واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1959
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
wrapping paper
کاغذی انعطاف‌پذیر و درعین‌حال محکم که در لفاف‌پیچی به کار می‌رود
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
نوعی کاغذ که با قلم خاصی بر آن می‏نگارند و با دستگاه تکثیر از آن نسخه‏برداری می‏کنند
حوزه موضوعی: عمومی
origami 1
شیئی که با تا کردن کاغذ ساخته می‌شود
حوزه موضوعی: عمومی
هنر ساختن اشیای تزیینی با تا کردن کاغذ
حوزه موضوعی: عمومی
gap 3
نگاه کنید به: کاف لایه‌نگاشتی
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
گستره‏ای از ترازهای انرژی غیرمجاز بین دو نوار مجاز انرژی
حوزه موضوعی: فیزیک‏
آرایه‏ای از دو الکترود که می‏توان با اعمال ولتاژ در فضای میدان آنها جرقه ایجاد کرد
حوزه موضوعی: فیزیک‏
کاف جرقه‌ای که به‌سرعت وایونش‌پذیر است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
source-point gap, shotpoint gap
فاصلۀ میان نزدیک‌ترین گروه‌های لرزه‌یاب در دو طرف چشمه
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
منطقۀ بدون اَبر، معمولاً به‌صورت نواری در بادپناه، موازی یال کوهستان متـ . وقفۀ گرم‌بادی foehn break
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
ناپیوستگی در توالی لایه‌نگاشتی متـ . ‌کاف gap2
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
قطعه‏ای از یک گسل فعال که در دورۀ فعالیت گسل، کلان‏زمین‌لرزه‏ای ایجاد نکرده باشد
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
حداقل فاصلۀ انرژی بین بالاترین حالت اشغال‌شده و پایین‌ترین حالت خالی در جسم نیم‌رسانا
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک، مهندسی بسپار‏
زدودن کافئین از موادی مانند قهوه یا چای
حوزه موضوعی: فنّاوری غذا، قهوه
باد قویِ ترازپایین که از مسیر تقریباً مسطح بین دو رشته‌کوه یا از کافِ موجود در یک مانع کوهستانی عبور می‌کند
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
تخریب یاخته براثر ازهم‌پاشیدگی دیوارۀ آن
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-میکرب‌شناسی
ناوه‏ای باریک و دراز که با گسل‌های عادی محصور شده باشد و دو طرف آن از هم دور شود
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
شکاف بین صفحات پوستۀ زمین از جزایر گالاپاگوس به ‌سمت امریکای جنوبی که ازنظر زمین‌شناختی و اجتماع‌های زیستیِ مجرایِ گرمابی بسیار حائز اهمیت است
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی، زمین‌شناسی
abandoned rift
نگاه کنید به: کافت نافرجام
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
حوضه‏ای کافتی که گسترش آن برای تشکیل یک اقیانوس متوقف شده است متـ . کافت متروک abandoned rift
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
عاملی که باعث القای کافت در یک یاخته می‌شود
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-میکرب‌شناسی
مربوط به کافت‌آمایی
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-میکرب‌شناسی
ادغام (integration) مادۀ ژنتیکی یک باکتری‌خوار در ژنگان باکتری میزبان که می‌تواند به تولید ویریون‌ها و نهایتاً کافت باکتری میزبان بینجامد متـ . چرخۀ کافت‌آمایی lysogenic cycle
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-میکرب‌شناسی
قابلیت ایجاد کافت
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-میکرب‌شناسی
ایجاد کافت
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-میکرب‌شناسی
laciniate, jagged
ویژگی برگی که حاشیه‌ای بریده و نامنظم با لَپ‌های باریک داشته باشد
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
نوعی میوۀ فندقه حاصل از تخمدان زیرین
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
از اندامک‌های درون‏یاخته‏ای که دارای زی‏مایه‏های آب‌کافتی است و فرایند هضم درون‏یاخته‏ای در آن صورت می‏گیرد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
camphor
ماده‌ای سفید و نیمه‌شفاف با بوی نافذ که از چوب درخت کافور به دست می‌آید و دمای ذوب آن 179 درجۀ سلسیوس و دمای جوش آن 209 درجۀ سلسیوس است
حوزه موضوعی: گیاهان دارویی
Theobroma
سرده‌ای از کاکائوئیان درختی با حدود بیست گونه که در جنگل‌های گرمسیری نواحی مرکزی و جنوبی امریکا می‌رویند؛ برگ‌های آنها تخم‌مرغی تا بیضوی به رنگ سبز تیرۀ براق و با بافت چرمی است و سطح آنها بدون کرک یا دارای کرک‌های پراکندۀ ستاره‌‌ای است و گل‌هایشان کوچک و از سفید مایل به زرد تا صورتی کم‌رنگ است که به‌صورت گروهی در خوشه‌هایی که مستقیم از تنه میروید، قرار دارند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی