واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4299
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
absolute station
ایستگاه پایة اندازه‌گیری گرانی محلی یا هر یک از رصدخانه‌های اندازه‌گیری گرانی مطلق متـ . ایستگاه گرانی مطلق
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
مکانی مجهز به دستگاه‌های اندازه‌گیری تغییرات محلی میدانِ مغناطیسی زمین
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
ایستگاهی که برای حفاظت آن در مقابل سلاح‌های متعارف معمولاً در زیر پوششی از سنگ یا بتن ساخته می‌شود
حوزه موضوعی: علوم نظامی
aeronautical fixed telecommunication network destination station/ aeronautical fixed telecommunications network destination station, AFTN destination station
ایستگاه شبکۀ ثابت مخابراتی هوانوردی که پیام‌ها و داده‌های رقمی را برای پردازش دریافت می‌کند و سپس آنها را برای مخاطب ارسال می‌کند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
ایستگاه حمل‏ونقلی که دور از تقاطع قرار دارد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
meteorological station
ایستگاه دید‌بانی هواشناسی
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
ایستگاهی زمینی، ندرتاً بر روی کشتی یا سکوی دریایی، برای ارائۀ خدمات سیار هوانوردی
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
ایستگاه مخابراتی هوانوردی که وظیفۀ اصلی آن راهبری ارتباطات مربوط به عملیات و واپایش هواگردها در یک منطقۀ مشخص است
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
gesture
حرکت اختیاری بدن که در هر جامعه‌ای معنی خاص خود را دارد و معمولاً در ارتباط زبانی به کار می‌رود
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
mime artist, mime 1
کسی که در نمایش ایمایی ایفای نقش می‌کند متـ . بازیگر نمایش ایمایی
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
گرایشی مبنی بر اینکه توجیه و اثبات عقلانی همه یا برخی از باورهای دینی ناممکن یا حتی نامطلوب است
حوزه موضوعی: فلسفه
mime 2, pantomime, dumb show
نوعی نمایش بدون کلام شامل قطعات نمایشی کوتاه هجوآمیز و عملیات آکروباتی و رقص که در روم باستان اجرا می‌شد متـ . نمایش ایمایی
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
تنها طبقة موجود در طبقه‌بندی گونة بی‌تهدید در کتاب قرمز اتحادیة جهانی حفاظت که کمیاب یا درتهدید نیست
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
میزانی از افزودنی‌های غذایی‌ که سازمان غذا و دارو بر بی‌خطر بودن آن برای مصرف‌کننده صحه می‌گذارد
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
generally recognized as safe, GRAS
ویژگی فهرستی از اجزای غذا که مصرف آنها از سوی نهادهای ایمنی غذایی بی‌خطر اعلام میشود
حوزه موضوعی: تغذیه، علوم و فنّاوری غذا
safety load, permissible load
بیشینۀ مجاز پذیرش بار در هریک از عرشه‌های کشتی
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری، حمل‏ونقل دریایی، حمل‏ونقل ریلی
safety zone
قسمتی از پناه‏جا که برای استفادۀ انحصاری عابران در نظر گرفته می‏شود و با نصب علائم مناسب، ازجمله خط‏کشی، طوری متمایز می‏گردد که به‌سادگی قابل‌رؤیت باشد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
محدودۀ امنی برای توقف قطار و جلوگیری از برخورد آن با قطارهای درحال‌حرکت
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
منطقه‌ای اقیانوسی ویژة زیردریایی‌ها
حوزه موضوعی: علوم نظامی
community safety
مجموعۀ سازوکارهایی که اجتماع برای ایجاد و ارتقای ایمنی اعضای خود در برابر مسائل اجتماعی ایجاد می‌کند
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی
در توابع بولی، ویژگی یک تابع بولی nمتغیرۀ f، هرگاه اطلاعات متقابل بین خروجی و همۀ زیربُردارهای kتایی از متغیرهای ورودی صفر باشد
حوزه موضوعی: رمزشناسی
radiation safety
وضعیتی که در آن با اِعمال روش‌ها و مقررات ویژه و به ‌کار بردن مواد خاص از آسیب تابش‌های یوننده جلوگیری می‌شود
حوزه موضوعی: فیزیک‏
chromatin immunoprecipitation, CHIP/ ChIP
روشی برای بررسی برهم‌کنش‌های پروتئین و دِنا در ساختار فامینه
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
on-track safety
تأمین ایمنی کارگران مسیر و جلوگیری از برخورد آنها با قطار و ماشین‌آلات تعمیر و نگهداری، ازطریق تعیین محدودۀ کاری و موقعیت قطارها و هشدار رسیدن قطار
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
حالتی که در آن سامانه از خطراتی که به آسیب دیدن و از دست رفتن داده‏ها و نرم‏افزارها و سخت‏افزارها منجر می‌شود، ایمن باشد
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، مهندسی مخابرات
حصول اطمینان از اینکه مواد غذایی در هنگام حمل و آماده‏سازی و نگهداری، آلودگی‌های میکربی و شیمیایی و فیزیکی پیدا نمی‌کنند و سبب بیماری مصرف‌کنندگان نمی‌شوند
حوزه موضوعی: تغذیه، علوم و فنّاوری غذا
نگاه کنید به: ایمنی‌گان‌شناسی
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی
transplantation immunology
جنبه‌های ایمنی‌شناختی عمل پیوند
حوزه موضوعی: پیوند
مجموعۀ پپتیدها و پروتئین‌های یک یاخته یا بافت یا اندام یا موجود زنده که در سامانۀ ایمنی نقش دارند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی
مجموعۀ فنون مربوط به تفکیک و خالص‌سازی و شناسایی و تشخیص همۀ پپتیدها و پروتئین‌های سامانۀ ایمنی و ژن‌های آن متـ . ایمنی‌پروتگان‌شناسی immunoproteomics
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی