واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1229
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 65413
شاخه‌ای از زبان‌شناسی که در آن بٌعد زمان در مطالعة سیر تغییر عوامل و عناصر زبانی در نظر گرفته می‌شود
شاخه‏ای از زبان‌شناسی که در آن با ایجاد پایگاه‌های داده‏ای گسترده به بررسی جنبه‏های مختلف زبان می‏پردازد
← زبان‌شناسی درزمانی
educational linguistics
شاخه‏ای از زبان‌شناسی که به بررسی و به‏کارگیری نظریه‏ها و روش‌های زبان‏شناختی برای آموزش زبان می‏پردازد متـ . زبان‌شناسی آموزشی
comparative linguistics
شاخه‏ای از زبان‌شناسی که به مقایسۀ زبان‌ها و گویش‌ها برای اهدافی مانند تعیین نیای مشترک آنها می‏پردازد
descriptive linguistics
شاخه‏ای از زبان‌شناسی که به بررسی و توصیف ویژگی‌های ساختاری زبان‌های مختلف در قالب نظریه‏های زبان‏شناختی می‏پردازد
geographical linguistics, areal linguistics
مطالعۀ توزیع جغرافیایی زبان‌‌ها و گویش‌ها متـ . جغرافیای زبان
شاخه‏ای از زبان‌شناسی که به مطالعۀ تغییرات زبان در طول زمان می‏پردازد متـ . زبان‌شناسی تاریخی historical linguistics
computational linguistics, natural language processing
شاخه‌ای از زبان‌شناسی که در آن از سامانه‌های رایانه‌ای برای درک و حل مسائل زبان‌شناختی و آواشناختی استفاده می‌شود
developmental linguistics
شاخه‌ای از زبان‌شناسی که به مطالعۀ فراگیری زبان در کودکان می‌‌پردازد متـ . زبان‌شناسی رشدی
← زبان‌شناسی رشد
mathematical linguistics
شاخه‌ای از زبان‌شناسی که با استفاده از مفاهیم آماری و جبری به مطالعۀ ویژگی‌های ریاضی زبان می‌پردازد
biological linguistics
← زیست‌زبان‌شناسی
رویکردی در مطالعة زبان که در آن این باور وجود دارد که قابلیت صحبت کردن به یک زبان و درک آن، بخشی از قابلیت‌های گسترده‌تر ذهنی یا به عبارت دیگر شناختی است؛ بر خلاف دیدگاه چامسکی که دانش زبانی را مستقل از دیگر قوای ذهنی می‌داند
philosophical linguistics
شاخه‌ای از زبان‌شناسی که از یک‌سو به بررسی نقش زبان در درک مسائل فلسفی و از سوی دیگر به وضعیت فلسفی نظریه‌ها و روش‌ها و مشاهدات زبانی می‌پردازد
شاخه‏ای از زبان‌شناسی که در آن از روش‌های زبان‏شناختی برای بررسی و تشخیص جُرم استفاده می‏کنند
شاخه‏ای از زبان‌شناسی که به بررسی رابطۀ زبان و رفتارها و گوناگونی‌های قومی می‏پردازد
شاخه‏ای از زبان‌شناسی که با استفاده از یافته‏های زبان‌شناسی نظری و توصیفی به حل مسائل زبانی دیگر رشته‏ها می‏پردازد
quantitative linguistics
شاخه‌ای از زبان‌شناسی که با به‌کارگیری روش‌های آماری به بررسی بسامد و توزیع واحدهای زبان می‌پردازد
شاخه‏ای از زبان‌شناسی که به مطالعۀ ویژگی‌ها و قاعده‏مندی‌های زبانی متون گوناگون می‌پردازد
contrastive linguistics, contrastive analysis
شاخه‏ای از زبان‌شناسی که وظیفۀ آن تعیین تفاوت‌ها و شباهت‌های زبانی دو زبان در سطوح آوایی و صرفی و نحوی و مانند آنهاست
theoretical linguistics
شاخه‏ای از زبان‌شناسی که به نظریه‏پردازی دربارۀ زبان بشر و قوۀ نطق می‏پردازد متـ . زبان‌شناسی همگانی general linguistics
توصیف ویژگی‌های یک زبان در مقطع زمانی معین
← زبان‌شناسی نظری
از دیدگاه سوسور، رویکردی در مطالعۀ زبان که به بررسی ویژگی‌های ثابت زبان در طول زمان می‏پردازد
زایده‌ای کوچک در سطح فوقانی و نزدیک به قاعدۀ برگ در برخی از گیاهان
دارای زبانک
flutter tonguing
وضعیتی که در آن با لرزاندن یا چرخاندنِ زبان در مقابل سقف دهان و دقیقاً پشت دندان‌های پیش، تکرار سریع و منقطعِ نغمات حاصل می‌شود
apophysis, tongue 1
شاخۀ فرعی یک تودۀ نفوذی بزرگ‌تر