واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1385
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
فاصلۀ میان درزه‏ها در یک دسته درزۀ خاص
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
distance measuring equipment, DME
وسیله‏ای که فاصلۀ بین هواپیما تا ایستگاه ناوبری مربوط را نشان می‏دهد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
فرایندی در تئاتر حماسی برشت که در آن با استفاده از عناصر متعدد، ازجمله نور و موسیقی و نحوۀ بازی، از غرقه شدن تماشاگر و بازیگر در نمایش جلوگیری می‌شود
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
رعایت کمینۀ فاصلۀ قانونی با شناور جلویی ازطریق افزایش فاصله
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
range ring, range marker
دایره یا کمانی که در صفحۀ نمایشِ نشانگر موقعیت راداری، فاصلۀ هدف را نشان می‌دهد
حوزه موضوعی: علوم نظامی
electronic distance measurement, EDM
وسیله‏ای الکترونیکی که برای اندازه‏گیری فاصله براساس خواص امواج الکترومغناطیسی عمل می‏کند
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
coincidence rangefinder
فاصله‏یابی که در آن دو تصویر از یک جسم در دو تلسکوپ تشکیل می‌شود و از مقایسۀ آنها فاصلۀ جسم به دست می‌آید
حوزه موضوعی: فیزیک‏
وسیله‏ای که از امواج لیزری برای تعیین مسافت بین سلاح لیزری و هدف استفاده می‌کند
حوزه موضوعی: علوم نظامی
فرایند تعیین فاصلۀ هدف به روش‌های گوناگون، از روش‌های دستی گرفته تا استفاده از رادار
حوزه موضوعی: علوم نظامی
روشی برای یافتن فاصلۀ هدف با استفاده از رادار
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
بهره‏برداری از تابش لیزری به‌منظور تعیین مسافت از سلاح تا موقعیت هدف
حوزه موضوعی: علوم نظامی
مقدار فاصلۀ خودرو تا لبۀ راه به‌نحوی‌که موانع یا عوارض موجود در کنار راه برای راننده خطرآفرین نباشد و مجبور نشود در سرعت و مسیر خود تغییر ایجاد کند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
تفاوت میان گروه‌های اجتماعی در یک جامعۀ خاص براساس برخی از مؤلفه‌های ازپیش‌تعیین‌شده و قابل‌اندازه‌گیری
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی
augmented interval
فاصلۀ درست یا بزرگی که یک نیم‌پردۀ کروماتیک (chromatic) افزایش یافته باشد
حوزه موضوعی: موسیقی
stopping sight distance
فاصلۀ مورد نیاز راننده برای متوقف کردن ایمن وسیلۀ نقلیه با توجه به شرایطی مانند شیب و روسازی راه و سرعت وسیلۀ نقلیه
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
passing sight distance
فاصلۀ دید مورد نیاز برای سبقت گرفتن ایمن در یک جادۀ دوخطۀ دوطرفه
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
open birth interval
فاصلۀ زمانی پس از آخرین تولد زنده در زنانی که دو یا حداقل دو فرزند زنده به دنیا آورده‌اند
حوزه موضوعی: علوم سلامت
doubly augmented interval
فاصلۀ افزوده‌ای که یک نیم‌پردۀ کروماتیک (chromatic) افزایش یافته باشد
حوزه موضوعی: موسیقی
doubly diminished interval
فاصلۀ کاسته‌ای که یک نیم‌پردۀ کروماتیک (chromatic) کاهش یافته باشد
حوزه موضوعی: موسیقی
critical distance
فاصله‏ای از چشمه که در آنجا زمان‌های رسیدن موج بازتابی و موج شکستگی با هم برابر باشند
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
major interval
هریک از فاصله‌های دوم و سوم و ششم و هفتم از بن‌مایه در گام بزرگ (major) و تمامی فاصله‌های هم‌ارز آنها
حوزه موضوعی: موسیقی
closed birth interval
فاصلۀ تولد بین دو تولد زنده در زنانی که دو یا حداقل دو فرزند زنده به دنیا آورده‌اند
حوزه موضوعی: علوم سلامت
فاصلۀ بین راه‌های موازی جنگلی که سبب می‌شود مجموع هزینه‏های چوب‌کِشی و جاده‏سازی به ازای یک واحد حجم چوب تولیدی به حداقل برسد
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
فاصلۀ بین خطوط مرکزی دو باند موازی در یک فرودگاه
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
فاصلۀ بین دو صفحۀ متوالی در خانوادۀ صفحه‏های موازی
حوزه موضوعی: فیزیک‏
نگاه کنید به: فاصلۀ ریل‌بند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
compound interval
فاصله‌ای که بزرگ‌تر از هشتم باشد
حوزه موضوعی: موسیقی
birth interval
فاصلۀ زمانی بین تولد یک کودک و تولد کودک بعدی از همان مادر
حوزه موضوعی: علوم سلامت
فاصلۀ خط‌های مرکزی جفت‌تایر بر روی یک جفت‌چرخ خودرو باری
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
اصطلاحی کلی ناظر بر تفاوت‌های موجود میان زن و مرد ازلحاظ شغل و درآمد و تحصیل
حوزه موضوعی: مطالعات زنان