واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 3924
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
soft water
آبی که غلظت نمک‌های محلول فلزات دو یا چندظرفیتی آن از حد معینی کمتر باشد
hard water
آبی که غلظت املاح محلول فلزات دو یا چند ظرفیتی آن، به‌ویژه کلسیم و منیزیم، از حد معینی بیشتر باشد
surface water 1
[زمین‌شناسی] همۀ آب‌های روی سطح زمین ازجمله آب‌های شیرین و شور، یخ و برف [محیط‌زیست] آبی که به‌طور طبیعی با هوای آزاد در تماس است
surface water 2, surface layer, mixed layer 1
لایۀ تقریباً همگن روی اقیانوس که دما و شوری در آن، تحت تأثیر اختلاط ناشی از وزش باد، ثابت است
heavy water
آبی که هیدروژن‌های موجود در مولکول آن از نوع هیدروژن سنگین یعنی اتمی با هستۀ متشکل از یک پروتون و یک نوترون هستند
metabolic water, water of combustion
آب حاصل از سوخت‌وساز کربوهیدرات‌ها و پروتئین‌ها و چربی‌ها
saline water
آبی که حاوی مقدار قابل‌توجهی مواد جامد حلشده است
fresh water
آبی که کمتر از 1000 میلی‌گرم در لیتر، جامدات حل‌شده داشته باشد
demineralized water
آبی که بخش عمدۀ کاتیون‌ها و آنیون‌های آن زدوده شده است
brackish water
آبی که کل مواد جامد آن بین 1500 تا 5000 میلی‌گرم در لیتر باشد
magmatic water, giuvenile water, plutonic water
آب جداشده از سنگ‌های مذاب ماگمایی
distilled water
آب عاری از نمک‌های محلول و ذرات کلوئیدی و سایر ناخالصی‌ها که از چگالش بخار آب تولید شده باشد
bound water
آبی که بخشی از یک سامانه مانند بافت یا خاک است و تا دمای حدود 20- درجۀ سلسیوس بلور یخ در آن تشکیل نمی‌شو‌د
source water
آب خام تصفیه‌نشده‌ای که از آب‌های زیرزمینی باکیفیت یا دریاچه‌ها یا رودخانه‌ها به ‌دست می‌آید و بعد از تصفیه به مصرف آب شرب شهری یا صنعتی یا خصوصی می‌رسد
aggressive water
آبی که شاخص لانژلیۀ آن منفی است
connate water
آب به‌دام‌افتاده در منافذ سنگ رسوبی در زمان نهشته شدن رسوب
ذرات آتشفشان‌آواری ناشی از فوران آتشفشان در زیر آب
hydroclastic
مربوط به آب‌آوار؛ ویژگی ذرات و مواد آب‌آوار
پیایندی که در رویشگاه آبی به‌ وجود می‌آید
water cloud
ابری که به‌طور کامل از قطره‌های آب مایع تشکیل شده باشد
aqueduct
مجرایی انسان‌ساخت و معمولاً مرتفع برای انتقال آب، عموماً در مسیرهای طولانی
پستانداران دریایی که بدنی ساده دارند و چشم‌هایشان در دو طرف سر قرار دارد و به جای مو دارای زیرپوست غنی از چربی‌اند و ازنظر ریختی و اندازۀ بدن با یکدیگر بسیار متفاوت‌اند
hydro seeding, hydraulic seeding
کشت بذر ازطریق مخلوط کردن آن با آب و پاشیدن آن بر روی خاک
جوی کوچک محصور بین سطح سواره‌رو و جدول پیاده‌رو
پراکنده شدن میوه با آب
وضعیتی که در آن جریان بیش‌ازحد سیال موجب خروج جامدات از حوض هوادهی یا زلال‌ساز می‌شود
sealing of anodic coating
فرایندی که با جذب یا واکنش شیمیایی یا سایر سازوکارها، ‌مقاومت پوشش آندی را در برابر خوردگی و زنگ‌زدگی افزایش می‌دهد و ماندگاری رنگ پوشش را بیشتر می‌کند یا باعث ایجاد سایر ویژگی‌های مطلوب در پوشش می‌شود
windshield washer nozzle, washer nozzle
افشانکی بر روی در موتور یا متصل به تیغۀ برف‌پاک‌کن برای پاشیدن مایع شیشه‌شو بر روی سطح شیشۀ جلو
پختن مواد غذایی در آب‌جوش یا سایر مایعات حاوی آب
whey, lactoserum
مایعی که پس از تهیۀ پنیر از شیر بر جای می‌ماند