واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 584
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
trailing edge
لبۀ عقب ماهیوار
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
false flange
باریکه‌ای زاید در سمت بیرونی چرخ که در نتیجۀ سایش غلتشگاه چرخ ایجاد می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
gingival margin
ستیغ لثه‌ای
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
مرز یک یخسار میان یخ و یخ‏برف در موسم یخ‌کاست
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
labial
مربوط ‌به لب یا در سمت لب
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
مربوط به لب‌ها و دندان‌ها
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
هریک از بخش‌های متمایز اندام‌هایی نظیر مغز و شش و کبد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
ویژگی برگی با حاشیه‌ای مرکب از لَپ‌های گرد و فرورفتگی‌هایی که حداکثر تا یک‌دوم نیمۀ سطح امتداد داشته باشد
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
buccal
مربوط به لُپ یا در مجاورت آن یا در سمت آن
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
صفحه‏ای لوح‏مانند که معمولاً به‌عنوان زیردستی یا محلی ویژه برای انجام کارهایی همچون اشاره کردن و هدایت کردن و طراحی در رایانه به کار می‏رود
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
section 8
قسمتی از ساختار یک قطعه که از چند جمله تشکیل شده است
حوزه موضوعی: موسیقی
touchpad/ touch pad
قطعۀ کوچک حساس به تماس که به‌عنوان افزارۀ اشاره در برخی از رایانه‏های قابل‌حمل به کار می‏رود، و با حرکت انگشت یا شیئی بر سطح آن، می‏توان اشاره‏گر را بر روی پردۀ نمایش به حرکت درآورد و با زدن ضربه‏ای بر آن، عمل تلیک کردن را انجام داد
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
backswamp
باتلاق وسیع و گسترده و گود که بین آبگذر و کنارۀ دره قرار دارد
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
چالۀ سادۀ بیضی‌شکل یا چهارگوشی که جسدی در آن دفن ‌شده باشد
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
نگاه کنید به: لثه‏آماس
حوزه موضوعی: پزشکی
gingiva, gum 2
لایۀ بافت همبند متراکم و غشای مخاطی روی آن که استخوان لانۀ دندان و گردن دندان‏ها را می‏پوشاند
حوزه موضوعی: پزشکی
التهاب لثه‏ها که به تورم و خونروی آنها منجر می‏شود متـ . لثاماس
حوزه موضوعی: پزشکی
برداشتن بافت اضافی لثه با عمل جراحی
حوزه موضوعی: پزشکی
periodontist
دندان‌پزشکی که متخصص لثه‌پزشکی است متـ . متخصص لثه
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
periodontics, periodontology
شاخه‌ای از دندان‌پزشکی که به بررسی و تشخیص و درمان بیماری‌های مربوط به بافت‌های پیرادندانی می‌پردازد متـ . تخصص لثه
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
alveolar 2
ویژگی همخوانی که در تولید آن نوک یا تیغۀ زبان روی برآمدگی لثه قرار می‌گیرد
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
ویژگی همخوانی که در تولید آن نوک یا تیغۀ زبان به ناحیۀ بین لثه و پیش‌کام نزدیک می‌شود یا در تماس با آن قرار می‌گیرد
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
sludge
مواد جامد نامطلوب که در فرایند جداسازی یا آمایش (treatment) ته‏نشین می‌شود
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار، مهندسی شیمی
calcareous ooze
رسوب ژرف‌دریایی دریامیانی با دستِ‌کم 30 درصد بازماندۀ اسکلتی آهکی
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
آنچه پس از آمایش (treatment) روغن‌های نفتی با سولفوریک‌اسید و جدا شدن ناخالصی‌ها باقی می‏ماند
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی شیمی
primary sludge
لجنی که در واحد تصفیۀ اولیۀ فاضلاب تولید میشود
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
secondary sludge
لجنی که در حوض ته‌نشینی ثانویۀ فاضلاب تولید میشود
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
separator slime
ناخالصی‌هایی که پس از جداسازی خامه از شیر پس‌چرخ در دستگاه جداساز باقی می‌ماند
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
لجن فعالی که قابلیت ته‏نشینی ندارد
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
raw sludge, undigested sludge
لجنی که هیچ‌گونه عملیات هضم هوازی یا بی‌هوازی بر روی آن انجام نشده باشد
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی