واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 828
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
radiation D value
مقدار لازم پرتودهی برای کاستن از تعداد باکتری‌ها به یک‌دهم جمعیت اولیه
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
Deborah number, De
نسبت مدت‌زمان واهلش ماده به مدت‌زمان فرایند تغییرشکل
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار
برای هر گروه متناهی، تعداد رده‌های مزدوجی دوبه‌دومتمایز آن گروه
حوزه موضوعی: ریاضی
abundant number, superfluous number
عدد صحیح بزرگ‌تر از یک که مجموع همۀ مقسوم‏علیه‏های مثبت آن به جزء خودش، از آن بیشتر باشد
حوزه موضوعی: ریاضی
نگاه کنید به: ثابت مقاومت گرمایی
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
مقدار عددی که به هر سطح زمین‌پتانسیل نسبت داده می‌شود و برحسب یکای زمین‌پتانسیل بیان می‌شود
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
falling number
شاخصی برای تعیین فعالیت آلفاآمیلازی آرد غلات متـ . عدد آمیلازی
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
strangeness number
عددی کوانتومی که به هادرون‌ها نسبت می‏دهند
حوزه موضوعی: فیزیک‏
نگاه کنید به: ابهام
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
algebraic integer
ریشۀ یک چندجمله‌ای با ضرایب صحیح که جملۀ پیشروِ آن برابر 1 باشد
حوزه موضوعی: ریاضی
chromatic number
حداقل تعداد رنگ‌های لازم برای رنگ‌آمیزی گراف به‌طوری‌که رنگ هر رأس، از رنگ رأس‌های مجاور متمایز باشد
حوزه موضوعی: ریاضی
cavitation number
نسبت نیروی فشار به نیروی لَختی در پدیده‌های کاواک‌زا
حوزه موضوعی: فیزیک‏
foam number
حجم مایع جداشده پس از مدت‌زمانی مشخص که به‌صورت درصدی از حجم اولیۀ مایع کف‌شده بیان می‌شود
حوزه موضوعی: شیمی
عددی صحیح یا نیم‌صحیح (half-integer) که برای توصیف حالت کوانتومی یک سامانه به کار می‌رود
حوزه موضوعی: فیزیک‏
vibrational quantum number
عددی که معرف انرژی ارتعاشی هسته‌های موجود در مولکول است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
principal quantum number
عددی کوانتومی که حالت انرژی سامانۀ کوانتومی را نشان می‌دهد
حوزه موضوعی: فیزیک‏
rotational quantum number
کمیتی که معرف تکانۀ زاویه‌ای کل هسته‌های موجود در هر مولکول است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
azimuthal quantum number
کمیتی که به تکانۀ زاویه‏ای الکترون در یک مدار معین اتمی نسبت داده می‌شود متـ . عدد کوانتومی مداری orbital quantum number
حوزه موضوعی: فیزیک‏
effective quantum number
عددی کوانتومی که عملاً برای تعیین تراز انرژی با استفاده از فرمول ریدبرگ به‌‌ کار می‌رود ولی دقیقاً با عدد کوانتومی اصلی برابر نیست
حوزه موضوعی: فیزیک‏
نگاه کنید به: عدد کوانتومی سمتی
حوزه موضوعی: فیزیک‏
عدد کوانتومی که مولفۀ تکانۀ زاویه‏ای را در امتدادی خاص نشان می‌دهد
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک‏
Casson value
شاخصی برای سنجش خواص شارش‌‌شناختی شکلات در فرایند تولید
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
viscosity number, reduced viscosity
میزان افزایش گران‌روی سیال به‌ازای واحد غلظت بسپار حل‌شده که ازنظر عددی به‌صورت تقسیم گران‌روی ویژه بر غلظت محاسبه می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار، مهندسی بسپار- تایر، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
limiting viscosity number, intrinsic viscosity, Staudinger viscosity
در اندازه‌گیری گران‌روی محلول‌های رقیق، حد گران‌روی کاهیده و گران‌روی لگاریتمی، زمانی که غلظت بسپار حل‌شونده به‌سمت صفر میل کند
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
logarithmic viscosity number, inherent viscosity
در اندازه‌گیری گران‌روی محلول‌های رقیق، نسبت لگاریتم طبیعی گران‌روی نسبی به غلظت بسپار در محلول برحسب گرم بر دسی‌لیتر
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار
irrational number
عدد حقیقی غیرگویا
حوزه موضوعی: ریاضی
rational number
فرمول‌دار
حوزه موضوعی: ریاضی
Mach number
نسبت سرعت پرواز هواگَرد به سرعت صوت
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
critical Mach number, Mcrit
1. عدد ماخی که در آن شارش پرشتاب در اطراف جسمِ درحال‌پرواز در برخی نقاط اَبَرصوت می‌شود 2. عدد ماخی که در آن تراکم‌پذیری بر خوش‌ورزی (handling) هواگَرد تأثیر چشمگیری دارد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
critical drag-rise Mach number
عدد ماخ جریان‌آرامی که در آن به ‌دلیل موج ضربه‌ای، ضریب پَسار در زاویۀ حملۀ مشخص به‌سرعت افزایش می‌یابد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی