واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2663
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
تطابق عوامل محیطی و ژن‌شناختی در یک منطقه یا یک فصل زراعی به‌طوری‌که گیاه قادر باشد تمام مراحل رشدونمو خود را به پایان برساند
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
ابزاری برای اندازه‏گیری زمان لازم برای سازگاری شبکیه
حوزه موضوعی: پزشکی
orchestra
مجموعۀ واحدی متشکل از نوازندگان سازهای مختلف برای اجرای قطعات موسیقی متـ . ارکستر
حوزه موضوعی: موسیقی
زیست‌بومی در بستر دریا شامل رسوبات و گیاهان و جانوران مرتبط با آن
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
ترکیبی از سازها به‌نحوی‌که قادر به اجرای آثاری با فرم سمفونی باشند
حوزه موضوعی: موسیقی
سازگانی که تحت پوشش انجمن دوستداران موسیقی باشد
حوزه موضوعی: موسیقی
1. سازهای بادی 2. گروهی از نوازندگان یا سازگانی متشکل از سازهای بادی متـ . ارکستر هارمونی
حوزه موضوعی: موسیقی
علم رده‏بندی موجودات زنده براساس خویشاوندی و روابط طبیعی بین آنها
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
orchestral
ویژگی قطعه‏ای که برای سازگان/ ارکستر نوشته می‏شود و باید توسط سازگان/ ارکستر اجرا شود متـ . ارکستری
حوزه موضوعی: موسیقی
instrumentation 3
گزینش و کاربرد مجموعه‌ای مشخص از سازها برای استفاده در یک قطعۀ موسیقی
حوزه موضوعی: موسیقی
organisation
گروهی از افراد که با هدف یا علاقه‌مندی خاصی گرد هم می‌آیند و روابط و ساختار مشخصی را به وجود می‌آورند * مصوب فرهنگستان اول
حوزه موضوعی: باستان‏شناسی، جامعه‌شناسی، عمومی
security intelligence2, intelligence2, security service, intelligence service, secret service
سازمانی دولتی‌ که مسئول جمع‌آوری اطلاعات مربوط به تهدیدهای امنیتی از داخل و خارج و تحلیل آنها و نیز اقدام برای تأمین امنیت کشور است
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
سازمانی که در سال 1994 میلادی برای مدیریت منابع و فعالیت‌های مرتبط در بستر بین‌المللی دریاها در فراسوی قلمروهای ملی ایجاد شد
حوزه موضوعی: جغرافیای سیاسی
intergovernmental organisation
سازمانی که جمعی از دولت‌ها برای پیشبرد برنامه‌ها و تحقق منافع و اهداف مشترک تأسیس می‌کنند و به آن اختیار می‌دهند تا در موضوعات خاص جهانی از جانب آنان تصمیم‌گیری کند اختـ . سَباد IGO
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
projectised organization
ساختاری سازمانی که در آن مدیر پروژه در تعیین اولویت‌ها و به‌کارگیری منابع و افراد اختیار تام دارد
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
collectivist organization
سازمانی که در آن کارفرما و کارگر با حقوق و امتیازات برابر کار می‌کنند و روابط دیوان‌سالارانه بر آن حاکم نیست
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی
health maintenance organization, HMO
نوعی سازمان ارائه‌کنندۀ خدمات مراقبت مدیریت‌شده برای گروهی خاص با رعایت پوشش بیمه برای تمامی اعضای گروه که بودجۀ آن برحسب سرانه برای افراد تحت پوشش یا مراکز طرف قرارداد و به‌صورت دوره‌ای تأمین می‌شود
حوزه موضوعی: مدیریت سلامت
نهادی (institution) واسطه‌ای برای بسیج منابع انسانی در جهت عرضة خدمات دولتی
حوزه موضوعی: مدیریت
access organisation
هستاری که برنامه‌هایی را برای انتقال، ازطریق ظرفیت مسیر دسترسی در سامانۀ تلویزیون بافه‌ای/ کابلی ارسال می‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
task organization
تشکیلاتی در نیروی دریایی که در آن وظایف مشخصی به فرماندهان محول می‌شود
حوزه موضوعی: علوم نظامی
non-governmental organization
سازمانی که بدون وابستگی اداری و مالی به دولت برای تأمین منافع عمومی فعالیت می‏کند اختـ . سمن NGO
حوزه موضوعی: عمومی
از وظایف اصلی مدیریت که در آن منابع انسانی و مالی و فیزیکی سازمان با نظم و ترتیب مشخصی، برای دستیابی به هدف‌های برنامه، با هم ترکیب می‌شوند
حوزه موضوعی: مدیریت
مربوط به آنچه بخشی اساسی از یک سازمان نظامی را شکل می‌دهد
حوزه موضوعی: علوم نظامی
organized, organisé (fr.)
سازمان داده‏شده
حوزه موضوعی: عمومی
formant
تمرکز انرژی صوتی که در طیف‌نگاشت به‌صورت نوارهای افقی تیره دیده می‌شود و تأثیر شکل مجرای گفتار در جریان هوا را نشان می‌دهد
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
banded iron formation, BIF
نوعی سازند آهنی که دارای نواربندی مشخصی معمولاً از کانی‌های غنی از آهن و چِرت (chert) یا کوارتز دانه‌ریز است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
پیکره‏ای از سنگ‏چینه‏ها که با چینه‏های مجاور ازنظر خصوصیات سنگ‏شناختی متفاوت باشد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
constituent 2
هریک از اجزای تشکیل‏دهندۀ جمله در سطوح مختلف نحوی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
construct
فکر یا مفهوم پیچیده‌ای که از ترکیب افکار ساده‌تر شکل می‌گیرد
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
structure 2
آنچه نظیر پل یا ساختمان که با تواناییِ تحمل بار طراحی و ساخته شود
حوزه موضوعی: مهندسی عمران