واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1959
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
تیره‌ای از پنیرک‌سانان درختی یا درختچه‌ای یا بالارونده یا علفی با حدود 68 سرده و 700 گونه که در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری می‌رویند؛ برگ‌هایشان ساده یا مرکب یا دمبرگ‌دار با آرایش متناوب و حاشیۀ پهنک (lamina) آنها دندانه‌دار یا کامل است و گل‌هایشان معمولاً منظم و گاهی نامنظم و معمولاً پنج‌پر است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
تیره‌ای از راستۀ سلیم‏سانان با بال‌های بلند و گردن متوسط و پاهای کوتاه پرده‏دار و منقار قلاب‏دار
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ کاکائیان و راستۀ سلیم‏سانان با پیشانی شیب‏دار و چشم‌های مایل به قهوه‏ای تیره و نوک منقار چهارگوش که لکۀ قرمز بزرگی بر روی آن است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
Larus atlanticus
گونه‏ای از کاکائیان و راستۀ سلیم‏سانان با بدن سفید و بال‌های سیاه و نوک قوی و چهارگوش
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ کاکائیان و راستۀ سلیم‏سانان که منقار قرمز تیره با نوار سیاهی در انتهای زیرین آن و نوک زرد دارد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از کاکائیان و راستۀ سلیم‏سانان با بدن خاکستری مایل به سفید و نوک گوه‏ای‌ و زرد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از کاکائیان و راستۀ سلیم‏سانان با بدن پوشیده از پرهای سفید و سر سیاه که حلقه‏ای سفید به دور چشم‌ها دارد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
Larus hemprichii
گونه‏ای از کاکائیان و راستۀ سلیم‏سانان که تمام بدنش خاکستری تیره با سایه‏روشن سیاه است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ کاکائیان و راستۀ سلیم‏سانان که سر و پشت گردن آن سیاه و دورِ چشم سفید و هلالی‌ است و گردن آن سفید است و بخش بالایی گردنش خاکستری روشن است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
Larus ichthyaetus
گونه‏ای از کاکائیان و راستۀ سلیم‏سانان با پرهای سفید و منقار زرد درخشان و سر بزرگ و گردن کوتاه
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
Larus melanocephalus
گونه‏ای از کاکائیان و راستۀ سلیم‏سانان با پرهای سفید و سر و گردن کاملاً سیاه
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از کاکائیان و راستۀ سلیم‏سانان با بدن سفید و بال‌های سیاه و نوک کوتاه و باریک
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
سرده‌ای از کاکتوسیان با ساقۀ خزنده و بندبند و گوشتی و مسطح با ساقه‌های کوتاه سیخک‌دار (areolar) و به‌ندرت با تیغ‌های دراز حدود سه سانتیمتر؛ گل‌های گیاهان این سرده دوجنسی و منظم و منفرد زرد است و میوۀ آنها به شکل ستۀ قرمزـ بنفش به عرض پنج تا هشت سانتی‌متر است که پستانداران کوچک آن را میخورند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
تیره‌ای از میخک‌سانان که اغلب خاردار و گوشتی هستند و در ایران گونۀ بومی ندارند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
خامۀ رشته‏مانند اندام مادۀ ذرت که به کلالۀ دوشاخه منتهی می‏شود
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
Ziziphora
سرده‌ای از نعنائیان شامل گیاهان علفی یک‌ساله یا چندساله با قاعدۀ چوبی و راست و افراشته یا خیزان و معطر با برگ‌های تخم‌مرغی یا مستطیلی و نیزه‌ای و چرخه‌های گل جدا از یکدیگر یا نزدیک به هم به شکل گل‌آذین و سنبله‌ یا کله‌ای و کاسۀ گل لوله‌ای و دارای 13 رگه با دندانه‌های نزدیک به هم و حلقۀ کرک در گلو و دو عدد پرچم بارور
حوزه موضوعی: گیاهان دارویی
Ziziphora persica
گونه‌ای کاکوتی به شکل علفی یک‌ساله پوشیده از کرک‌های کوتاه زبر با ساقۀ به ارتفاع 5 تا 20 سانتی‌متر و معمولاً در محل گره‌ها دارای انشعاب و با برگ‌های خطی و سرنیزه‌ای یا بیضوی باریک و گل‌آذین سنبلۀ انتهایی آن تخم‌مرغی باریک و جام گل آن آبی‌ـ بنفش یا آبی کم‌رنگ به طول 10 تا 12 میلی‌متر
حوزه موضوعی: گیاهان دارویی
Ziziphora clinopodioides
گونه‌ای کاکوتی به شکل بوته‌ای چندساله با شاخه‌های منشعب و ساقه‌های خوابیده و خیزان یا راست و برگ‌های بیضوی و سرنیزه‌ای به طول 10 تا 15 و به عرض 2 تا 5 میلی‌متر و گل‌آذین تخم‌مرغی‌ـ کروی آن دارای چرخه‌های نزدیک به هم در انتهای شاخه‌ها و با گل‌های سفید یا صورتی یا بنفش
حوزه موضوعی: گیاهان دارویی
Ziziphora tenuior
گونه‌ای کاکوتی به شکل علفی یک‌ساله با کرک‌های کوتاه و زبر و ساقۀ به طول 5 تا 15 سانتی‌متر که ممکن است ساده یا بسیار منشعب باشد و برگ‌های آن خطی یا خطی‌ـ سرنیزه‌ای است و گل‌آذین سنبلۀ انتهایی آن متراکم و بلند و جام گل آن یاسمنی و بنفش و به طول 8 تا 10 میلی‌متر
حوزه موضوعی: گیاهان دارویی
dry wash
بستر پُرشیب رودهای فصلی در مناطق خشک
حوزه موضوعی: جغرافیا، زمین‌شناسی
برگۀ کاغذی شماره‏دار که در مواقع خاص برای جیره‏بندی اجناس به کار رود
حوزه موضوعی: عمومی
catalogue 4
فهرستی که فراورده‏ها یا کالاهای یک مؤسسه در آن معرفی شود
حوزه موضوعی: عمومی
کالانمایی که به‌صورت برخط در دسترس کاربران قرار می‌گیرد متـ . ای‌ـ‌کالانما e-catalogue
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
information goods, information product
محصولی که ارزش اصلی آن در بازار به دلیل اطلاعات‍ی است که در بر دارد
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی
dangerous goods, DG, dangerous cargo
کالای قابل‌اشتعال یا سمی که ممکن است در حین حمل، ‌به خدمه و وسیلۀ نقلیه و کالاهای دیگر آسیب برساند و ایمنی سفر را تهدید کند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی، حمل‏ونقل هوایی
bulk material
مواد و مصالحی که به‌صورت انبوه تهیه می‌شود
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
نگاه کنید به: فله
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
transit cargo
کالایی که بدون پرداخت عوارض گمرکی و با همان وسیلۀ حمل از یک کشور عبور داده شود
حوزه موضوعی: مشترک حمل‏ونقل
bonded stores, bonded goods, bonded cargo
کالایی که در انبار گمرک تا پرداخت هزینه‌ها و عوارض گمرکی نگهداری می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
مجموعه‏ای از کالاهای گوناگون که حمل آنها فله‏ای و بارگُنجی نیست و ازنظر وزن و اندازه و شکل و ماهیت تفاوت دارند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی