واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1286
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
مجموعۀ ابزارهایی که برای رهگیری به کار می‌روند
قاعده و تمهیدی در برخی مجلس‌ها که بر پایۀ آن با به پایان رسیدن زمان مقرر، مباحثه دربارۀ موضوعی خاص خاتمه می‌یابد
هیجانی خودآگاه که با احساس دردناک ناشی از انجام ‌دادن یا تصور انجام دادن کاری غلط همراه است
دری که لولای آن بر روی سقف است و مانند بال پرنده باز و بسته می‌شود
هر گشودگی یا گودالی مانند تنگ‌دره یا آبکند یا دیگر آبراهه‌ها
gully 1
درۀ کوچک و باریک و ژرفی که براثر عبور سیلاب بر روی رسوبات و خاک‌های سست سطحی به‌ وجود می‌آید
gully 2
گودالی ویژه برای جمع‌آوری آب‌های سطحی و هدایت آنها به مجراهای اصلی تخلیه
فرسایشی که براثر حرکت سریع آب، تنگه‌های عمیقی در سطح زمین به وجود می‌آورد متـ . آبکندی‌شدگی gullying
به‌کاربرید به‌جای: فرسایش آبکندی
gum 1
ترکیبی از کربوهیدرات‌ها که با تیغ زدن گیاه از آن خارج و در مجاورت هوا سخت می‌شود؛ این ترکیب براثر جذب آب متورم می‌شود و محلولی ژله‌ای یا چسبناک به وجود می‌آورد
gum arabic, acacia gum
صمغی که از درخت آکاسیا ترشح می‌شود
سحابی دایره‌شکل و وسیعی در صورت‌های فلکی بادبان و کشتی‌دم که کالین استنلی‌گام کشف کرده است
gummiferous
گیاه دارای ساختارهای تولیدکننده یا ترشح‌کنندۀ صمغ
خاصیت بافت مواد غذایی با چسبندگی و گران‌روی زیاد
ویژگی گیاه دارای صمغ یا پوشیده از صمغ
gun salute, 21-gun salute, 21 guns, twenty-one guns
گلوله یا گلوله‌های توپ، عموماً از نوع مشقی، که در مراسم رسمی برای ادای احترام شلیک می‌شود
gun-target line, GTL
خطی فرضی و مستقیم از توپ تا هدف
تشکیل کف بسیار در آبجو در هنگام باز کردن بطری یا بشکه
gusset plate
ورقی برای اتصال دو یا چند عضو خرپا
افزایش ناگهانی و کوتاه‌مدت سرعت باد
بازۀ زمانی از لحظۀ رخداد سرعت بیشینۀ باد جستی تا پایان جست
gust formation time
بازۀ زمانی بین آغاز باد جستی و بیشینۀ سرعت آب
مرزی که برون‌شارش هوای سرد توفان همرفتی را از هوای گرم و مرطوب سطح زمین جدا می‌کند
بیشترین باد لحظه‌ای در طول عمر یک باد جستی
gust tunnel
تونل بادی که در آن مدل هواگرد تحت جت‌هـای عمـودی (vertical jets) قـرار می‌گیرد تا جست‌های باد در هنگام پرواز واقعی بر روی آن شبیه‌سازی شود
به‌طورکلی، کیفیت شارش هوا که با جست‌ها مشخص می‌شود
معیاری از شدت جست‌ها که با نسبت تفاضل بیشینه و کمینۀ باد به میانگین سرعت باد در طول دوره بیان می‌شود
پیچند ضعیفِ تشکیل‌شده در جبهۀ جَستی
دارای جست‌ناکی
بادی که دامنه جست‌ناکی آن بیشتر از 10 گره باشد