واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1959
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
cistron, structural gene
واحد ژنی رمزگذار یک زنجیرۀ پلی‏پپتیدی ویژه که با آزمون تکمیل‏سازی (سیس و ترانس) تعریف می‏شود
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
efficiency 3
میزان عملکرد مناسب نرم‏افزار با توجه به منابع به‌کارگرفته‌شده در شرایط معین
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، رمزشناسی
کارایی هواگرد در هنگام اوج‌گیری یا کاهش ارتفاع در شرایطی که یکی از دو موتور یا دو موتور از سه موتور در وضع خطرناک قرار گیرند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
masking efficiency
نسبت تراز شدت پوشانه به بزرگی تغییر آستانه‌ای که ایجاد می‌کند
حوزه موضوعی: شنوایی‌‌شناسی
میزان کارایی هواگَرد در هنگام نشست‌وبرخاست در اوضاع گوناگون جوّی و اقلیمی مندرج در گواهینامه‌ای خاص
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
درصدی از انرژی دریافتی که بدن آن را ذخیره می‌کند
حوزه موضوعی: تغذیه
degraded performance
قابلیت کاهش‌یافتۀ هواگَرد براثر عیوب درونی مانند خستگی پیکر و فرسودگی اجزای موتور
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
asymptotic efficiency
حد کارایی برآوردگر، وقتی که اندازۀ نمونه به بی‏نهایت بگراید
حوزه موضوعی: آمار، ریاضی
relative efficiency
نسبت میانگین توان دوم خطاهای دو برآوردگر
حوزه موضوعی: آمار‏
asymptotic relative efficiency
معیاری مجانبی برای سنجش کارایی نسبی یک شیوۀ عمل آماری، مانند برآوردگر یا ملاک آزمون فرض وقتی تعداد نمونه به بی‏نهایت بگراید
حوزه موضوعی: آمار، ریاضی
work addiction, workaholism, ergomania
نوعی رفتار اعتیادی که در آن فرد به‌افراط کار می‌کند، به‌طوری‌‌که سلامت جسمی و روابطش با افراد دیگر دچار مشکل می‌شود
حوزه موضوعی: اعتیاد
work addict, workaholic, ergomaniac
شخصی که دچار کاربارگی است
حوزه موضوعی: اعتیاد
استفاده‏کننده از رایانه
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
authorized user
کاربری که اجازۀ دستیابی به سامانه برای انجام کارهای معینی را داشته باشد
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، مهندسی مخابرات
فردی که پس از کامل‏شدن و بازاریابی محصول رایانه‏ای از آن استفاده می‏کند
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
user-friendly
ویژگی نرم‏افزار یا سخت‏افزاری که کار کردن با آن و یادگیری استفاده از آن، برای کاربران تازه‏کار یا بی‏تجربه، ساده و آسان باشد
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، مهندسی مخابرات
مرحله‌ای در چـرخة فراوری (behaviorual processes) که در آن دست‌ساخته‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
land application
استفاده از فاضلاب، با هدف تصفیه یا کاربرد دوبارۀ آن ازطریق تخلیۀ یکنواخت آن بر روی زمین با هدف اصلاح خاک
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
میزان سهولت درک و یادگیری و استفاده از یک محصول نرم‏افزاری
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
مربوط به کاربردشناسی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
شاخه‏ای از معناشناسی که به مطالعۀ معنای جمله در بافت می‏پردازد
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
نگاه کنید به: کاربری زمین
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
هر فرایندی که در طی آن کاربر بی‌نیاز از به‌کارگیری دستان خود بتواند تراکنش‌های داده‌ای و اطلاعاتی از جمله تماس تلفنی را انجام دهد متـ . برخوانی دست‌آزاد
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
نوعی کاربری زمین که اگر در یک دورۀ معین تحقق یابد، کاربری‌های دیگر آن در همان دوره ازلحاظ کمّی و کیفی کاهش می‌یابد
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
نوعی کاربری که از طرف مرجع معتبر برای زمینی در نظر گرفته می‏شود متـ . کاربری
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
cartable (fr.)
پوشۀ مخصوصی که نامه‏ها و پرونده‏های جاری را برای صدور دستور در آن قرار دهند
حوزه موضوعی: عمومی
windscreen card
لوحی برای نمایش مقصد و دیگر اطلاعات مربوط که معمولاً در سمت راست و پایین شیشۀ جلوی وسیلۀ نقلیۀ عمومی قرار داده می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
boarding card
مجوز ورود مسافر به هواپیما که معمولاً شمارۀ صندلی در آن قید می‏شود
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
debit card, prepaid card 1, prepaid telephone card, calling card
نوعی کارت اعتباری که می‏توان با آن بدون پرداخت نقدی از خدمات تلفن شهری، بین‏شهری یا بین‏المللی بهره‏مند شد
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
کارتی که در آن اطلاعات مربوط به مشخصه‌ها و متعلقات مهم هر یک از اتاق‌های مهمان درج می‌شود
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی