واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1959
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
پردازنده‌ای مخابراتی که افزاره‌های ناهم‌زمان را ازطریق شبکه و نرم‌افزار شبیه‌سازی پایانه به شبکۀ داخلی یا شبکۀ گسترده وصل می‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
server farm, server cluster, computer farm
گروهی از کارسازهای به‏هم‏پیوسته به‌صورت شبکه که در یک محل جا گرفته‏اند
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
time since overhaul, TSO
مدت‌زمان کارکرد قطعه پس از آخرین بازآماد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
time since installation, TSI 2
مدت‌ز‌مان کارکرد قطعه از هنگام نصب اولیه
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
time since new, TSN
مدت‌زمان کارکرد قطعۀ نو از هنگام نصب
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
client, account 2
فرد یا سازمانی که کالا یا خدماتی را از تولیدکننده یا ارائه‌دهندۀ خدمات تقاضا می‌کند
حوزه موضوعی: روابط‌عمومی و تبلیغات بازرگانی
relict karst, fossil karst
کارستی قدیمی که پس از تشکیل هیچ‌گاه با رسوب پوشیده نشده است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
گودال‌هایی قیفی‏شکل در پهنه‏های کارْستی
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
نوعی کارست‌چال که براثر رُمبش غارهای زیرین به وجود آمده است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
working fluid
شاره‌ای که از آن برای انتقال انرژی در سامانه یا تونل باد به‌منظور مطالعۀ جریان در پیرامون جسم استفاده می‌کنند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
chief information officer, CIO
فردی در یک سازمان انتفاعی یا غیرانتفاعی که مدیریت جریان اطلاعات سازمانی، ازجمله خدمات کتابخانه‌ای و رایانه‌ای، را بر عهده دارد
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی
عضوی از کارکنان یک سازمان که مسئول فراهم‌آوری و تنظیم و تفسیر و بازیابی اطلاعات در تمام اشکال است
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی
کارور یا فرایندی برای آماده‌سازی اولیه یا مدیریتی رمزنگاشتی متـ . مسئول رمز
حوزه موضوعی: رمزشناسی
client 1, owner 2, contract owner
یکی از دو طرف پیمان‌ که کار را اداره می‌کند و پرداخت‌های مربوط را بر عهده دارد
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
شخصی که فردی را به استخدام درمی‌آورد و برای انجام کار به او دستمزد می‌پردازد
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
safe working pressure
بیشینۀ فشاری که می‌توان بر شلنگ‌های انتقال بار وارد کرد بی‌آنکه خطری پدید آید
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
function 2
اصطلاحی برای نشان دادن جایگاه و اهمیت نغمه‏ها یا آکوردها در مقام‌ها یا مایه‏های مختلف
حوزه موضوعی: موسیقی
در نظریۀ روان‌کاوی، فعالیت‌های گوناگون آن‌من مانند درک جهان بیرون و خودآگاهی و مشکل‌گشایی
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
وضعیتی که در آن تجهیزات زیردریایی برای جلوگیری از شناسایی شدن توسط دشمن عملکردی بدون صدا دارند
حوزه موضوعی: علوم نظامی
نسبت تعداد وسایل نقلیۀ متوقف‏شده در مدت و محدودۀ معین به تعداد کل محل‌های توقف در آن محدوده
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
sexual function
مجموعه‌ای از جنبه‌های روانی جنسینگی ازجمله برانگیختگی جنسی و میل جنسی و خیال‌پردازی‌های جنسی
حوزه موضوعی: علوم سلامت
forest function
تمامی تولیدات و خدماتی که از جنگل حاصل می‏شود
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
مجموعه‌ای از فرایندها در شبکه که امکان تعامل کاربر و شبکه را فراهم می‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
مجموعۀ کامل کارکردهای یاخته در تمام سطوح در زمان معین
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی
نظریه‌ای که بر پایۀ آن ساختارها و فرایندها و پدیده‌های اجتماعی را باید براساس کارکرد آنها در کل جامعه تحلیل کرد
حوزه موضوعی: باستان‏شناسی، جامعه‌شناسی
نوعی کارکردگرایی عمدتاً مبتنی بر دیدگاه‌های انسان‌شناس بریتانیایی، رادکلیف براون، که بر پایۀ آن جنبه‌های ساختاری نظام اجتماعی، مورد توجه است و بنابراین به مطالعۀ فرایندهایی می‌پردازد که کارکردشان حفظ ساختارهای اجتماعی است
حوزه موضوعی: باستان‏شناسی، جامعه‌شناسی
maintenance recorder
دستگاه ثبت اطلاعات مربوط به مدت پرواز و کارکرد موتور و اطلاعات ضروری دیگر در هواگَرد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
functional 2
منسوب به کارکرد
حوزه موضوعی: موسیقی
مجموع افراد یک مؤسسه یا کارکنان بخش خاصی از آن * مصوب فرهنگستان اول * از این واژه، در زبان فارسی کلمۀ پرسنلی هم ساخته شده است که به جای آن می‏توانیم از واژه‏های کارگزینی یا کارمندی استفاده کنیم، مثلاً عکس کارگزینی، امور کارگزینی، شمارۀ کارمندی به جای عکس پرسنلی، امور پرسنلی، شمارۀ پرسنلی.
حوزه موضوعی: عمومی
افراد شاغل در صنعت خدمات پذیرایی
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی