واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 828
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
transitional factor
هر عاملی که گذار از لغزش به بازگشت را تسهیل ‌کند
حوزه موضوعی: اعتیاد
ترکیبی که تماس مایع و سطح جامد را با کاهش کشش سطحی بهبود می‌بخشد
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
عاملی که باعث شروع زودتر بیماری یا رویداد یا رفتار می‌شود متـ . تسریع‌کننده
حوزه موضوعی: علوم سلامت
هر عامل یا واقعه‌ای که بتواند در وضعیت سلامت یا دیگر ویژگی‌های مشخص فرد یا جمعیت تغییراتی ایجاد کند متـ . تعیین‌کننده
حوزه موضوعی: علوم سلامت
عاملی که با مقابله با موانع موجود بر سر راه تغییر سبب دگرگونی در وضع موجود می‌شود
حوزه موضوعی: آینده‌پژوهی
discount factor
عاملی که یک واحدْ پول را در آینده به ارزش حال آن تبدیل می‌کند
حوزه موضوعی: اقتصاد
absorption factor
احتمال برهم‌کنش تابش ناشی از هسته‌های پرتوزایی که در یک اندام مشخص وارد می‌شوند
حوزه موضوعی: فیزیک‏
هر ماده‌ای که به حل‌پذیری مواد کمک ‌کند
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
therapeutic agent
هر عاملی که در پیشبرد فرایند درمان مؤثر است، مانند دارو یا درمانگر یا گروه‏درمانی
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
metallic conduction factor
نگاه کنید به: ضریب فلزی
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
animal protein factor
عامل رشدی که فقط در منابع غذایی حیوانی وجود دارد
حوزه موضوعی: تغذیه
transcription factor
نوعی پروتئین که مستقیم یا غیرمستقیم موجب تنظیم مثبت یا منفی رونویسی می‌شود
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری، کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
هریک از عوامل مؤثر در تشکیل یک رویشگاه جنگلی
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
intermediate background factor
هریک از عوامل تسریع‌کنندۀ بازگشت که ناشی از رویدادهای مهم و فشارها و مشکلات دائمی و روزمره در زندگی فرد است
حوزه موضوعی: اعتیاد
biological agent
ریزاندامگان‌هایی که باعث بیماری در افراد و گیاهان و حیوانات می‌شوند
حوزه موضوعی: علوم نظامی
نوعی افزودنی که باعث تشدید فرایند ژله‌ای شدن می‌شود
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
constitutional factor
عاملی کاراندام‌شناختی که گمان می‌رود بر شخصیت و طبع و علت اختلالات خاص ذهنی و جسمی فرد تأثیرگذار باشد
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
surfactant, surface active agent, tenside
هر ماده‏ای که از کشش سطحی یا بینِ‏سطحی محیطی که در آن حل شده است بکاهد اختـ . عاسف
حوزه موضوعی: خوردگی، شیمی، مهندسی بسپار
wind-chill factor
معیاری برحسب وات بر مترمربع برای بیان آهنگ سرد شدن اجسام گرمِ درمعرض‌باد تا رسیدن به دمای محیط
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
نگاه کنید به: عامل نشانک‌دهی
حوزه موضوعی: مهندسی پزشکی
quenching agent, quencher
مولکولی که قابلیت فرونشانی حالت برانگیخته را دارد و نور فرابنفش را پایدار می‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- پلاستیک
protective factor
هر عامل یا مواجهه‌ای که وجود آن احتمال بروز رفتار مخاطره‌آمیز یا وقوع بیماری یا برآمدهای مشخص دیگری را کاهش می‌دهد متـ . محافظ
حوزه موضوعی: علوم سلامت
عاملی که باعث مژگانی‌فلجی می‌شود
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
عاملی که زمینه را برای بروز یک رفتار یا بیماری آماده می‌کند متـ . مستعدکننده
حوزه موضوعی: علوم سلامت
ماده‏ای که با تشکیل یون همتافتی که فاقد واکنش‌های یون مزبور است، یون فلزی را از محلول حذف ‏کند
حوزه موضوعی: خوردگی، شیمی
نگاه کنید به: نامیزه‌ساز
حوزه موضوعی: شیمی
نگاه کنید به: نامیزه‌ساز
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
زنجیره‌ای از محرک‌های مکانیکی یا شیمیایی یا الکترومغناطیسی که به پاسخ یاخته‌ای خاص منجر می‌شود متـ . عامل سیگنال‌دهی
حوزه موضوعی: مهندسی پزشکی
عاملی که هسته‏ها را برای تبلور فراهم می‌کند
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار
denaturing agent
عاملی که خواص پروتئین را در محلول آبی تغییر می‌دهد
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار