واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2663
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
stand age structure
نحوۀ استقرار سن توده
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
contributing structure
فرمولی ساختاری از مجموعه‌فرمول‌های مربوط به یک مولکول معین که هریک از این فرمول‌ها در تابع موج کل مولکول شرکت دارد
حوزه موضوعی: شیمی
tertiary structure
زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی آرایش سه‌بعدی ساختارهای دوم زنجیرۀ بس‌پپتیدی به شکل‌های ورقه‌ای یا رشته‌ای یا کروی شیمی، مهندسی بسپار تاخوردگی سه‌بعدی زنجیرهای پلی‌پیتیدی و مشخصة مولکول‌های پروتئین
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی، شیمی، مهندسی بسپار
نوعی آرایش اتمی یا مولکولی که در آن پیوندهای اولیه یک شبکۀ سه‌بعدی ایجاد می‌کنند
حوزه موضوعی: شیمی
ساختاری رسوبی متشکل از ستون‌های موجی یا شعله‌ای‌شکل که به‌صورت نامنظم در رسوبات واحدهای بالایی نفوذ کرده است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
flaser structure, phacoidal structure
ساختاری شامل عدسی‌هایی از مواد نسبتاً سالم حفظ‌شده در خمیره‌ای خردشده یا نیمه‌متبلور
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
imbricate structure
ساختاری زمین‌ساختی که وجه مشخص آن وجود دسته‌ای از گسل‌های راندۀ (thrust faults) هم‌پوشان و تقریباً موازی است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
hyperfine structure
شکافتگی خطوط طیفی به علت برهم‏کنش گشتاورهای مغناطیسی الکترون و هستۀ اتم
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک‏
power structure
نحوۀ توزیع مدیریت و قدرت تصمیم‌گیری عمومی در میان اشخاص و نهادها و سازمان‌های دولتی در یک جامعۀ سیاسی ـ اجتماعی معین
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی، علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
ساختاری بلوری که نقاط شبکه‌ای آن به‌طور کاتوره‌ای با اتم‌های مختلف اشغال شده است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
scour-and-fill structure/ scour and fill structure, scour and fill
ساختاری رسوبی شامل یک مجرای فرسایشیِ کوچک و معمولاً بیضوی که بعداً پر شده است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
نوعی ساختار بلوری بازی که در آن کره‏های هم‏اندازه با آرایشی راست‏گوشه کنار یکدیگر قرار گرفته‏اند، به‌طوری‌که هر کره با شش کرۀ دیگر مماس است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
ساختاری در رسوبات تبخیری (evaporite texture) که در آن چندگوش‌هایی از کانی تبخیری ژیپس (gypsum) و آنیدریت (anhydrite) به قطر یک تا پنج سانتی‌متر با نوارهای تیره‌تر و باریکی از کانی‌هایی مانند کربنات‌ها و رُس از یکدیگر جدا شده‌اند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
ساختاری رسوبی متشکل از چین‌های برگشته که تحت‌تأثیر نیروی وزن، براثر لغزش توده‌ای رسوبات سست به سمت پایینِ دامنه، ایجاد می‌شود
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
seismogenic structure
ساختاری با توان ایجاد زمین‌لرزه
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
Lewis structure, electron-dot formula, Lewis formula
نوعی فرمول ساختاری که در آن الکترون‌ها با نقطه نشان داده می‌شوند
حوزه موضوعی: شیمی
ساختار اَبَرمولکولی متشکل از لیفچه‌هایی که به‌صورت مجزا به‌دشواری قابل مشاهده‌اند
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- الیاف
ترکیبی از اجزای گوناگون یک محوطۀ باستان‏شناختی، شامل دست‏ساخته‏ها و سازه‏ها و ساختارها
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
ساختاری در سَنگال که در آن رشته‌ای از مخروط‌های تودرتو در هم فرومی‌روند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
pencil structure
نگاه کنید به: رَخ مدادی
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
mullion structure
الگوی موجی‌شکل شیارهای هشتی‌شکل و پشته‌های گرد موازی در سنگ‌ها
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
molecular structure
نحوۀ آرایش هسته‏ها و الکترون‌ها برای تشکیل یک مولکول
حوزه موضوعی: شیمی
طیف انرژی الکترون‌ها در بلور آرمانی
حوزه موضوعی: فیزیک‏
نگاه کنید به: ساختار هم‏محور دانه
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی
equiaxed grain structure, equiaxed structure
ساختار دانه‏ای بلوری که رشد آن در تمام جهات تقریباًً یکسان باشد متـ . ساختار هم‏محور
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی
فرایند تعیین ساختار داده‏ها
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
ساختاری توخالی و حباب‌مانند متشکل از پوسته‌های هم‌مرکز فلدسپار قلیایی ریزبلورین و کوارتز و دیگر کانی‌ها که در سنگ‌های آتشفشانی سیلیسی یافت می‌شود
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
constructability, buildability
دارا بودن توانایی بهره‌گیری بهینه از دانش و تجربه در برنامه‌ریزی و طراحی و تدارکات برای ساخت آسان و درنتیجه دستیابی به همۀ اهداف پروژه
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
محل و زمینی که به احداث پروژه اختصاص می‌یابد
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
structuralist
فرد یا رویکردی که پیرو مبانی ساختگرایی است
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی