واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1959
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
Capparidaceae/ Capparaceae
تیره‌ای از کلم‌سانان با برگ‌های متناوب یا ساده یا منقسم پنجه‌ای که به‌صورت علفی یا درختچه‌ای راست یا بالارونده و پیچان یا درختی دیده می‌شوند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
Columba, Col, Dove
صورت فلکی در نیمکرۀ جنوبی آسمان در همسایگی صورت کلب اکبر
حوزه موضوعی: نجوم‌
گونه‏ای از تیرۀ کبوتردریائیان و راستۀ کبوتردریایی‌سانان که بزرگ‌ترین عضو خانواده است؛ منقار زرد بزرگی دارد و سر و گردن و سینه‏اش قهوه‏ای روشن و باقی بدنش دارای رگه‏های قهوه‏ای است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ کبوتردریائیان و راستۀ کبوتردریایی‌سانان با بدن خاکستری و آبی و سفید و منقار خاکستری روشن و نوک چنگک‌دار
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از کبوتردریائیان و راستۀ کبوتردریایی‌سانان با پرهای خاکستری که پرهای زیر منقارش کاملاً سفید است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از کبوتردریائیان و راستۀ کبوتردریایی‌سانان که پرهای دودی مایل به خاکستری یکدست دارد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
Procellaria parkinsoni
گونه‏ای از کبوتردریائیان و راستۀ کبوتردریایی‌سانان با پرهای خاکستری تیرۀ مایل به سیاه
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از کبوتردریائیان و راستۀ کبوتردریایی‌سانان که پرهای سفید و دم کوتاه سیاه با لبه‏های سفید دارد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
تیره‌ای از راستۀ کبوتردریایی‌سانان که پرندگانی دریایی با بینی لوله‏ای و منقار قلاب‏دارند و طول بال‌های باز آنها زیاد است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
پرندگانی دریایی که سوراخ‌های بینی آنها لوله‏ای‌شکل است و منقار آنها از هفت تا نُه صفحۀ شاخی مشخص تشکیل شده است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
پرندگانی با سر کوچک تا متوسط و گردن کوتاه و ظریف که بال‌های آنها پهن و در انتها مدور است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
تیره‌ای از راستۀ کبوترسانان که اندازۀ آن کوچک تا متوسط است با سر کوچک و پرهای زینتی نرم و بسیار متراکم
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
cyanosis
رنگ‌باختگی آبی‌فام پوست براثر تراکم هموگلوبین احیاشده در خون
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
مربوط به کبودک
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
capsule 3
1. غلافی حل‏شدنی معمولاً از ژلاتین، برای در بر گرفتن مقدار معینی از دارو 2. یکی از اشکال دارویی به‌صورت غلاف یا پوششی حل‏شدنی حاوی مادۀ دارویی
حوزه موضوعی: پزشکی
نوعی بیماری قارچی در مرکبات و سیب و توتون که نشانۀ عمومی آن آبی‌ شدن پوست و حاشیه‌های سفید کم‌رنگ است
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
storage mould/ storage mold
نوعی بیماری قارچی که در انبارهای مرطوب بروز می‌کند
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
snow mould/ snow mold
نوعی بیماری قارچی که در زیر برف رشد می‌کند و با آب شدن برف جُلینه و لکه‌های بافت‌مرده تولید می‌کند
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
speckled snow mould/ speckled snow mold
کپک برفی ناشی از گونه‌های تیفولا (Typhula) که در آن سختینه‌های (sclerotium) قارچ در لابه‌لای جُلینه یا در بافت گیاه آلوده به وجود می‌آید
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
pink snow mould/ pink snow mold
کپک برفی ناشی از مونوگرافلا نیوالیس (Monographella nivalis) که در آن جُلینۀ قارچ صورتی‌رنگ است
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
grey mould/ grey mold
بیماری قارچی ناشی از گونه‌های بوتریتیس (Botrytis) که به پوسیدگی نرم و تشکیل تودۀ خاکستری‌رنگ‌ جُلینه در اندام‌های ذخیره‌ای منجر می‌شود
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
sooty mould/ sooty mold, dark mildew
بیماری ناشی از قارچ‌های پوده‌رُست که در آن سطح اندام‌های رویشی و زایشی گیاه به رنگ تیره درمی‌آید
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
yellow mould/ yellow mold
بیماری قارچی ناشی از آسپرگیلوس فلاووس (Aspergillus flavus) و آ. پارازیتیکوس (A.parasiticus) که به قسمت‌های مختلف گیاهچه و میوه آسیب می‌رساند
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
white mould/ white mold
بیماری قارچی ناشی از اسکلروتینیا اسکلروتیوروم (Sclerotinia sclerotiorum) که نشانۀ ویژۀ آن تشکیل پوشش سفید جُلینه‌ای بر روی قسمت‌های هوایی گیاه است
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
slime mould/ slime mold
هریک از ریزاندامگان‌های ردۀ میکسومی‌سه‌تِس (Myxomycetes) و آکراسیومی‌سه‌تِس (Acrasiomycetes)
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
وجود کپک در یک ماده که در نتیجۀ آن بو و طعم ماندگی یا بیاتی در آن ایجاد می‌شود
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
capitulum, head 2
گل‌آذینی محدود یا نامحدود با گروهی از گل‌های متراکم بی‌پایک یا کوته‌پایک (subsessile) بر روی نهنجی مرکب که اغلب یک گریبان (involucre) آن را احاطه کرده است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
ویژگی گل‌آذینی به ‌شکل کپه
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
نگاه کنید به: کپه‌خاک کاوش
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
spoil pile, back dirt
خاک و دیگر مواد حاصل از کاوش در یک محوطة باستانی که غالباً از آنها برای پر کردن دوبارة تاشه‌ها پس از اتمام کار استفاده می‌شود متـ . کپه‌خاک
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی