واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 75
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
نگاه کنید به: ظرفیت تحمل 1
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
حداکثر تعداد وسایل نقلیه یا فضای خالی داخل وسایل نقلیه یا افرادی که در یک مسیر حمل‌ونقل عمومی در یک جهت و در هر ساعت جابه‌جا می‌شوند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
تعداد مشخصی از هواپیماها که در مکان‌های مشخصی از پیشگاه جای می‌گیرند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
carrying capacity
بیشترین شمار جاندارانی که یک محیط معین می‌تواند تحمل کند بی‌آنکه توانایی درازمدت آن در حفظ سطح و کیفیت مطلوب حیات کاهش یابد متـ . ظرفیت بوم‌شناختی ecological capacity، حد بوم‌شناختی ecological limit، ظرفیت زیست‌محیطی environmental capacity
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
نگاه کنید به: ظرفیت تحمل‌گردشگری
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
tourism carrying capacity
حداکثر امکان استفاده از هر مکان بی‌آنکه به منابع آن آسیب برسد یا باعث کاهش رضایت گردشگر شود یا بر جامعه و اقتصاد و فرهنگ منطقه تأثیر نامطلوب بگذارد متـ . ظرفیت تحمل
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
depletion-layer capacitance
ظرفیت خازنِ پدیدآمده در پیوندگاه نیم‌رساناهای نوع P و نوع N
حوزه موضوعی: فیزیک‏
تعداد محل‌های توقف در یک محدوده یا محل معین
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
absorptive capacity
توانایی سازمان در جذب و درونی‌سازی و به‌کارگیری دانش و فنّاوری دریافتی
حوزه موضوعی: مدیریت فنّاوری
cubic capacity 2, measurement capacity
مجموع ظرفیت انبارها و دیگر فضاهای مفید برای حمل بار که برحسب فوت یا مترمکعب یا گالن یا لیتر اندازه‌گیری می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
movement capacity
ظرفیت تردد وسایل نقلیه در یک خط عبور معین
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
deadweight, deadweight all told, deadweight cargo capacity, deadweight capacity, deadweight tonnage, total deadweight, deadweight carrying capacity, net capacity, useful capacity, cargo carrying capacity
ظرفیت کلی کشتی برای حمل محموله، اعم از بار و مسافر و آذوقه و آب شیرین و سوخت و خدمه و تجهیزات کشتی، تا جایی که خط شاهین آن در حد مجاز قرار گیرد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
ظرفیت سامانۀحمل ونقل هوایی هنگامی که از ظرفیت کامل خود ازنظر تعداد مسافران و وزن و جابه جایی محموله در هر نوبت، به یک مقصد مشخص استفاده کند
حوزه موضوعی: علوم نظامی
net tonnage, NT
ظرفیت مفید کشتی برای باربَری که با در نظرگرفتن ظرفیت ناخالص کشتی و با فرمول‌های خاص محاسبه می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
line capacity
حداکثر تعداد وسایل نقلیۀ عمومی که در یک خط، از یک نقطه و در یک جهت مشخص در هر ساعت مسافران را انتقال می‌دهند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
shared-lane capacity
ظرفیت یک خط عبور در تقاطع بدون چراغ راهنمایی برای گذر خودروِ سواری در واحد زمان که در آن دو یا سه حرکت مختلف امکان‌پذیر باشد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
acid neutralizing capacity, ANC
میزان توانایی آب یا خاک در برابر تغییرات پ.هاش متـ . توانش خنثیسازی اسید acid neutralizing potential
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
reserve capacity
تفاوت ظرفیت خط عبور نسبت به حجم گذر
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
root growth capacity, root growth potential, RGP
توانایی رشد سریع ریشه‌های جدید که در شرایط متعارف رشد اندازه‌گیری می‌شود و شاخصی برای کیفیت نهال محسوب می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
environmental capacity
نگاه کنید به: ظرفیت تحمل 1
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
یکی از خواص کارکردی مواد که بیانگر توانایی آنها در تبدیل شدن به ژله است
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
productive capacity
حاصل‌ضرب ظرفیت خط یا وسیلۀ نقلیه در سرعت عملی که شاخص ترکیبی مناسبی برای عملکرد مطلوب سامانۀ حمل‌ونقل عمومی است
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
design capacity
حداکثر تعداد وسایل نقلیه‏ای که از یک خط یا یک سواره‏رو در مدت یک ساعت عبور کند، بی‏آنکه بر کارکرد و طراحی خیابان تأثیر بگذارد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
flooding capacity/ flood capacity
ظرفیت عبوردهی بخار در یک برج متناظر با طغیان
حوزه موضوعی: مهندسی شیمی
linear vehicle capacity
تعداد صندلی یا نفرـ فضای ایستادن برای مسافر در واحد طول خودرو
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
حداکثر مسافری که میتواند از یک نقطه از معبر یا حریم حمل‌ونقل در واحد زمان، در شرایط عادی بدون خطر یا تأخیر یا محدودیت عبور کند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
practical capacity
حداکثر تعداد خودروی که در مدت یک ساعت از نقطه‏ای عبور کند و در جریان تردد تأخیر و ناامنی ایجاد ننماید
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
حداکثر تعداد مسافری که در یک وسیلۀ نقلیه میگنجند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
ظرفیت وزنی یا حجمی کشتی برای حمل بار
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
total iron-binding capacity, TIBC
معیار پیوندپذیری پلاسمای خون با یون‌های آهن سه‌ظرفیتی
حوزه موضوعی: تغذیه