واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1286
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
فرایند تدریجی کاهش پیوند هیجانی فرد داغدار با متوفی و پرداختن به فعالیت‌های روزمرۀ زندگی
محلی برای تهیۀ کباب
grille/ grill, radiator grille
پنجره‌ای مشبک در جلوی رادیاتور خودرو که برای خنک کردن آب رادیاتور، هوا را به داخل محفظۀ موتور هدایت می‌کند
پختن غذا بر روی توری کباب‌پز با استفاده از حرارت تابشی
جدا کردن تکه‌های کوچک و نازکی از سطح فلز که معمولاً با حرکت تند دورانی چرخ‌های ساینده در تماس با سطح فلز انجام می‌گیرد
بخشی از کمان که با دست ستون آن را می‌گیرند
جدولی مشبک که بین جدول‌های بتنی معمول و در فاصله‌های معین برای هدایت آب‌های سطحی به حاشیۀ راه یا به درون زهکش نصب می‌شود
grip 2, traction 1
چسبندگی تایر به سطح جاده که در جاده‌چسبی و ترمزگیری مطمئن اهمیت دارد
عفونت ویروسی بسیار مسری که دستگاه تنفس را مبتلا می‌کند
ذرات مواد سخت ازجمله کوارتز و چدن و فولاد سخت‌شده که شکل هندسی ندارند و برای تمیزکاری سطوح قطعات به روش زبره‌پاشی به کار می‌روند
grit blasting
یکی از روش‌های تمیزکاری قطعات ازطریق پاشیدن زبره با فشار بر روی قطعات متـ . زبره‌پاشی
groin 1/ groyn
سازه‌ای مصنوعی، عمود بر خط ساحلی که رسوباتی را که جریان‌های موازی ساحل حمل می‌کنند به دام می‌اندازد
مجموعه‌ای از آب‌شکن‌ها که در ساحل ساخته شده است
groove 1, tread groove
فضای خالی میان دو آج‌نوار مجاور
groove 2, sulcus
در کالبدشناسی‌، فرورفتگی‌ خطی‌ و کم‌عمق‌
groove angle, included angle
زاویۀ بین دو رویۀ شیار در یک شیار جوش
groove cracking, groove cracks, fabric fraying
شکاف یا ترک در کف شیارهای رویۀ تایر
سطح شیار جوش پیش از جوشکاری
جوش در شیار بین دو قطعۀ کار
grooved compression ring
رینگ تراکمی که برای روغن‌کاری بهتر دارای شیار است متـ . حلقۀ تراکم شیاردار
grooved rail, girder rail
ریلی با کلاهک شیاردار که طوقۀ چرخ‌های خط‌نورد در آن قرار می‌گیرد
grooved runway, GRVD
باندی که بر سطح آن شیارهایی استاندارد تعبیه شده است تا در هنگام بارندگی‌های شدید از غرقاب شدن آن جلوگیری شود
ریل‌بندی که بر آن شیاری برای استقرار دندانۀ زینچۀ فلزی در محل نشیمنگاه ریل ایجاد شده است متـ . تراورس شیاردار
در طراحی تایر، ایجاد شیارهایی با عمق و زاویه‌های مختلف بر روی رویه برای بهبود کشانش، ترمزگیری یا پایداری جانبی
خوردگی موضعی ناشی از آب‌های خورنده در محل جوش لوله‌های فولادی کربنی، پس از جوشکاری مقاومتی
gross absorption, gross loading, gross uptake, gross retention
مقدار کل مادۀ نگهدارندۀ واردشده در فضاهای خالی چوب پیش از فراغت از چرخۀ تیمار در فرایندهای فشار
gross anatomy, macroanatomy, macroscopic anatomy
شاخه‌ای از کالبدشناسی که ساختارهای مختلف بدن را با چشم غیرمسلح مطالعه می‌کند
gross increment
کل زی‌توده‌ای که در طول زندگی یک درخت یا توده تولید می‌شود که شامل بخش ازمیان‌رفتۀ آن نیز می‌شود
gross merchantable volume
حجم ساقۀ اصلی به‌جز کنده و تاج، اما با احتساب بخش‌های پوسیده و آسیب‌دیده
gross primary productivity, GPP
نرخ دریافت و ذخیرۀ انرژی شیمیایی توسط تولیدکنندگان یک بوم‌سازگان به ‌شکل زی‌توده