واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2663
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
stand structure 1
توزیع افقی و عمودی اجزای یک تودۀ جنگلی، شامل ارتفاع و قطر و لایه‌های تاج و تنه‌های درختان و نیز بوته‌ها و گیاهان علفی اشکوب زیرین و خشکه‌دارها و دارماندها
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
algebraic structure
ساختاری ریاضی مشتمل ‌بر یک مجموعه و تعدادی عمل که در اصول موضوع معینی صدق می‌کنند
حوزه موضوعی: ریاضی
population structure
ترکیب جمعیت براساس سن و جنسیت افراد آن
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
forest structure, stand structure 2
ترکیب کلی جنگل ازنظر ارتفاع، قطر، تاج‌پوشش، تراکم، بافت سنی، حجم و مراحل رویشی درختان آن
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
left-handed structure, left-handed
ساختار بلوری که ساختار راست‌گرد آن مانند تصویر آینه‌ای آن است
حوزه موضوعی: شیمی
augen structure, eye structure
ساختاری در برخی از شیست‌ها و گنیس‌ها و گرانیت‌ها که در آن برخی از اجزای سازنده (کوارتز، فلدسپار، گارنت) به ‌شکل بیضی یا عدسی فشرده شده‌ و با پولک‌هایی از میکا احاطه شده‌اند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
cruciform structure
ساختاری از دِنا که با جفت‌ شدن بازی توالی‌های تکراری وارونه و مکمل تشکیل شده است و شکلی شبیه به صلیب دارد متـ . دِنای چلیپایی cruciform DNA
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
polygonal structure
ساختاری رسوبی با آرایش چندضلعی
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
quaternary structure
ساختار ناشی از تجمع چند زیرواحد بس‌پپتیدی به شکل یک پروتئین یا یک ساختار به‌هم‌پیوسته که ازطریق اتصالات عرضی با رشته‌های دِنا ایجاد شده ‌است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی
ساختار رایج در بسیاری از سنگ‌های آتشفشانی که در نتیجۀ بیرون آمدن ماگما یا نزدیک شدن آن به سطح زمین ایجاد میشود و حفره‌های ریز در سنگ پدید می‌آید
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
soil structure
ترتیب و توالی طبیعی رسوبات در خاک یا توده ‌شدن طبیعی خاک که نتیجۀ فرایند خاک‌زایی است
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
1. مجموعه‏ای از عناصر یا اقلام داده‏ای (data element) که حکم یک واحد را داشته باشد 2. آرایش منطقی داده‏ها به‌نحوی‌که بتوان از آنها برای مدیریت داده‏ها در یک سامانه استفاده کرد
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
ساختار ماکروسکوپی فلزات و آلیاژها ازنظر شکل و اندازۀ دانه
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی
secondary structure 1
روابط ریختاری (steric) مانده‌هایی که در یک توالی خطی در یک بسپار به یکدیگر نزدیک هستند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی، شیمی، مهندسی بسپار
right-handed structure, right-handed
ساختار بلوری که ساختار چپ‌گرد آن مانند تصویر آینه‌ای آن است
حوزه موضوعی: شیمی
age class structure
نحوۀ استقرار رده‏های سنی در یک جنگل
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
هریک از دو یا چند ساختار ممکنِ یک ترکیب که هندسۀ یکسان و آرایش زوج‌الکترون‌های متفاوت دارند
حوزه موضوعی: شیمی
sedimentary structure
باستان‏شناسی ویژگی‌های قابل مشاهدۀ رسوبات، اعم از ترکیب، اندازه، شکل، حالت، وضعیت، جهت‌گیری و تراکم رگه‌ها و ذرات زمین‏شناسی ساختار سنگ رسوبی که هم‌زمان با نهشت یا در نتیجۀ فرایندهای رسوبی پس از نهشت به‌ وجود آمده‌ است
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی، زمین‏شناسی
collapse structure, gravity-collapse structure
ساختاری که براثر لغزش سنگ تحت تأثیر گرانش به وجود می‌آید
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
ریزساختار یک قطعۀ ریختگی باتوجه‌به شکل و نحوۀ استقرار بلورها و جدایش ناخالصی‌های آن، پیش از آنکه عملیات مکانیکی یا حرارتی بر روی آن انجام شود
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی
fine structure
ساختار ترازهای انرژی و خط‌های طیف اتم یا مولکول براثر جفت‏شدگی اسپین و تکانۀ زاویه‏ای مداری
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک‏
genetic fine structure
ساختار ژن در سطح نوکلئوتیدها
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
organisational breakdown structure
فهرست اجزای سازمان پروژه در ساختاری سلسله‌مراتبی که ارتباط بسته‌های کار را با مجریان سازمانی نشان می‌دهد اختـ . سارساOBS
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
work breakdown structure
فهرست کارهای تجزیه‌شدۀ پروژه در ساختاری سلسله‌مراتبی برای تسهیل دستیابی به اهداف پروژه و تحقق تحویلی‌ها اختـ . سارَک WBS
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
product breakdown structure
فهرست اجزای محصول پروژه در ساختاری سلسله‌مراتبی برای تسهیل واپایش و مدیریت پروژه اختـ . سارَم1 PBS
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
resource breakdown structure
فهرست اجزای منابع پروژه در ساختاری سلسله‌مراتبی که امکان تهیۀ گزارش و خلاصه‌سازی برنامه‌ریزی منابع را از سطوح پایین‌تر به سطوح بالاتر فراهم می‌سازد اختـ . سارَم2 RBS
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
cost breakdown structure
فهرست اجزای هزینه‌های پروژه در ساختاری سلسله‌مراتبی که چگونگی تخصیص منابع بودجۀ پروژه را به اجزای ساختار ریز کار نشان می‌دهد اختـ . ساره CBS
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
نگاه کنید به: ساختار ستونی دانه
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی
ساختاری ستون‌مانند، با زوایۀ عمود یا مایل نسبت به لایه‌بندی، از جنس ماسه، که با قطع لایه‌بندی ظریف یا ساختارهای اولیۀ لایۀ ماسه‌ای و براثر گریز آب پس از نهشت لایه ایجاد شده است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
columnar grain structure, columnar structure
ساختار دانه‏ای بلوری که سرعت رشد آن در یک جهت تقریباًً یکسان باشد متـ . ساختار ستونی
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی