واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4299
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
genetically modified organism, living modified organism, genetically engineered organism
گیاه یا جانوری که یک ژن خارجی از گونه‌ای دیگر به‌‌روش آزمایشگاهی در ژنگان آن وارد شده باشد
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
cyborg, CYBernetic ORGanism
موجودی که بخشی از آن انسان و بخش دیگرش ماشین است
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
اندامگانی مانند کرم و کرمینۀ حشرات و دیگر بی‌مهرگان که لایۀ توده‌باکتریایی (zoogloedal) سطح بستر صافی زیستی را با خوردن یا کندن از بین ببرد
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
non-genetically modified organism
اندامگانی که تراژنه نیست اختـ . ناتراژنه non-GMO
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
گونه‌های گیاهی یا جانوری که در آب‌های آلوده مشاهده می‌شوند و وجودشان دلیل بر آلودگی خاصی در آب است
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
مربوط به اندامگان
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
autotopagnosia/ autopagnosia
ناتوانی در تشخیص بخش خاصی از بدن
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
نمایش ساختمان یا عمل اندام‌ها
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
vocal organs, speech organs
همۀ اندام‌هایی که در تولید آواهای زبان سهیم هستند، از پردۀ دیافراگم تا لب‌ها
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
organic 2
مربوط به اندام یا عضو متـ . عضوی
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
مقداری پیشایندی برای جبران تغییرات در گستره یا کیفیت کار
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
پوشش‌دهی یک جسم با نشاندن یک مادۀ فلزی بر آن
حوزه موضوعی: خوردگی، مهندسی مواد و متالورژی
نشاندن پوشش فلزی بر فلز پایه با گرما و در خلأ
حوزه موضوعی: خوردگی، مهندسی مواد و متالورژی
پوشش‌دهی یک شیء با فلز یا آلیاژ مذاب در مجاورت شعله
حوزه موضوعی: خوردگی، مهندسی مواد و متالورژی
پوشش‌دهی فلز یا غیرفلز با فروبردن آن در محلول آبی حاوی عامل کاهندۀ شیمیایی
حوزه موضوعی: خوردگی، مهندسی مواد و متالورژی
پوشش‌دهی یک سطح با نشاندن ذرات بسیار ریز فلز بر آن
حوزه موضوعی: خوردگی، مهندسی مواد و متالورژی
postpartum blues, baby blues
نشانه‌های افسردگی در حدوداً 70 درصد زنان در طول 10 روز پس از زایمان متـ . اندوه زایمان maternity blues
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
نگاه کنید به: اندوه پسازایمان
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
brainstorming/ brainstorm
روشی برای ایجاد افکار و عقاید در میان اعضای یک گروه که وجه مشخص آن انعطاف‌پذیری و نوآوری است
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
ترسیم نگاره‏هایی که بیانگر اندیشه‏های خاصی هستند
حوزه موضوعی: هنرهای تجسمی
ideogram, ideograph
ساده‏ترین شکلی که به‏طور نمادین شی‏ء یا اندیشه‏ای را بازنمایی می‏کند
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون، هنرهای تجسمی
ویژگی آنچه مربوط به اندیشه‏نگاشت‌ها باشد
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون، هنرهای تجسمی
توانایی انجام کار متـ . کارمایه
حوزه موضوعی: فیزیک‏
vibrational energy
اختلاف انرژی مربوط به دو حالت یک مولکول دواتمی هنگامی که در یک حالت، از چرخش آن و در حالت دیگر، از ارتعاش آن صرف‌نظر میشود
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک، مهندسی بسپار‏
انرژی‌ای که فرد در حالت استراحت جسمی و ذهنی و در شرایط دمایی مناسب مصرف می‌کند
حوزه موضوعی: تغذیه
انرژی بار الکتریکی موجود در میدان الکتریکی
حوزه موضوعی: فیزیک‏
translational energy
انرژی جنبشی ناچرخشی جسم یا سامانه که برابر است با نصف حاصل‌ضرب جرم در مجذور سرعت مرکز جرم
حوزه موضوعی: فیزیک‏
در واکنشگرها و مولکول‌های حلاّل اطراف آن، انرژی لازم برای تمام تنظیمات ساختاری موردنیاز پیکربندی‌ای که انتقال الکترون را امکان‌پذیر می‌سازد
حوزه موضوعی: شیمی
انرژی لازم برای جدا کردن هر ذره از یک سامانه
حوزه موضوعی: فیزیک‏
توانایی انجام کار جسم یا سامانه به اعتبار پیکربندی یا موقعیت مکانی آن
حوزه موضوعی: فیزیک‏