واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1959
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
فرایندی که در آن، اندامگان انرژی مورد نیاز خود را از دگرگشت مواد معدنی تأمین می‏کند
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
demineralization
فرایند جدا کردن مواد معدنی محلول از آب
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی محیط‌زیست و انرژی
گاز یا سیالی که در فرایند جزء‌به‌جزءشدگی ماگما کانه‌ها را حل و سپس، منتقل یا ته‌نشین می‌کند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
mineralization
فرایندی که باعث تشکیل کانی یا کانی‌هایی در سنگ می‌شود و ممکن است ذخیرۀ ارزشمندی را به وجود آورد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
علم مطالعۀ کانی‌ها به‌ویژه ازلحاظ ترکیب و خواص و رده‏بندی و نحوۀ تشکیل
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
نمک‌های معدنی موجود در استخوان که موجب استحکام آن می‌شود
حوزه موضوعی: اَرتاپزشکی
مادۀ طبیعی و معمولاً غیرآلی که با وجود شباهت به کانی، به علت بلورین نبودن، کانی محسوب نمی‏شوند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
attenuation 3
تنظیم بیان ژن‌‌های سازندۀ آمینواسیدها وقتی که این اسید به مقدار لازم در محیط وجود داشته باشد
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
attenuator 2
یک توالی نوکلئوتیدی که در ناحیۀ پیش‌بَر آن دسته از ورزه‌هایی قرار دارد که زی‌مایه‌هایی را که در ساخت آمینواسیدها دخیل‌اند، رمزگذاری می‌کنند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
نگاه کنید به: محدودة کاهش آلودگی هوای شهر
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
reduction 3
واکنشی شیمیایی که در آن عنصری الکترون بگیرد و به‌این‏ترتیب ظرفیت مثبت آن کاهش یابد
حوزه موضوعی: خوردگی، شیمی، مهندسی بسپار
pollution abatement
کاهش شدت یا زدودن آلودگی محیط زیست ازطریق بازمصرف پسماند یا تغییر فرایند یا مهار آلودگی
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
کم شدن یا کم کردن ارتفاع هواگَرد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
کم شدن ارتفاع پرواز هواگرد از سطح ارتفاع پایاسیر در مسیر پرواز
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
ozone depletion
تبدیل اُزون استراتوسفر به اکسیژن که باعث کاهش غلظت اُزون شود
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
waste reduction
تمامی فعالیت‌هایی که تولید پسماند را کاهش می‌دهد، از قبیل کاهش در مبدأ و بازیافت و پوسش
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
تمهیداتی برای کاهش آثار سوء هرنوع فعالیت بر محیط زیست
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
demand reduction
اقداماتی که برای کاهش تمایل عمومی به مصرف مواد غیرمجاز انجام می‌شود
حوزه موضوعی: اعتیاد
disinflation
پایین آمدن نرخ تورم
حوزه موضوعی: اقتصاد
source reduction
طراحی و تولید و استفادۀ مجدد از مواد به‌نحوی‌که کمیت پسماندهای آنها و میزان سمی بودنشان کاهش داده شود
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
کاهش یافتن سرمایه به‌دلیل اسقاط یا استهلاک سرمایه
حوزه موضوعی: اقتصاد
radar cross section reduction
کاستن از سطحِ‌مقطع راداری یک جسم با استفاده از فنون و روش‌های مختلف اختـ . کاهش سَمَر RCS reduction
حوزه موضوعی: علوم نظامی
RCS reduction
نگاه کنید به: کاهش سطحِ‌مقطع راداری
حوزه موضوعی: علوم نظامی
supply reduction
اقداماتی که برای کاهش دسترسی به مواد غیرمجاز انجام می‌شود
حوزه موضوعی: اعتیاد
dry matter disappearance
کاهش وزن خشک علوفه در هضمِ درشیشه‏ای
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
فرایندی که در آن فرد حالت روحی ناراحت‌کننده‌ای را که از ناسازگاری عناصر نظام‌ شناختی در وی پدید آمده است، کاهش می‌دهد
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
کاستن واگن از قطار بین محوطة اعزام و محوطة پذیرش
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
voltage reduction
کاهشی نسبتاً کم در ولتاژ بهره‌برداری سامانه
حوزه موضوعی: مهندسی برق
paleaceous, chaffy
ویژگی سطحی پوشیده از فلس‌های کاه‌مانند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
reductant
ماده‏ای که به عنصر یا ترکیب الکترون دهد و بدین‏ترتیب از ظرفیت مثبت آن بکاهد
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار