واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 3420
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
anniversary wind
اصطلاحی کلی برای بادهای محلی یا سامانه‏های باد با مقیاس بزرگ‌تر که هر سال تکرار می‌شوند
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
شارش ماده از ستاره به فضای میان‏ستاره‏ای متـ . اخترباد
حوزه موضوعی: نجوم‌
نگاه کنید به: باد صدوبیست‌روزه
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
مؤلفۀ باد در هر نقطه، در امتداد بُردار شعاع از مرکز یک سامانۀ باد گردشی
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
plough wind, plow wind
باد راست‏خط همراه با برون‏شارش ناپیچندی توفان تندری
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
slope wind
بادی که در عرض درّه براثر نیروی شناوری به سوی بالا یا پایین شیب می‌وزد
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
نسیمی ملایم و مطبوع
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
bad-i-sad-o-bistroz, wind of 120 days
بادی قوی با منشأ موسمی (monsoon) که در منطقۀ سیستان از سمت‌های شمال‏غرب تا شمال ـ شمال‌غرب می‌وزد متـ . باد سیستان seistan
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
cross-valley wind
بادی که در عرض درّه از یک سوی دیواره به سوی دیوارۀ دیگر می‌وزد
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
نگاه کنید به: باد بیش‏وز
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
مؤلفۀ روزانۀ گرماواداشتۀ (thermally forced) سامانه‏های باد درّه‌راستا یا کوه‌ ـ ‌درّه، در دوره‏های شارش ضعیف همدیدی از سمت دشت یا درّه به سوی کوهستان
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
بادی با سرعت بیشتر از باد زمین‌گَردی که از شیو فشار موجود حاصل شده است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
بادی رو به بالای شیب، اغلب در مقیاسی بزرگ‌تر از مقیاس شیب
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
downvalley wind
باد شبانه و گرماواداشته‏ای (thermally forced) در امتداد درّه، ناشی از سرمایش هوای درّه، یا مؤلفۀ شبانۀ سامانه‏های باد کوه ‌ـ ‌درّه در شارش‌های همدیدی ضعیف متـ . نسیم کوه mountain breeze
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
بادی که براثر چگالی زیاد و دمای کم هوا در فروشیب شتاب می‌گیرد
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
بادی با سرعت کمتر از باد زمین‌گَردی که از شیو فشار موجود حاصل شده است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
downslope wind
بادی رو به پایین شیب، اغلب در مقیاسی بزرگ‌تر از مقیاس شیب
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
برون‏شارش دائم یونش از مناطق قطبی مغناطیس‌کره
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
mountain-gap wind
بادی که در کاف کوهستان‌ها می‌وزد
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
mountain wind
باد گرماواداشتۀ (thermally forced) شبانه که از کوه براثر سرمایش شیب‌های کوه می‌وزد و شامل باد فرودرّه و باد فروشیب است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
gravity wind
بادی که براثر شارش هوای سرد به سوی پایین شیب میوزد و عامل آن اختلاف چگالی هوا بر روی یک تراز در روی شیب و دور از شیب است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
بادی در منطقه‏ای کوچک که متناسب با توزیع فشار بزرگ‏مقیاس نیست
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
headwind, opposing wind
بادی در خلاف جهت حرکت جسم متحرک نسبت به زمین
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
در ناوبری هوایی، سمت و سرعت باد دیدبانی‌شده یا پیش‏بینی‌شده در ارتفاعی معین برای کل یا بخشی از یک مسیر هوایی ثابت
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
tangential wind
مؤلفۀ باد در هر نقطه، در جهت عمود بر بُردار شعاع از مرکز یک سامانۀ باد
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
tailwind, following wind
بادی در جهت حرکت جسم متحرک نسبت به زمین
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
در ناوبری هوایی، سمت و سرعت باد دیدبانی‌شده یا پیش‏بینی‌شده در ارتفاعی معین بر روی یک مکان ثابت
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
بادی که سرعت آن حاصل موازنۀ دقیق نیروی کوریولیس و باد زمین‌گَرد با شتاب محلی در سطحی فشارثابت است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
isallobaric wind, Brunt-Douglas isallobaric wind
بادی که سرعت آن حاصل موازنۀ دقیق نیروی کوریولیس و باد زمین‌گَرد با شتاب محلی در سطحی ارتفاع‌ثابت است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
anticyclonic wind
باد ساعتگَرد در نیمکرۀ شمالی و پادساعتگَرد در نیمکرۀ جنوبی حول ‏پرفشارها
حوزه موضوعی: علوم جَوّ