واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 617
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 65413
herringbone cross bedding, chevron cross bedding, zigzag cross bedding
نوعی لایه‌بندی چلیپایی که به‌صورت لایه‌های متناوب یا برهم‌نهشته در جهت‌های متفاوت شیب دارد و الگویی جناغی دارد
نوعی لایه‌بندی چلیپایی که در آن پیش‌لایه‌ها پیش از ته‌نشینی لایۀ بالایی به سمت پایین‌دست جریان برگشته یا خمیده شده‌اند
مجموعه‌لایه‌های بسیار درهم‌ریخته که معمولاً به یک لایۀ خاص رسوب محدود می‌شوند
لایه‌بندی موزونی که در آن لایه‌های متناوب تیره و روشن تراکم متفاوت پیروکسن و پلاژیوکلاز را نشان می‌دهند
نوعی لایه‌بندی که در آن عدسی‌های کمانی گِلی در ناوه‌هایی از موج‌نقش‌های موجود در ماسه قرار گرفته‌اند و به سمت بالا انحنا دارند
لایه‌بندی شیب‌دار حاصل از جریان
thermal stratification
تشکیل لایه‌هایی با دمای متفاوت در پیکرۀ آب
نوعی لایه‌بندی با سطوح بیرونی موجی‌شکل
نوعی لایه‌بندی در یک تودۀ آذرین که به‌آسانی قابل مشاهده است و در آن لایه‌هایی با ترکیب‌های متفاوت تکرار می‌شوند
لایه‌بندی ناشی از تغییرات ترکیب کانی‌ها از پایین به بالا در یک توالی سنگ آذرین لایه‌ای
concordant bedding, parallel bedding
ساختاری رسوبی که مشخصۀ آن وجود لایه‏های موازی است
ساختاری شبیه به لایه‌بندی که براثر تمرکز یا به هم پیوستن برگ‌لایه‌های موجی به وجود می‌آید و نشانگر به هم پیوستن شیبِ نهشته‌های موجی است
دستگاهی در راه‏سازی برای زیرسازی یا یکدست کردن روکش سطح جاده یا پیاده‏رو
کاهش شمار سطوح سازمانی، عمدتاً ازطریق حذف حداقل یک سطح مدیریتی
روشی برون‌تنی که در آن لایۀ زوناپلاسیدای (zona pellucida) رویان با استفاده از روش‌های مکانیکی یا شیمیایی یا به کمک لیزر، نازک یا سوراخ می‌شود تا به جدا شدن تخم لقاح‌یافته (blastocyst) کمک کند
destratification
مخلوط کردن لایه‌های آب سطحی و زیرسطحی در دریاچه‌های طبیعی یا مصنوعی یا مخلوط شدن این لایه‌ها به‌طور طبیعی
دستگاهی که با آن لایه‏های خاکی جاده را برای متراکم کردن می‏کوبند
فرایند اضافه کردن فلز به مقطع دیوارۀ قطعۀ ریختگی معمولاً از مخزن تغذیه، برای اطمینان از تغذیۀ کامل فلز در قسمت‌هایی که در صورت نرسیدن فلز کافی به آنها، در حین انجماد دچار تَرَک انقباضی می‌شوند
ابری شامل تکه‏ها یا برگه‏ها یا لایه‏های هم‏پوشیده، در ترازهای اندکی متفاوت، که بخشی از آنها در هم فرورفته است؛ این اصطلاح عمدتاًً همراه با ابرهای پرسا و پرساپوشنی و فرازکومه‏ای و فرازپوشنی و پوشن‏کومه‏ای می‏آید
بررسی و تفسیر چگونگی شکل‌گیری و ترکیب و توالی نهشته‌های باستانی بر پایۀ این اصل که لایه‌های پایینی قدیمی‌تر و لایه‌های بالایی جدیدترند
horizontal stratigraphy
شناخت توالی زمانی لایه‌ها بر مبنای جابه‌جایی افقی استقرارهای باستانی
شاخه‌ای از لایه‌نگاری که در آن خاک، با توالی زمانی، به‌عنوان واحد لایه‌نگاشتی شناخته می‌شود
بررسی نحوة قرار گرفتن لایه‌های قدیمی‌تر برروی لایه‌های جدیدتر براثر حوادث طبیعی مانند لغزش زمین و جریان یافتن یخ‌رودها یا فعالیت‌های انسان
← لایه‌نگاری لایه‌های وارونه
مربوط به لایه‌نگاری
← لایۀ آمیخته
لایه‏ای در مجاورت سطح زمین که به‌وسیلۀ همرَفت یا تلاطم مالشی در هم می‏آمیزد و یکنواخت می‏شود متـ . لایۀ آمیختگی mixing layer
آرایه‌ای از اَبرها با پایه‌های تقریباً هم‌تراز که لزوماً از یک نوع نیستند
nepheloid layer
لایه‌ای از آب در حوضۀ ژرف‌اقیانوس، به‌پهنای 200 تا 1000 متر، شامل مقدار متنابهی رسوب معلق
secure socket layer
قراردادی برای ایجاد ارتباط امن در اینترنت اختـ . لام SSL