واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4299
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
sediment transport
حرکت رسوب و جابه‌جایی آن ازطریق عوامل طبیعی
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
embryo transfer, ET
فرایند کاشت تخمک بارورشده در زهدان
حوزه موضوعی: علوم سلامت
frozen-thawed embryo transfer, FET
فرایندی که در آن یک یا چند رویان یخ‌زده پس از یخ‌زدایی به درون زهدان یا لوله‌های فالوپ منتقل می‌شود
حوزه موضوعی: علوم سلامت
جدا شدن یک اتم از مولکولی دیگر به‌وسیلۀ پایانۀ رادیکالی درحال‌رشد که به رشد آن پایانه خاتمه می‌دهد و هم‌زمان موجب رشد یک رادیکال جدید می‌شود
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار
technology transfer, transfer of technology, TOT
انتقال دانش و مهارت‌ها و روش‌ها و امکانات تولیدی مرتبط با یک فنّاوری خاص برای ایجاد توانمندی‌های مشابه مبدأ در مقصد
حوزه موضوعی: مدیریت فنّاوری
vestigial-sideband transmission, VSB transmission
شکل بهبودیافتۀ انتقال دوکنارباند که در آن فقط بخشی از یک کنار‌باند همراه با کنارباند دیگر و نشانک/ سیگنال حامل انتقال داده می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
فرایندی که در آن گرما، در سطوح مرزی، از یک سامانه یا محیط به سامانه یا محیط دیگر منتقل می‏شود
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک، مهندسی بسپار‏
حمل‌ونقل محلی و جابه‏جایی مسافر و باروبنۀ او از یک پایانۀ مسافرتی به پایانه‏ای دیگر یا از یک پایانه به مهمان‌خانه/ هتل یا از مهمان‌خانه/ هتل به تماشاخانه
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
oblivious transfer, OT 1
قراردادی بین فرستنده و گیرنده که براساس آن فرستنده اقدام به ارسال برخی از اطلاعات برای گیرنده می‌کند بدون آنکه بداند گیرنده اطلاعاتی دریافت کرده است
حوزه موضوعی: رمزشناسی
countertransference
واکنش‌های ناخودآگاه درمانگر به بیمار و فرایند انتقال او که بر پایۀ نیازها و تعارض‌های روان‌شناختی شخصیِ درمانگر شکل می‌گیرد
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
refrigerated transport
حمل‌ونقل مواد غذایی منجمد و فاسدشدنی با وسایل نقلیۀ یخچال‌دار
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
blueshift 1, hypsochromic shift
انتقال یک نوار طیف به طولِ‌موج‌های کوتاه‌تر درنتیجۀ جانشینی یک گروه در مولکول یا درنتیجۀ تغییر در شرایط فیزیکی
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
جابه‌جایی خط‌های طیف به سمت طولِ‌موج‌های کوتاه‌تر براثر حرکت چشمه به سوی ناظر
حوزه موضوعی: فیزیک‏
انتقال یک خطوط طیفی به طولِ‌موج‌های بلندتر، براثر دور شدن جسم متـ . اثر هابل Hubble effect
حوزه موضوعی: فیزیک‏
redshift 2, bathochromic shift
انتقال یک نوار طیفی به طولِ‌موج‌های بلند یا بسامدهای کمتر در نتیجۀ جانشینی گروهی در یک مولکول یا تغییر در شرایط محیطی
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار
جابه‌جایی منظم و به سمت قرمز در طیف بیشتر کهکشان‌ها که ناشی از انبساط عالم است
حوزه موضوعی: نجوم‌
افزایش طولِ‌موج نوری که از اجسامِ با میدان گرانشیِ قوی گسیل می‏شود متـ . جابه‏جایی اینشتینی Einstein shift, Einstein displacement
حوزه موضوعی: فیزیک‏
ویژگی نرم‏افزاری که به‌راحتی قابل جابه‏جایی از روی یک سخت‏افزار به سخت‏افزار دیگر است
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
portability, porting, transferability
قابلیت یک برنامۀ رایانه‏ای که اجرای آن را بر روی دو یا چند رایانۀ ناهمسان، با مشخصات متفاوت، ممکن می‌سازد و نتایجی همسان به دست می‌دهد
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
قابلیت انتقال اطلاعات از یک محیط رایانش اَبری به محیط رایانش اَبری دیگر
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
translational 1
ویژگی مربوط به انتقال
حوزه موضوعی: فیزیک‏
مقدار مشترک ممکن زیرینۀ مجموعه‌ای ریمانی (Riemannian) و زبرینۀ مجموعه‌ای ریمانی یک تابع حقیقی در بازۀ مفروض
حوزه موضوعی: ریاضی
exchange integral
انتگرالی بر روی مختصات فضایی دو ذرۀ یکسان که حاکی از برهم‌کنش بین حالت اولیۀ دو ذره و حالت پس از مبادلۀ مکانی آنهاست
حوزه موضوعی: فیزیک‏
تعمیم انتگرال ریمان تابع یک‌متغیره به تابع چندمتغیره به‌عنوان حد مجموع‌های ریمانی
حوزه موضوعی: ریاضی
action integral
نگاه کنید به: متغیر کنش
حوزه موضوعی: فیزیک‏
انتگرال روی تمام مسیرهای ممکن بین دو حالت کوانتومی
حوزه موضوعی: فیزیک‏
انتگرال خمیده‌خطی (curvilinear integral) تابع مختلط
حوزه موضوعی: ریاضی
iterated integral, repeated integral
انتگرال‌گیری پی‌درپی از یک تابع چندمتغیره نسبت به هریک از متغیرها
حوزه موضوعی: ریاضی
indefinite integral
نگاه کنید به: پادمشتق
حوزه موضوعی: ریاضی
exponential integral
فرمول‌دار
حوزه موضوعی: ریاضی