واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1793
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
grammatical competence
نگاه کنید به: توانش زبانی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
grammatical gender
مقوله‌ای دستوری که براساس آن اسم به سه گروه مؤنث و مذکر و خنثی تقسیم می‌شود و همیشه بر جنس زیستی منطبق نیست متـ . جنس 1 gender 1
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
grammatical meaning
معنایی از واحد واژگانی که طبقه‌ای محدود از عناصر مانند شخص و شمار و جنس را در بر می‌گیرد و به صرف و نحو زبان مربوط است
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
grammatical morpheme
تکواژی آزاد یا وابسته که نقش دستوری داشته باشد متـ . تکواژ نقشی functional morpheme
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
grammatical structure
توالی قاعده‏مند واحدهای دستوری
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
grammatical subject, subject 1
آنچه گزاره دربارۀ آن است و در زبان فارسی معمولاً فعل با آن مطابقه می‏کند متـ . فاعل، نهاد 2
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
grammatical word
function word
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
مطابقت یک جمله با قواعد ارائه‏شده در دستور خاص یک زبان
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
grammaticalization
تبدیل واحد واژگانی مستقل به نقش‏نمای دستوری متـ . دستوری‏شدگی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
grammaticalized
ویژگی واحد واژگانی مستقلی که به نقش‏نمای دستوری تبدیل شده باشد
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
گونه‏ای از تیرۀ دولفینیان و راستۀ آب‏بازسانان که رنگ آنها از آبی - خاکستری، خاکستری و قهوه‏ای تا تقریباً سفید متغیر است و پوزه ندارند و دهانشان به سمت بالا شیب‏ دارد و بالۀ پشتی آنها بلند و منحنی است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
انباری برای ذخیرۀ غلات بوجاری‌شده
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
grand détaché (fr.)
گونه‌ای از اجرای منقطع که در آن زمانِ به ارتعاش درآوردن نت، بلندتر از اجرای منقطعِ معمولی است
حوزه موضوعی: موسیقی
grand mean, overall mean
میانگین همۀ مقدارهای موجود در مجموعۀ داده‌های گروه‌بندی‌شده بدون توجه به گروه داده‌ها
حوزه موضوعی: آمار‏
grand piano (it.)
پیانویی بزرگ به شکل بال پرنده که در آن صفحۀ سیم‌ها افقی قرار گرفته است
حوزه موضوعی: موسیقی
مجموعۀ دو حامل با کلیدهای سُل و فا و دو در میان آنها که با افزودن خطوط اضافه تمام نت‌های موسیقی را در بر می‏گیرد
حوزه موضوعی: موسیقی
علم و فن توسعه و به‌کارگیری امکانات دیپلماتی و اقتصادی و اطلاعاتی یک کشور و نیز امکانات نظامی آن در زمان صلح یا جنگ برای دست یافتن به اهداف ملی
حوزه موضوعی: علوم نظامی
grand unified theory
نظریه‏ای که براساس آن نیروهای قوی و ضعیف و الکترومغناطیسی جلوه‏هایی از یک برهم‏کنش هستند
حوزه موضوعی: فیزیک‏
محل تقاطع دو خط قطار خیابانی با بزرگراه دارای چند انشعاب که حرکت قطار در تمامی جهات را امکان‌پذیر می‌کند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
grand-barré (fr.)
barré (fr.)
حوزه موضوعی: موسیقی
grandiose delusion
delusion of grandeur
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
موجودی که برای ادامۀ حیات خود از دانه تغذیه می‌کند
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم دامی
ویژگی موجودی که برای ادامۀ حیات خود از دانه تغذیه می‌کند
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم دامی
نوعی بافت هم‌شکفت در سنگ‌های دگرگونی غیرشیستی که براثر بازبلورش هم‌بُعد شده‌اند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
مبلغی که برای انجام کار پژوهشی معینی از طرف دولت یا دانشگاه یا سازمان خصوصی به سازمان یا فردی پرداخت میشود
حوزه موضوعی: عمومی
granular activated carbon, GAC
نوعی کربن فعال با قطر دانه‌ای 0/1 میلی‌متر و سطح تماس بالا در واحد جرم که از آن برای جذب ترکیبات آلی در بستر صافی یا محفظۀ تماس استفاده می‌کنند
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
granular disintegration
جدا شدن دانه‌های کانی‌ها از یکدیگر در مرز طبیعی آنها براثر هوازدگی متـ . فروپاشی کانیایی mineral disintegration
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
granular fracture
شکستی در فلزات با سطح‌شکستی خشن و دانه‌ای‌شکل
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی
پودری با محورهای تقارن تقریباً مساوی که کاملاً کروی نیست
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی
granular snow
corn snow
حوزه موضوعی: علوم جَوّ