واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 72
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
حداکثر تعداد وسایل نقلیه یا فضای خالی داخل وسایل نقلیه یا افرادی که در یک مسیر حمل‌ونقل عمومی در یک جهت و در هر ساعت جابه‌جا می‌شوند
تعداد مشخصی از هواپیماها که در مکان‌های مشخصی از پیشگاه جای می‌گیرند
carrying capacity
بیشترین شمار جاندارانی که یک محیط معین می‌تواند تحمل کند بی‌آنکه توانایی درازمدت آن در حفظ سطح و کیفیت مطلوب حیات کاهش یابد متـ . ظرفیت بوم‌شناختی ecological capacity، حد بوم‌شناختی ecological limit، ظرفیت زیست‌محیطی environmental capacity
tourism carrying capacity
حداکثر امکان استفاده از هر مکان بی‌آنکه به منابع آن آسیب برسد یا باعث کاهش رضایت گردشگر شود یا بر جامعه و اقتصاد و فرهنگ منطقه تأثیر نامطلوب بگذارد متـ . ظرفیت تحمل
depletion-layer capacitance
ظرفیت خازن پدیدآمده در پیوندگاه نیم‌رساناهای نوع P و نوع N
تعداد محل‌های توقف در یک محدوده یا محل معین
absorptive capacity
توانایی سازمان در جذب و درونی‌سازی و به‌کارگیری دانش و فنّاوری دریافتی
cubic capacity, measurement capacity
مجموع ظرفیت انبارها و دیگر فضاهای مفید برای حمل بار که برحسب فوت یا مترمکعب یا گالن یا لیتر اندازه‌گیری می‌شود
movement capacity
ظرفیت تردد وسایل نقلیه در یک خط عبور معین
deadweight, deadweight all told, deadweight cargo capacity, deadweight capacity, deadweight tonnage, total deadweight, deadweight carrying capacity, net capacity, useful capacity, cargo carrying capacity
ظرفیت کلی کشتی برای حمل محموله، اعم از بار و مسافر و آذوقه و آب شیرین و سوخت و خدمه و تجهیزات کشتی، تا جایی که خط شاهین آن در حد مجاز قرار گیرد
ظرفیت سامانۀحمل ونقل هوایی هنگامی که از ظرفیت کامل خود ازنظر تعداد مسافران و وزن و جابه جایی محموله در هر نوبت، به یک مقصد مشخص استفاده کند
net tonnage, NT
ظرفیت مفید کشتی برای باربری که با در نظرگرفتن ظرفیت ناخالص کشتی و با فرمول‌های خاص محاسبه می‌شود
line capacity
حداکثر تعداد وسایل نقلیۀ عمومی که در یک خط، از یک نقطه و در یک جهت مشخص در هر ساعت مسافران را انتقال می‌دهند
shared-lane capacity
ظرفیت یک خط عبور در تقاطع بدون چراغ راهنمایی برای گذر خودرو سواری در واحد زمان که در آن دو یا سه حرکت مختلف امکان‌پذیر باشد
acid neutralizing capacity, ANC
میزان توانایی آب یا خاک در برابر تغییرات پ.هاش متـ . توانش خنثیسازی اسید acid neutralizing potential
reserve capacity
تفاوت ظرفیت خط عبور نسبت به حجم گذر
root growth capacity, root growth potential, RGP
توانایی رشد سریع ریشه‌های جدید که در شرایط متعارف رشد اندازه‌گیری می‌شود و شاخصی برای کیفیت نهال محسوب می‌شود
environmental capacity
به‌کاربرید به‌جای: ظرفیت تحمل 1
یکی از خواص کارکردی مواد که بیانگر توانایی آنها در تبدیل شدن به ژله است
productive capacity
حاصل‌ضرب ظرفیت خط یا وسیلۀ نقلیه در سرعت عملی که شاخص ترکیبی مناسبی برای عملکرد مطلوب سامانۀ حمل‌ونقل عمومی است
design capacity
حداکثر تعداد وسایل نقلیه‌ای که از یک خط یا یک سواره‌رو در مدت یک ساعت عبور کند، بی‌آنکه بر کارکرد و طراحی خیابان تأثیر بگذارد
flooding capacity/ flood capacity
ظرفیت عبوردهی بخار در یک برج متناظر با طغیان
linear vehicle capacity
تعداد صندلی یا نفرـ فضای ایستادن برای مسافر در واحد طول خودرو
حداکثر مسافری که میتواند از یک نقطه از معبر یا حریم حمل‌ونقل در واحد زمان، در شرایط عادی بدون خطر یا تأخیر یا محدودیت عبور کند
practical capacity
حداکثر تعداد خودروی که در مدت یک ساعت از نقطه‌ای عبور کند و در جریان تردد تأخیر و ناامنی ایجاد ننماید
حداکثر تعداد مسافری که در یک وسیلۀ نقلیه میگنجند
ظرفیت وزنی یا حجمی کشتی برای حمل بار
total iron-binding capacity, TIBC
معیار پیوندپذیری پلاسمای خون با یون‌های آهن سه‌ظرفیتی
مقدار گرمایی که باید به جسم داده شود تا دمای آن یک درجه افزایش یابد