واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4299
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
انتخاباتی که در آن رأی‌دهندگان بدون واسطه به نامزد موردنظرشان رأی می‌دهند
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
primary election, primary, primaries, direct primary, direct primaries
انتخاباتی که در آن رأی‌دهندگان نامزد یا نامزدهای یک حزب را برای شرکت در انتخابات عمومی پیشِ رو برمی‌گزینند
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
انتخابات مقدماتی‌ای که در آن رأی‌دهندگان بدون توجه به تعلق حزبی می‌توانند به نامزدهای حزب دیگر رأی دهند
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
انتخابات مقدماتی‌ای که در آن فقط اعضای نام‌نوشتۀ یک حزب خاص می‌توانند رأی دهند
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
انتخابات مقدماتی‌ای که در آن رأی‌دهندگان افرادی را برای تعیین نامزدهای حزب انتخاب می‌کنند
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
انتخاباتی که فرد یا افراد بازنده به نتیجۀ اعلام‌شدۀ آن اعتراض داشته باشند
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
by-election, special election, bye-election
انتخابات خارج از نوبتی که برای پرکردن کرسیهای خالی‌شده برگزار شود
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
کسی که به مطالعۀ پدیدۀ انتخابات و تحلیل نتایج آن می‌پردازد
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
مطالعۀ آماری و جامعه‌شناختی انتخابات و الگوهای رأی‌دهی و تأثیر رسانه‌ها و نظرسنجی‌ها بر آن و تحلیل نتایج
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
بیزاری یا خستگی رأی‌دهندگان از شرکت در انتخابات عمدتاً به دلیل انتخابات مکرر
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
election assistance,electoral assistance
تأمین ملزومات فنی یا مادی برای برگزاری انتخابات
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
abstraction 1
شکل‌گیری یک مفهوم یا تصور کلی از موارد خاص
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
geometric abstraction 2
عمل به‏کارگیری شکل‌های دوبعدی یا سه‏بعدی و خطوط صریح و قاطع و رنگ‌های ناب و یکدست برای شکل بخشیدن به مقولات و مفاهیمی چون انضباط و تعادل و توازن و ساماندهی و حتی تناسبات هندسی و معادلات ریاضی
حوزه موضوعی: هنرهای تجسمی
هنرمندی که به شیوۀ انتزاع‏گرایی اثر خود را بیافریند
حوزه موضوعی: هنرهای تجسمی
شیوه‏ای از بیان در هنر نوین که با دست‏آفریده‏های واسیلی کاندینسکی، نقاش روسی نیمۀ اول قرن بیستم، پدید آمد
حوزه موضوعی: هنرهای تجسمی
شیوه‏ای وابسته به هیجان‏نمایی انتزاعی در دو دهۀ 1960 و 1970؛ از ویژگی‌های این مکتب شور شاعرانه و بهره‏گیری از رنگ‌های تابناک است متـ . انتزاع‏گرایی غِنایی
حوزه موضوعی: هنرهای تجسمی
نگاه کنید به: انتزاع‏گرایی تغزلی
حوزه موضوعی: هنرهای تجسمی
یکی از شاخه‏های هنر انتزاعی در سدۀ بیستم که بنای آن بر به‏کارگیری شکل‌های هندسی دوبعدی یا سه‏بعدی و خطوط صریح و قاطع و رنگ‌های ناب و یکدست است برای شکل بخشیدن به مقولات و مفاهیمی چون انضباط و تعادل و توازن و ساماندهی و حتی تناسبات هندسی و معادلات ریاضی
حوزه موضوعی: هنرهای تجسمی
ویژگی‌هایی از اشیا و رویدادها و پدیده‌ها که مستقل از آنها در نظر گرفته می‌شوند
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
attribution 2
نسبت دادن ماهیت یا هویت یک ویژگی، کیفیت یا مشخصه مانند پدیدآوری، اصالت، مکان یا زمان خلق یک اثر که در خودِ اثر به‌صراحت بیان نشده باشد. این امر معمولاً براساس شواهد معتبر صورت می‌گیرد
حوزه موضوعی: علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی
propagation 1
پخش شدن امواج الکترومغناطیسی در فضا و محیط‌های دیگر
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
crack propagation
فرایند ایجاد شکستگی در پیوندها براثر تمرکز تنش در جلوی یک شکستگی
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
commemorative issue, émission commémorative (fr.)
انتشار نوعی تمبر پُستی به مناسبت گرامی‌داشت وقایع حال یا گذشته
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات - پست
radio propagation, wave propagation
انتقال یا انتشار امواج رادیویی ازطریق جوّ
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
flame propagation
گسترش شعله به سمت مواد سوختنی
حوزه موضوعی: شیمی
technology diffusion
نفوذ فنّاوری از مجاری مختلف و به شیوه‌های متفاوت در جامعه
حوزه موضوعی: مدیریت فنّاوری
baseline emission
انتشار آلاینده‌‌ها بدون هر تغییر یا مداخله
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
ویژگی آثاری که، بدون قصد ارائه در بازار نشر، در شمار محدود به چاپ می‌رسند
حوزه موضوعی: علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی
1. استقرار دائمی یگان یا کارکنان نظامی در سازمانی که بر امور بنیادی یا بخش وسیع‌تری از امور واحدها یا کارکنان نظامی نظارت و مدیریت دارد 2. محول کردن مسئولیت‌ها یا وظایف یا اموری مشخص به افراد، باتوجه‌به اولویت‌ها یا به‌صورت دائمی
حوزه موضوعی: علوم نظامی
نگاه کنید به: الگوی انتظار فرود
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی