه‌شناسی
شاخه‌ای از جامعه‌شناسی که رویکرد خدمت به انسان را جانشین رویکردهای فنّاورانه می‌کند
حوزه موضوعی: باستان‏شناسی، جامعه‌شناسی
یاری جُستن از دانش جامعه‌شناسی در تشخیص و درمان و تدریس و پژوهش با روش‌هایی مشابه با روان‌شناسی بالینی
حوزه موضوعی: باستان‏شناسی، جامعه‌شناسی
شاخه‌ای از جامعه‌شناسی بر پایۀ فلسفۀ پدیدارشناسی که هدف اصلی آن توصیف و تحلیل رفتارها و کنش‌های اجتماعی انسان در چارچوب‌ فلسفه است
حوزه موضوعی: باستان‏شناسی، جامعه‌شناسی
medical sociology, sociology of medecine
شاخه‌ای از جامعه‌شناسی که پزشکی را به‌صورت مجموعه‌ای از پندارها و رفتارها در مرکز مطالعه قرار می‌دهد
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی
sociology of the family, family sociology
شاخه‌ای از جامعه‌شناسی که موضوع آن مطالعۀ خانواده در تمام ابعاد اجتماعی است
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی
sociology of mass media, media sociology
شاخه‌ای از جامعه‌شناسی که موضوع آن بررسی هر دو بخش تولید و مصرف‌ در حوزۀ رسانه‌های جمعی و سازوکارهای حاکم بر این رسانه‌هاست
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی
شاخه‌ای از جامعه‌شناسی که موضوع آن مطالعۀ جوامع روستایی است و برخلاف ساده‌انگاری عبارت‌های قالبی دربارۀ زندگی روستایی، بر مطالعۀ عمیق شیوه‌های زندگی روستایی و سیر تحول آنها تأکید ‌دارد
حوزه موضوعی: باستان‏شناسی، جامعه‌شناسی
مطالعۀ زبان به‌منزلۀ یک نهاد اجتماعی ازمنظر جامعه‏شناسی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
نگاه کنید به: نظریۀ سازمان‌ها
حوزه موضوعی: باستان‏شناسی، جامعه‌شناسی
شاخه‌ای از جامعه‌شناسی که به مطالعۀ پهنه‌های شهری با تأکید بر سازمان اجتماعی و فرهنگ و سبک‌های زندگی و روابط میان افراد و گروه‌های اجتماعی می‌پردازد
حوزه موضوعی: باستان‏شناسی، جامعه‌شناسی
شاخه‌ای از جامعه‌شناسی که در آن، عمدتاً به سفارش کارفرمایان غیردانشگاهی، به چاره‌جویی برای معضل‌های اجتماعی می‌پردازند
حوزه موضوعی: باستان‏شناسی، جامعه‌شناسی
طبقه‌‌بندی اجتماعات گیاهی براساس ساختار گیاگانی آنها نه شکل‌های زیستی یا ملاحظات دیگر
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
شاخه‌ای از جامعه‌شناسی که موضوع آن بررسی علل و پیامدهای تقسیم گروه‌های انسانی، برمبنای آنچه نژاد خوانده می‌شود، و نیز بررسی سازوکارهای اجتماعی حاکم بر آن است
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی
گرایش به ترجیح‌ دادن نیازها و علائق و چشم‌اندازهای یک گروه اجتماعی بر ملاحظات خودمحورانۀ فرد
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
شمار مردگان کاوش‌شده در یک محوطه یا گورستان در یک دورۀ زمانی معین
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
information society, InfoSoc
جامعه‌ای که در آن اطلاعات بیش از کالای مادی، نیروی محرکۀ فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی به شمار می‌آید
حوزه موضوعی: آینده‌پژوهی، علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی
جامعه‌ای که در آن تنوع فرهنگی افراد و گروه‌ها به سود یک فرهنگ غالب از میان برود یا به‌شدت آسیب ببیند و نوعی یکدستی فرهنگ‌ها و ارزش‌ها و تضعیف سازمان‌های مدنی حاکم شود
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی
جامعه‌ای مدنی که در آن چندین جامعه در یک سرزمین واحد به سر می‌برند و به‌نحوی مسالمت‌آمیز بر یکدیگر تأثیر می‌گذارند و ازنظر اقتصادی و سیاسی به هم وابسته‌اند
حوزه موضوعی: باستان‏شناسی، علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
soil association
گروهی از واحدهای طبقه‌بندی خاک که با هم و مطابق با الگویی ویژه در یک پهنۀ جغرافیایی وجود دارند
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
جامعه‌ای ساکن در یک یا چند آبادی با جمعیت و تراکمی کم که دارای تولیدات کشاورزی یا دامپروری است
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی
speech community
جامعه‌ای که در آن از زبان واحدی برای ارتباط استفاده می‌شود
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی