واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2330
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
camber thrust
نیروی جانبی ناشی از غلتش تایر در حالت کجی، که به نیروی کناری تولید‌شده از تایر افزوده یا از آن کاسته می‌شود متـ . نیروی رانش ‌کجی
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
حرکت یخ یا یخ برفابه با جریان رود به‌ویژه در مرحلۀ آغازین شکست یخ رودخانه در بهار یا تابستان
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
پیشران کوچکی به شکل موشک برای تنظیم دقیق وضعیت یا سرعت فضاپیماها
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
segway, segway PT, segway HT
وسیلۀ نقلیۀ فردی که دارای دو چرخ، یک اهرم و یک سامانۀ حفظ تعادل است و با نیروی الکتریسیته حرکت می‌کند
حوزه موضوعی: عمومی
drinking-driving, drunken driving, drink-driving
رانندگی درحالی‌که فرد تحت تأثیر الکل است متـ . مست‌رانی
حوزه موضوعی: اعتیاد
driving under the influence, DUI, driving while intoxicated, DWI, drugged driving
رانندگی درحالی‌که فرد تحت تأثیر مواد یا الکل یا برخی داروهاست متـ . نشئه‌رانی
حوزه موضوعی: اعتیاد
برنامه‏ای که افزاره را به کار می‏اندازد و هدایت می‏کند
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
drive 1
دستگاهی که داده‏ها را از روی افزارۀ ذخیره‏سازی می‏خواند یا بر روی آن می‏نویسد
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
دریایخی که از جایگاه اصلی خود رانده شده است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
رانۀ چرخند حارّه‏ای در درون لایۀ میانگین بادِ زمینه‏ایِ بزرگ‏مقیاس
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
external drive
دیسک‏رانه‌ای (disk drive) شامل بدنه و منبع تغذیۀ برق مستقل که به‌کمک بافه به رایانه متصل می‏شود
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
internal drive
دیسک‏رانه‌ای (disk drive) که درون سامانۀ رایانه‏ای قرار می‏گیرد و از بیرون و ازطریق درگاهی‏ها به آن متصل نمی‏شود
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
littoral drift, longshore drift, shore drift
موادی که با امواج و جریان‌های زون ساحلی جابه‌جا می‌شوند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
continental drift, continental displacement
فرضیۀ تشکیل قاره‏ها از راه قطعه‏قطعه شدن و حرکت قطعه‏ها بر سطح زمین
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
gravimeter drift, gravity-meter drift, drift of gravimeter
تغییر تدریجی و ناخواسته در مقدار مرجعی که براساس آن اندازه‌گیری گرانی انجام میشود
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
افزاره‏ای همچون ضبط صوت که داده‏ها را از روی نوار می‏خواند و بر روی نوار می‏نویسد متـ . نواررانه
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
highway
1. هر راه اصلی که وسایل نقلیه حق عبور از آن را دارند و ساکنان محلی می‌توانند با وسایل نقلیة خود به آن دسترسی داشته باشند 2. راه مبنا (principal road) در سامانة راه‌ها
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
optical path, optical distance, optical length
حاصل‌ضرب ضریب شکست در فاصله‏ای که پرتوِ نور در محیط طی می‏کند متـ . راه نوری
حوزه موضوعی: فیزیک- اپتیک
راهی که یک راه عمومی را به ساختمان یا زمین خصوصی متصل سازد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
راهی برای کمک‏رسانی در مواقع اضطراری
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
آغاز به حرکت و سرعت گرفتن شناور
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
راهی در شبکۀ ارتباطی که خارج از محدوده‏های شهری قرار دارد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
بخشی از راه که هیچ وسیلۀ نقلیه‌ای، مگر در وضعیت اضطراری یا به دستور پلیس، مجاز به ایستادن در آنجا نیست
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری
heavy-trafficked road
راهی که میانگین سالیانة تردد روزانه در آن بیش از 1500 وسیلة نقلیه باشد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
راهی که مسیر رفت و برگشت آن کاملاً از هم جدا باشد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری
skidding road, skid road
گذرگاهی که در آن عملیات راه‌سازی انجام شده است و مسیر چوب‌کِشی را به انبارگاه متصل می‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
گذرگاهی برای حمل چوب که در آن کلیۀ اصول طراحی و ساخت‌وساز جاده‏ای اعمال شده باشد
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
راه منشعب از راه اصلی برای خروج وسایل نقلیه متـ . خروجی
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
راهی در شبکۀ ارتباطی که داخل محدودۀ شهری قرار دارد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
arterial road
راه یا خیابان اصلی در شبکۀ ارتباطی شهری متـ . شریانی 2
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای