واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 3924
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
ایستاسنگی دارای نقوش و نوشته‌هایی آمرزش‌طلبانه و رستگاری‌جویانه برای مردگان در محلی قابل‌دسترس در آرامگاه‌های مصری و امریکای مرکزی و در برخی تمدن‌های دیگر
ایستاسنگی به‌نشانۀ ارادت فرد برپادارندۀ آن به خدا یا خدایان خاص
ایستاسنگی، معمولاً در معابد یا مکان‌های رسمی، برای یادبود واقعه‌ای ویژه یا اعلام فرمان شاهانه
بستی بی‌انعطاف یا انعطاف‌پذیر برای تثبیت بخش‌های شکسته یا دررفتۀ بدن
پره‌های ثابت در توربین یا موتورهای توربینی
نصب بست برای تثبیت بخش‌های شکسته یا دررفتۀ بدن
ایستانه‌ای که علاوه بر محکم نگه داشتن اندام، امکان حرکت صحیح نیز به آن می‌دهد
ایستانه‌ای که در شکستگی فک، دندان‌ها را در جای خود نگه می‌دارد
هریک از ایستانه‌های کوچکی که قطعات شکسته‌شدۀ اندام‌ حرکتی را کنار یکدیگر نگه می‌دارد
ایستانه‌ای که اندام‌ حرکتی شکسته‌بندی‌شده را در هوا معلق نگه می‌دارد تا ضربه نخورد
ثابت و بی‌حرکت ماندن بالگرد در هوا
شاخه‌ای از علم مکانیک که به مطالعۀ نیرو یا نیروهای مؤثر بر اجسام درحال‌تعادل می‌پردازد متـ . ایستایی 2
stopway, over run
منطقۀ مستطیل‌شکل مشخصی در انتهای باند پرواز و در مسیر برخاست هواپیما که برای متوقف کردن هواپیما، در صورت انصراف از برخاست، پیش‌بینی شده است
محل استقرار مجموعه‌ای از سلاح و جنگ‌افزار و رادار که توان عملیاتی مستقل دارد
مکانی دور از خیابان برای سوار و پیاده شدن یا تغییر وسیله
bus stop, transit stop 1
محوطه‌ای که در آن مسافران برای سوار شدن به‌وسیلۀ نقلیه و پیاده شدن از آن انتظار می‌کشند و معمولاً علائمی برای مشخص کردن محل ایستگاه در آنجا نصب می‌شود
all-stop station
ایستگاهی در سامانۀ حمل‌ونقل با واحدهای سریع‌السیر که تمامی واحدهای حمل‌ونقل در آن توقف می‌کنند
ایستگاهی برای کسب داده‌های اقلیم‌شناختی
second-order climatological station
ایستگاه هواشناسی که در آن دیدبانی فشار جوّ، دما، رطوبت، باد، ابر، مقدار بارش، بیشینه و کمینۀ دما، ساعات آفتابی و وضع هوا دو بار در روز انجام می‌شود
ایستگاه هواشناسی مشابه ایستگاه اقلیم‌شناسی درجۀ دو که در آن تنها یک بار در روز و تعداد کمتری از داده‌ها و عناصر اندازه‌گیری می‌شود
ایستگاه هواشناسی که در آن ثبت خودکار یا خوانش ساعتی فشار جوّ، دما، رطوبت، باد، آفتاب، بارش، مقدار و نوع ابر و وضع هوا انجام می‌شود
ایستگاه مشترک بین دو یا چند خط که در آن مسافران از خطی به خط دیگر منتقل می‌شوند
ایستگاهی که در آن فقط دیدبانی بارش صورت می‌گیرد
ایستگاهی که در آن واحدهای حمل‌ونقل درون‌شهری یا ریلی در خط عبور اصلی توقف می‌کنند
ایستگاهی زمینی در ارائۀ خدمات نشانک‌ها/ سیگنال‌های رادیویی که به عملیات ناوبری کمک می‌کند
نقطه‌ای که در آن یا از آن مشاهدات لازم برای برداشت انجام می‌شود
ایستگاهی خارج از خط عبور که در آن وسایل حمل‌ونقل مسافران را سوار و پیاده می‌کنند، بی‌آنکه مانع عبور سایر وسایل نقلیه شوند
non-block station
ایستگاهی که بین دو ایستگاه سیرگاهی قرار دارد و فاقد علائم و تجهیزات ارتباطی است و برای گذر از آن به جواز سیر نیاز نیست
ایستگاهی ویژۀ وسایل نقلیۀ عمومی در منطقه‌ای توسعه‌نیافته به‌منظور تسهیل ایجاد توقفگاه‌های ارزان‌قیمت و کاستن از هزینۀ خرید زمین و توسعۀ کاربری‌های حمل‌ونقل عمومی در پیرامون آن محدوده