واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 617
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 65413
مجموعۀ فنون مربوط به شناسایی و تشخیص حبه‌‌های پروتئین و برهم‌کنش آنها با لیپیدها و جهش‌هایی که در بیانۀ ژن‌های نهفته رخ می‌دهد
شکسته ‌شدن لیپیدهای ذخیره‌‌شده در ریزاندامگان‌ها
نوعی لیپوکافت در شیر خام که با هم زدن آغاز می‌شود
نوعی لیپوکافت چربی در شیر خام که به‌طور تصادفی و به‌علت سست بودن دیوارۀ گویچه‌های چربی و کمبود پروتئین روی می‌دهد
نوعی لیپوکافت چربی در شیر به‌علت آلودگی میکربی شیر
مجموعۀ لیپیدهای یک سامانۀ زیستی در زمان و شرایط مشخص
مجموعۀ فنون مربوط به مطالعۀ لیپیدگان
ابزاری که تَپ‌ها/ پالس‌های نوری قوی گسیل و با آشکارسازی پرتوهای بازتابیده از محیط، اطلاعات لازم را استخراج می‏کند
سازی از خانوادۀ لیرها
خانواده‏ای از زه‏صداهای مرکب مطلق که زه‏های آنها به موازات صفحۀ ساز کشیده می‏شود
ترشح لعاب‌دار و روان غده‌ها که از نمک‌های غیرآلی مختلف و یاخته‌های سنگ‌فرشی ریزش‌یافته و یاخته‌های سفید تشکیل شده است
شبیه به لیزابه یا تولیدکنندۀ آن یا پوشیده از آن
laser, light amplification by stimulated emission of radiation
وسیله‏ای برای تولید پرتوهای نوری همدوس، تقریباً موازی و تقریباً تکفام، در ناحیه‏های فروسرخ و مرئی و فرابنفش
لیزری که محیط فعال آن به‌صورت باریکه‌ای از الکترون‌هاست که از میدانی مغناطیسی عبور می‌کند
gamma-ray laser, graser
افزاره‌ای فرضی که تابش همدوس الکترومغناطیسی در بازۀ طولِ‌موج‌های پنج‌هزارم تا نیم نانومتر تولید کند
continuous-wave laser
لیزری که تولید باریکۀ نور همدوس در آن بیش از 0/25 ثانیه دوام داشته باشد
لیزری که در آن چشمۀ گسیل باریکه، پیوندگاه یک قطعۀ نیم‌رساناست
لیزری که در آن باریکۀ خروجی همدوس به‌وسیلۀ مادۀ نیم‏رسانا ایجاد می‏شود
لیزری که باریکۀ تابش الکترومغناطیسی آن در محفظه‌ای کوارتزی که محتوی مخلوطی از گازهای نظیر هلیوم و نئون است، تولید می‌شود
علامت‌گذاری هدف با باریکۀ لیزر با استفاده از هواگرد برای حملۀ هواگرد دیگر به آن‌
laser shield
محفظه یا پرده یا عینک یا هر وسیله‌ای که اثر انرژی لیزری را بر هدف، اعم از دستگاه و مدار و موجود زنده، کاهش می‌دهد
1. ترکیبات پروتئین‌داری که اصلی‌ترین جزء سازندۀ لیزابه هستند 2. ترکیباتی که از اتصال قندها به سایر مواد حاصل می‌شوند
شبیه به لیزینه یا تولیدکنندۀ آن
فهرستی از نام افراد یا سازمان‌هایی که متهم یا مظنون به انجام فعالیت یا عمل نامطلوبی هستند
fibre/ fiber
مادۀ خام نساجی که ظرافت و انعطاف‌پذیری مناسبی دارد و نسبت طول به قطر آن زیاد و قطر تقریبی آن ده تا پنجاه میکرومتر است
regenerated fibre
لیفی که از استخراج مواد طبیعی، مانند سلولوز، از یک ماده و تبدیل آن به رشتۀ پیوسته به دست می‌آید
leaf fibre
هرگونه لیفی که از برگ گیاه به دست ‌آید
cotton fibre, cotton, lint
لیفی که از غوزۀ پنبه گرفته می‌شود
لیفی در قسمت مرکزی ساقۀ گیاه که دیوارۀ یاخته‌ای نازک دارد