واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1176
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
ویژگی واکنشگری که با دادن یک زوج‌الکترون پیوندی به یک گروه دیگر با آن تشکیل پیوند می‌دهد
حوزه موضوعی: شیمی
nucleophilicity
قدرت نسبی یک واکنشگر هسته‏دوست
حوزه موضوعی: شیمی
nucleosynthesis
تولید هسته‌های اتمی براثر واکنش‌های هسته‌ای در دما و فشار بالا
حوزه موضوعی: فیزیک‏
1. تشکیل هستۀ بلوری جدید در محلول اَبَرسیر‏شده در طی فرایند تبلور 2. شکل‏گیری انبوهۀ بسپاری منظم کوچکی در مذاب یا محلول که مرکزی برای رشد بلور است
حوزه موضوعی: شیمی
فشرده ‌شدن هستۀ یاخته و متراکم شدن فامینۀ آن
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
1. تورم هستۀ یاختۀ در‌حال‌مرگ و محو شدن فامینۀ آن 2. حل شدن و از بین رفتن هستۀ یاخته
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
pitted, stone removed
ویژگی میوه‌ای که هستة آن جداشده است
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
خارج کردن هستة میوه‌های دارای هستة نسبتاً ریز به‌نحوی‌که به بافت میوه کمترین آسیب برسد
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
خارج کردن هستة میوه‌های دارای هستة نسبتاً درشت به‌نحوی‌که به بافت میوه کمترین آسیب برسد
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
cloud condensation nuclei
ذره‌های هواویز نم‌گیر در جوّ که ممکن است به‌عنوان هسته‌های قطرک‌های اَبر عمل کنند اختـ . هماب CCN
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
تمایل اتم‌ها یا گروه‌ها برای جدا شدن از یک گونۀ شیمیایی همراه با زوج‌الکترون پیوندی
حوزه موضوعی: شیمی
ویژگی گروه ترک‌کننده‏ای که زوج‌الکترون پیوندی را با خود حمل می‌کند
حوزه موضوعی: شیمی
گروه ترک‌کننده‏ای که زوج‌الکترون پیوندی را با خود حمل می‌کند
حوزه موضوعی: شیمی
توده‌ای سنگی در مرکز آب‌سنگ که از اندامگان‌های آب‌سنگ‌ساز (reef-building organisms) تشکیل شده است
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
هستۀ میعان اَبر، متشکل از مواد نم‌گیر محلول و غیرمحلول و احتمالاً ترشونده
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
ماده‏ای مغناطیسی که برای تقویت میدان مغناطیسی در پیچه قرار می‏گیرد و به‌صورت آهن یکپارچه یا لایه‏لایه است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
بخشی در مرکز داده‌های اَبر که مسئول نظارت بر درخواست‌های خدماتی کاربر نهایی است
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
cloud nucleus
ذراتی در جوّ که مرکز تشکیل قطرک یا ذرۀ یخ هستند
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
ذرات جامد معلق در جوّ با شعاع بزرگ‌تر از یک میکرون
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
Aitken nucleus
کوچک‌ترین و فراوان‌ترین نوع ذرات جامد معلق در جوّ با شعاعی کمتر از 0/2 میکرون
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
freezing nucleus
هر ذرۀ غوطه‌ور در آب اَبَرسرد که موجب آغازش رشد یخ‌بلور می‌شود
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
تعداد نسبتاً محدودی از ‌مانده‌های آمینواسید یک پروتئین نوساخته و هنوز واتابیده‌ای که با برهم‌کنش، داربستی تشکیل می‌دهند که بقیۀ پروتئین‌ها به دور آن متراکم می‌شوند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی
contact nucleus
نوعی ذرۀ هواویز که ممکن است براثر تماس با سطح قطرۀ آب اَبَرسرد، هستۀ یخ را تشکیل دهد
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
hurricane core
دورترین منطقۀ چرخند حارّه‏ای، دربرگیرندۀ چشم و چشم دیواره
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
منطقۀ یک محور جریان جتی با سریع‏ترین بادها متـ . رگۀ جت jet streak
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
bubble nucleus
مرکز پیدایش حباب هوا در هنگام یخ ‌زدن آب دریاچه یا تشکیل تگرگ‌دانه یا تشکیل حباب بخار در هنگام جوشیدن آب
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
large nucleus
ذرات جامد معلق در جوّ با شعاع 0/2 تا 1 میکرون
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
هستۀ میعان با نم‌گیری زیاد حاصل از خشکیدن جزئی یا کلی ذرات افشانۀ دریایی یا قطرک‌های آب دریا براثر ترکیدن حباب‌های آزادشده در سطح دریا
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
even-even nucleus
هر هسته‌ای که شمار پروتون‌ها و نوترون‌های آن هر دو زوج است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
هسته‌ای با پروتون‌های زوج و نوترون‌های فرد یا برعکس
حوزه موضوعی: فیزیک‏