واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4299
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
آبی که غلظت نمک‌های محلول فلزات دو یا چندظرفیتی آن از حد معینی کمتر باشد
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی محیط‌زیست و انرژی
hard water
آبی که غلظت املاح محلول فلزات دو یا چند ظرفیتی آن، به‌ویژه کلسیم و منیزیم، از حد معینی بیشتر باشد
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
surface water 1
زمین‌شناسی همۀ آب‌های روی سطح زمین ازجمله آب‌های شیرین و شور، یخ و برف محیط‌زیست آبی که به‌طور طبیعی با هوای آزاد در تماس است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی، مهندسی محیط‌زیست و انرژی
surface water 2, surface layer, mixed layer 1
لایۀ تقریباً همگن روی اقیانوس که دما و شوری در آن، تحت تأثیر اختلاط ناشی از وزش باد، ثابت است
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
heavy water
آبی که هیدروژن‌های موجود در مولکول آن از نوع هیدروژن سنگین یعنی اتمی با هستۀ متشکل از یک پروتون و یک نوترون هستند
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک‏
metabolic water, water of combustion
آب حاصل از سوخت‌وساز کربوهیدرات‌ها و پروتئین‌ها و چربی‌ها
حوزه موضوعی: تغذیه
saline water
آبی که حاوی مقدار قابل‏توجهی مواد جامد حلشده است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
fresh water
آبی که کمتر از 1000 میلی‏گرم در لیتر، جامدات حل‏شده داشته باشد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
demineralized water
آبی که بخش عمدۀ کاتیون‌ها و آنیون‌های آن زدوده شده است
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی محیط‌زیست و انرژی
آبی که کل مواد جامد آن بین 1500 تا 5000 میلی‏گرم در لیتر باشد
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
magmatic water, giuvenile water, plutonic water
آب جداشده از سنگ‌های مذاب ماگمایی
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
virtual water, virtual-water content
مقدار آب مصرف‌شده یا آلوده‌شده در زنجیرۀ تولید محصول
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
distilled water
آب عاری از نمک‌های محلول و ذرات کلوئیدی و سایر ناخالصی‌ها که از چگالش بخار آب تولید شده باشد
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
bound water
آبی که بخشی از یک سامانه مانند بافت یا خاک است و تا دمای حدود 20- درجۀ سلسیوس بلور یخ در آن تشکیل نمی‌شو‌د
حوزه موضوعی: شیمی
source water
آب خام تصفیه‌نشده‌ای که از آب‌های زیرزمینی باکیفیت یا دریاچه‌ها یا رودخانه‌ها به ‌دست می‌آید و بعد از تصفیه به مصرف آب شُرب شهری یا صنعتی یا خصوصی می‌رسد
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
source water
1. آب برداشت‌شده از منابع پیش از تصفیه یا مصرف 2. آب موجود در طبیعت به‌صورت چشمه و نهر و دریاچه و جز آنها
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
aggressive water
آبی که شاخص لانژلیۀ آن منفی است
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
connate water
آب به‏دام‏افتاده در منافذ سنگ رسوبی در زمان نهشته شدن رسوب
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
ذرات آتشفشان‌آواری ناشی از فوران آتشفشان در زیر آب
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
hydroclastic
مربوط به آب‌آوار؛ ویژگی ذرات و مواد آب‌آوار
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
پیایندی که در رویشگاه آبی به‌ وجود می‌آید
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
water cloud
اَبری که به‌طور کامل از قطره‌های آب مایع تشکیل شده باشد
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
aqueduct
مجرایی انسان‌ساخت و معمولاً مرتفع برای انتقال آب، عموماً در مسیرهای طولانی
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
پستانداران دریایی که بدنی ساده دارند و چشم‌هایشان در دو طرف سر قرار دارد و به جای مو دارای زیرپوست غنی از چربی‌اند و ازنظر ریختی و اندازۀ بدن با یکدیگر بسیار متفاوت‏اند
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
hydro seeding, hydraulic seeding
کشت بذر ازطریق مخلوط کردن آن با آب و پاشیدن آن بر روی خاک
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
جوی کوچک محصور بین سطح سواره‏رو و جدول پیاده‏رو
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
پراکنده شدن میوه با آب
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم باغبانی
وضعیتی که در آن جریان بیش‌ازحد سیال موجب خروج جامدات از حوض هوادهی یا زلال‌ساز می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
sealing of anodic coating
فرایندی که با جذب یا واکنش شیمیایی یا سایر سازوکارها، ‌مقاومت پوشش آندی را در برابر خوردگی و زنگ‌زدگی افزایش می‌دهد و ماندگاری رنگ پوشش را بیشتر می‌کند یا باعث ایجاد سایر ویژگی‌های مطلوب در پوشش می‌شود
حوزه موضوعی: خوردگی
windshield washer nozzle, washer nozzle
افشانکی بر روی در موتور یا متصل به تیغۀ برف‌پاک‌کن برای پاشیدن مایع شیشه‌شو بر روی سطح شیشۀ جلو
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو