واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 617
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 65413
هریک از لایه‌های فرضی پنج تا ده یا بیست سانتی‌متری در کاوش که به سبب فقدان یا عدم تشخیص لایه‌های‌ واقعی اختیار می‌شوند
presentation layer
لایۀ ششم الگوی اتصال متقابل سامانه‌های باز که تفاوت قالب‌های مختلف داده‌ای، مانند شناسۀ نویسه‌ها، را پنهان می‌کند و خدمات ارتباطی شفاف را بین سامانه‌های ناهمسان فراهم می‌آورد
← اُزون‌سپهر
نامی دیگر و تا حدودی نامناسب برای لایۀ مرزی جوّ متـ . لایۀ مالش
لایه‌ای یونیده در ناحیۀ اِفِ یون‌سپهر که شامل لایه‌های اِف 1 و اِف 2 است
E layer, Heaviside layer, Kennelly-Heaviside layer, E region
ناحیه‌ای از یون‌سپهر در ارتفاع 90 تا 150 کیلومتری که ازطریق بازتاب شدید امواج رادیویی با بسامد یک تا سه مگاهرتز بر ارتباطات دوربُرد اثر می‌گذارد
space-charge laye
← تُنُک‌لایه
deep scattering layer, DSL 2
لایه‌ای از آب دریا که اندامگان‌های دریایی موجود در آن باعث پراکنده شدن نشانک‌های صوتی می‌شوند
لایه‏ای که موج شکست مرزی ندارد
دومین لایه در مدل اتصال متقابل سامانه‌های باز که در ارتباطات داده‌ای به کار می‌رود و گردهم‌آوری پیام‌ها و هماهنگ‌سازی گردش آنها در آن انجام می‌شود
capping layer
لایه‌ای که برای استحکام بیشتر بستر و امکان متراکم کردن لایۀ زیراساس و همچنین لایه‌های روی آن ایجاد می‌شود
در اقیانوس‌شناسی،‌ لایه‌ای آمیخته که برای آن تقریب تختالی را می‌توان به کار بست
destruction layer, turbulence 2
لایه‌ای در یک محوطۀ باستانی که نشان‌دهندۀ مدارکی نظیر جنگ‌افزارهای رهاشده و اجساد دفن‌نشده و کشتارهای گستردۀ ناشی از رویدادهای تخریبی انسان، مانند جنگ یا رخدادهای طبیعی، مانند زلزله است
levelling course
لایه‏ای از مصالح که برای از بین بردن ناهمواری‌های زمین، قبل از شروع عملیات لایه‏ریزی، بر روی سطح قرار می‏گیرد
atmospheric layer, atmospheric shell
هریک از لایه‏ها یا چینه‏های جوّ زمین متـ . منطقۀ جوّ atmospheric region
پایین‌ترین لایۀ یونیدۀ بالای زمین در ناحیۀ دی که فقط در نیمکرۀ روشن به‌ وجود می‌آید
growth layer
لایه‌ای از چوب یا پوست که ظاهراً در خلال یک دورۀ رشد به ‌وجود می‌آید
abscission layer
لایه‏ای که براثر عوامل داخلی یا خارجی تشکیل و موجب ریزش اندام‌های گیاه می‏شود
barrier laye
← تُنُک‌لایه
← نشان‌لایه
network layer
لایۀ سوم الگوی اتصال متقابل سامانه‌های باز که نحوۀ ارسال داده بین رایانه‌ها را تعیین می‌کند و به مسیردهی درونی هریک از شبکه‌ها و نیز مسیردهی میان آنها مربوط می‌شود
plow layer, furrow slice
لایه‌ای از خاک که شخم می‌خورد
لایه یا لایه‌هایی در تایر که رَسُن‌های آن با زاویۀ قائم نسبت به طوقه قرار گرفته‌اند
puncture protector
نوعی لایۀ لاستیکی معمولاً نارنجی‌رنگ و مقاوم در برابر نفوذ اشیای نوک‌تیز که در زیر رویه قرار می‌گیرد
natural level 1, natural layer
مجموعه‌ای از رگه‌ها‌ که در نتیجۀ روندهای طبیعی نهشته‌گذاری آبرفتی و نشست خاکستر آتشفشانی به وجود می‌آید
مجموعه‌ای از رگه‌ها ‌که در نتیجۀ فعالیت‌های انسان شکل گرفته است
physical layer, PHL
لایه‌ای که به اجزای فیزیکی ارسال داده بر روی خطوط ارتباطی مربوط است
application layer
لایۀ هفتم الگوی اتصال متقابل سامانه‌های باز که شامل کارکردهای خدمات خاص کاربردی، مانند انتقال پرونده و دسترسی از دور به پرونده‌ها و پایانه‌های مجازی است
transition layer
فضای بین تراز گذار و فرازای گذار
← لایۀ اصطکاک