واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1385
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
ابری که از تحول درونی ابر فرازپوشنی به وجود آید
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
altiplano, altiplanicie
فلات یا تخت‌زمینی مرتفع، به‌ویژه فلات غرب بولیوی، که از رشته‌حوضه‌های میانکوهی تشکیل شده است
حوزه موضوعی: زمین، ژئوفیزیک
مجموعه‌فرایندهایی فرسایشی،شامل خاک‌سُره و حرکت‌های توده‌ای وابسته به آن، که باعث تشکیل سطوح تخت و پادگانه‌مانند می‌شوند؛ فعالیت آنها به‌ویژه در ارتفاعات و عرض‌های جغرافیایی بالا روی می‌دهد، که فرایندهای پیرایخساری در آنها غالب است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
hypsometer
اسبابی که ازطریق اندازه‏گیری فشار جوّ، با تعیین نقطۀ جوش مایعات، ارتفاع نقاط از سطح دریا را مشخص کند
حوزه موضوعی: فیزیک‏
فرایند بالاسو
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
تکه یا برگه یا لایۀ ابر سفید یا خاکستری، یا سفید و خاکستری، غالباًً با سایه‏روشن، به شکل برگه و توده‏های گرد، که گاهی بخشی از آنها رشته‏رشته یا پخش شده است و امکان دارد در هم فرورفته یا نرفته باشد؛ قطر ظاهری بیشتر اجزای کوچک منظم آن معمولاً بین یک تا پنج درجه است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
ابری که از ابر فرازکومه‏ای زاده شده باشد
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
ابری که از تحول درونی ابر فرازکومه‏ای به وجود آید
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
ascendent, ascendant
آهنگ افزایش هر کمیت در فضا
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
acoustical scintillation
تغییر نامنظم شدت صوت براثر انتشار آن در هوا
حوزه موضوعی: فیزیک‏
ابزار تعیین فرازای هر جسم نسبت به ترازی ثابت * این واژه کوتاه‏شده "فرازایاب" است.
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
رادار هواپیما که برای تعیین فرازای آن نسبت به سطح زیرین به کار می‌رود متـ . فرازیاب رادیویی radio altimeter
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
نگاه کنید به: فرازیاب راداری
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
pressure altimeter, barometric altimeter
فشارسنجی فلزی که فشار جوّ را به ارتفاع تبدیل می‏کند
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
تعیین فرازای هر جسم نسبت به ترازی ثابت
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
high subsonic, highly subsonic
ویژگی پرنده یا شاره‌ای که سرعت آن در محدودۀ بالایی سرعت زیرصوتی باشد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
1. عمیق‌ترین محیط اقیانوس 2. ویژگی عمیق‌ترین محیط اقیانوس
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
مجموعۀ ژنگانی همۀ ریزگان‌هایی که در طبیعت یا در یک محیط خاص وجود دارند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
metagenomics, environmental genomics
مطالعۀ ژنگان یک اجتماع میکربی بدون نیاز به جداسازی اجزای آن
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
دور از ساحل به طرف دریا
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
microlight
نگاه کنید به: هواگَرد فراسبک
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
در مورد ارسال پیام و نشانک/ سیگنال و مانند آن، به طرف بالا
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
حرکت روبه‌بالای جریان هوا در جلوی لبۀ حملۀ بال‌های فروصوتی که باعث ایجاد بَرار مثبت می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
شاخه‌ای از شارش‌شناسی که بینابین درشت‌شارش‌شناسی و ریزشارش‌شناسی قرار می‌گیرد
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار
واژه‌ای که با واژۀ دیگر در رابطۀ شمول معنایی قرار دارد، اما عام‌تر از آن محسوب می‌شود
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
رابطۀ میان دو واحد واژگانی که معنی یکی مشمول معنی دیگری نیز باشد
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
جهت روبه‌بالا و موازی با شیب یک لایه یا سطح
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
supergradient wind
باد با سرعت بیشتر از شیوبادی که در شرایط شیوِ فشار و نیروی مرکزگرای موجود تولید می‌شود
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
ultrafiltration 2
جداسازی مواد جامد کلوئیدی یا بسیار ریز با صاف کردن و عبور دادن سیال از محیط‌های ریزمنفذ یا نیمه‏تراوا
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار، مهندسی شیمی
بررسی و کاربرد امواج صوتی با بسامد فراتر از آستانۀ شنوایی گوش انسان
حوزه موضوعی: فیزیک‏