واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1506
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
tolerance index
شاخصی برای اندازه‏گیری تحمل گیاه نسبت به تنش‌های زنده و غیرزنده
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
شاخصی که از آن برای ارزیابی وضعیت تراز عرضی در یک طول مشخص استفاده می‌کنند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
stand density index
شاخصی برای بیان تراکم نسبی توده ازطریق مقایسۀ مقادیر اندازه‌گیری‌شدۀ توده با مقادیر استاندارد
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
diversity index
رابطۀ بین تعداد آرایه‌ها و تعداد افراد هر آرایه در هر اجتماع
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
aggressive index, AI
مقیاسی برای اندازه‌گیری میزان خورندگی آب مطابق با استاندارد سی‌ـ 400 انجمن امور آب امریکا (AWWA)
حوزه موضوعی: خوردگی
gender development index, GDI
شاخصی که سازمان ملل متحد آن را ارائه کرده است و نابرابری میان مردان و زنان ازنظر طول عمر و سلامت و دانش و سطح زندگی با عزت در آن مد نظر قرار می‌گیرد
حوزه موضوعی: مطالعات زنان
مقیاسی برای اندازه‌گیری نرخ جرم که برای مقایسۀ جغرافیایی و تاریخی جرم به کار می‌رود
حوزه موضوعی: حقوق
ponderal index
شاخص بافت چربی که با تقسیم قد بر کعب وزن بدن محاسبه می‌شود
حوزه موضوعی: تغذیه
silt density index
شاخصی تجربی برای سنجش امکان گرفتگی غشا با لای
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
معیاری برای پراکندگی کیفی جامعه‌ای از عناصر که به چندین رستة مختلف کیفی تعلق دارند
حوزه موضوعی: آمار‏
sludge volume index, SVI
حجمی که یک گِرم لجن، پس از ته‌نشینی به‌ مدت سی دقیقه، در یک استوانۀ مدرج اشغال می‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
burning index
عددی نسبی که نوع رفتار حریق و میزان تلاش لازم برای مهار حریق را بیان می‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
پهنای استاندارد حلقۀ سالانۀ درخت باتوجه‌به سن آن
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
corrosion index
میزان خورندگی یا رسوب‌گذاری آب
حوزه موضوعی: خوردگی
Riddick's corrosion index
شاخصی برای تعیین میزان خورندگی آب‌های سبک با اندازه‌گیری مشخصه‌هایی مانند حل‌پذیری کلسیم‌کربنات و غلظت یون کلرید و اکسیژن محلول و سختی غیرکربناتی و غلظت سیلیس در آنها
حوزه موضوعی: خوردگی
therapeutic index
نسبت مقداری که اثر سمی دارد به مقداری که اثر درمانی دارد
حوزه موضوعی: علوم دارویی
عددی که مقدار آن تابعی است از میزان دسترس‌پذیری در یک گسترۀ عددی محدود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
riding index
ملاک میزان رفاه مسافران که با توجه به ارتعاشات نور و سروصدا و تهویۀ واگن‌های مسافری تعیین می‏شود
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
flow behaviour index
نوعی شاخص شارش در معادلۀ قانون توانی
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار، مهندسی بسپار- تایر، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
colour index
اختلاف قدر ظاهری اجرام نجومی در دو ناحیۀ طیفی مختلف
حوزه موضوعی: نجوم‌ رصدی و آشکارسازها
معیاری کمّی که میزان ثمردهی رویشگاه را نشان می‌دهد
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
time marker/ time-marker
گروهی از دست‌ساخته‌ها که باتوجه‌به برخورداری از مجموعه‌ای از شاخصه‌های همگن، اهمیت زمانی دارند
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
geomagnetic index, magnetic index
برآورد توصیفی آشفتگی‌های زمین‌مغناطیسی
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
مقداری عددی که کیفیت زیستی آب را نشان می‌دهد
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
healthy eating index, HEI
شاخصی برای ارزیابی و پایش وضعیت کلی رژیم غذایی افراد که براساس آن کیفیت کلی رژیم غذایی سنجیده میشود
حوزه موضوعی: تغذیه
crown-area index
حاصل‌ضرب طول و قطر تاج درخت سرپا
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
wind-chill index
شاخصی برای تعیین خطر سرد شدن سریع بدن براثر باد در هوای سرد که سبب کاهش دمای بدن می‌شود
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
suitability index
نگاه کنید به: کیفیت زیستگاه
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
نگاه کنید به: شاخص شدت اعتیاد
حوزه موضوعی: اعتیاد
addiction severity index
شاخصی برای ارزیابی وضعیت معتاد در مراحل مختلف درمان به‌منظور تدوین طرح درمان و بررسی سیر بهبود او و همچنین تعیین پیامدهای درمان اختـ . شاخص شدا ASI
حوزه موضوعی: اعتیاد