واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 617
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 65413
boundary layer
لایه‏ای از شاره درست در مجاورت سطح مرزی مشخص
atmospheric boundary layer, ABL
← لایۀ مرزی سیاره‏ای
planetary boundary layer, PBL
پایین‏ترین لایۀ جوّ، معمولاً تا ارتفاع 1500 متر، که در آن شرایط هواشناختی عمدتاً تحت تأثیر سطح زمین است متـ . لایۀ مرزی جوّ atmospheric boundary layer, ABL
ply rating, PR 2
معیار سنجش استحکام مَنجید و توان تحمل بار که با عدد، حرف یا نماد نشان‌ داده می‌شود و الزاماً نشان‌دهندۀ تعداد لایه‌‌های رسن‌دار (cord plies ) تایر نیست
interfacial layer
منطقۀ تماس سه‌بعدی بین دو فاز مختلف که مولکول‌های آن با مولکول‌های هر دو فاز برهم‌کنش دارند
impermeable layer
لایه‏ای از سنگ یا خاک یا رسوب که سیال‌ها نمی‏توانند از آن بگذرند
Nernst Layer, Nernst thickness, Nernst-Planck layer
لایه‌ای فرضی در سطح الکترود که تجمع گونه‌های شیمیایی در آن براساس نظریۀ نِرنست اتفاق می‌افتد
session layer
لایۀ پنجم الگوی اتصال متقابل سامانه‌های باز که به مدیریت گفت‌وگو مربوط است و کاربری امکانات مخابراتی ارائه‌شده از سوی لایۀ ترابرد را واپایش می‌کند
isothermal layer
لایه‌ای از جوّ که در آن آهنگ کاهش دما با وجود افزایش ارتفاع صفر است
بخشی از معماری شبکه که ارتباطات یک رسانۀ مشترک را مدیریت و حفظ می‌کند اختـ . لایۀ واد MAC layer
← لایۀ واپایش دسترسی رسانه
natural level 2, natural stratigraphic layer
در تقسیم‌بندی واحدهای کاوش، هریک از لایه‌هایی که برخلاف لایۀ اختیاری، بر پایۀ لایه‌نگاری محوطه شناسایی می‌شوند
load divider
افزاره‌ای برای مهار حرکت‌های طولی ناخواستۀ بار در واگن‌های بسته
rail expansion shim
نوعی فاصله‌انداز که در زمان نصب خط بین دو سر ریل‌های مجاور قرار می‌دهند تا با بالا رفتن دما فضای کافی برای انبساط ریل‌های فولادی وجود داشته باشد
consumable insert
فلز پُرکنی که پیش از جوشکاری در ریشة اتصال قرار داده می‌شود و به‌طور کامل در ریشة اتصال ذوب و جزئی از جوش می‌شود
التهاب لب‌ها براثر عوامل گوناگون
رخت‌ها و ملزومات پارچه‏ای که برای شست‏وشو و احتمالاً تعمیر به قسمت لباس‌شویی ارسال می‏شود
fireman's outfit, fire suit
لباسی از مواد ضدآتش که کل بدن را می‌پوشاند و شامل کلاه ایمنی و عینک ویژه و دستکش و محافظ گردن نیز می‌شود و آتش‌نشان‌ها در هنگام عملیات از آن استفاده می‌کنند
anti-G suit, pressure suit
لباسی که خدمۀ پرواز برای خنثی کردن آثار شتاب مثبت می‌پوشند متـ . ضدشتاب
محلی برای شست‏وشو و خشک کردن و اتوکشی لباس‌ها و ملزومات پارچه‏ای
ماشین لباسشویی کوچک برای شستن لباس کودک
رده‌ای از بیوَرپاوندان که گوشت‌خوارند و ضمائم سر آنها شبیه به ضمائم سر حشرات است؛ این جانوران یک جفت شاخک و یک جفت آروارۀ بالا و یک یا دو جفت آروارۀ پایین دارند؛ تعداد بندهای آنها به 177 بند می‌رسد و هر بند، به‌جز بند بعد از سر و دو بند آخر بدن، دارای یک جفت پای مفصلی است و ضمائم بند اول به چنگال‌های سمّی تغییریافته است متـ . صدپاویسان centipedes
chip fracture
جدا شدن قطعه‌ای بسیار کوچک معمولاً از لبۀ استخوان
feather wear
نوعی رفتگی که در آن آج‌نوارهای رویه در عرض از یک سمت ساییده و لبه‌های آنها تیز شده باشد
غذایی سبک که معمولاً بین وعده‏های اصلی غذا خورده می‏شود
خوردن لب‌چَره
lipreading/lip reading
← گفتار‌خوانی
erosion wear, river wear, channel wear
رفتگی سرتاسری روی لبه‌های آج‌نوار در شیارهای رویه
لب‌چره‌ای شور که بعد از یک وعدۀ غذای سنگین صرف می‌شود
embouchure (fr.), lip 1
روش گذاشتن دهان و لب بر روی برخی سازها به‌خصوص فلوت و سازهای بادیِ زبانه‌دار و برنجی