واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2330
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
نگاه کنید به: رادار زمین‌نفوذ
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک، علوم نظامی
orthotropous
ویژگی تخمکی که در طی تکوین هیچ خمیدگی در آن ایجاد نمی‌شود و درنتیجه سُفت در مقابل پایۀ بند ناف قرار می‌گیرد
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
ortho-campylotropous
ویژگی تخمکی، با آوندبندی (vasculature) راست و بدون پیکرۀ پایه (basal body)، که از پایۀ بند ناف تا وسط خورشی که فقط در طول سطح پایین خم شده است، امتداد دارد
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
ortho-amphitropous
ویژگی تخمکی با آوندبندی (vasculature) راست که از پایۀ بند ناف تا وسط خورشی که در طول هر دو سطح بالا و پایین به‌شدت خم شده است، امتداد دارد و اغلب دارای پیکرۀ پایه (basal body) است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
starboard side, starboard 2
طرف راست شناور هنگامی که رو به سینة شناور ایستاده‌ایم
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
stage right, house left, opposite prompt side, OP 2
قسمتی از صحنه که در طرف راست بازیگر قرار دارد و از دید تماشاگر طرف چپ صحنه محسوب می‏شود
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون، هنرهای نمایشی
نگاه کنید به: به‌راست!
حوزه موضوعی: علوم نظامی
characteristic directions
دو راستای مزدوج در نقطه‏ای از یک رویه که نسبت به راستای خط‌های ‌خمیدگی رویه که از آن نقطه می‌گذرند متقارن باشند
حوزه موضوعی: ریاضی
directivity
خاصیتی که به‌موجب آن انرژی گسیلی یا دریافتی امواج الکترومغناطیسی برخی از آنتن‌ها در یک جهت بیشتر از جهت‌های دیگر است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
body orientation
نگاه کنید به: راستای تدفین
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
flight direction
نگاه کنید به: جهت سمتی
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
burial orientation, skeletal orientation
راستای قرار گرفتن جسد در هنگام تدفین متـ . راستای بدن body orientation
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
grave orientation
وضعیت چالۀ گور نسبت به چهار جهت اصلی
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
container orientation
وضعیت تابوت یا خمره یا هرآنچه حاوی بقایای جسد باشد نسبت به چهار جهت اصلی
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
بخشی از دوربین نقشه‌برداری که شامل افزارۀ نشانه‌روی و ضمایم مربوط به قرائت و ثبت داده‌هاست
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
straight baton, nightstick, billyclub
نگاه کنید به: باتوم
حوزه موضوعی: علوم نظامی
نگاه کنید به: کلید راست‏بَر
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
regular footer, regular 1
تخته‌برف‌سُری که پای چپ خود را در جلو و پای راست را در عقب تخته‌برف قرار می‌دهد
حوزه موضوعی: ورزش
وضعیتی که در آن دو تایر نصب‌شده بر یک محور کاملاً با یکدیگر موازی هستند
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
orthotonos, orthotonus
ثابت ماندن و سخت شدن سر و بدن و اندام‌ها در خط راست
حوزه موضوعی: پزشکی
right-aligned
متنی که از سمت راست تراز شده باشد
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
تصویری که از یک تصویر مرکزی متداول با ترمیم ساده یا جزءبه‌جزء آن به ‌دست می‌آید، به‌طوری‌که جابه‌جایی‌های ناشی از کجی سنجنده و ناهمواری زمین در آن زدوده شده باشد
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
dextrorotation
چرخش صفحۀ قطبش نور قطبیدۀ مسطح در جهت ساعتگَرد
حوزه موضوعی: شیمی
straight head of rice, rice straight head
اختلالی در برنج که نشانۀ عمدۀ آن راست ایستادن خوشه و برگ و عقیم ماندن گل‌ها و سبز ماندن بوته‌هاست
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
حالتی مرضی که در آن بیمار در وضعیت قائم بهتر می‏تواند تنفس کند
حوزه موضوعی: پزشکی
rectum, straight intestine
بخش انتهایی فراخ‏روده
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
التهاب راست‏روده
حوزه موضوعی: پزشکی، زیست‏شناسی
مربوط به راست‏روده
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
بریدن و برداشتن راست‏روده
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
rectalgia, proctalgia
درد راست‏روده
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی