واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1286
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
general resistance
به‌کاربرید به‌جای: مقاومت افقی
general share model
مدلی که در آن سهم عوامل مختلف یک سفر، مانند وسیلۀ نقلیه، از یک مبدأ به یک مقصد مشخص تعیین می‌شود
پشتیبانی از کلیت یک نیرو و نه بخشی از آن
general systems theory
نظریه‌ای که باید به‌طور عام به بررسی سامانه‌ها می‌پرداخت، اما در عمل ناکام ماند
general track foreman
فردی که تمام مباشران خط در یک ناحیه زیر نظر او فعالیت می‌کنند
درگیری مسلحانۀ گسترده میان قدرت‌های بزرگ با به‌کارگیری تمام منابع و امکانات
general works
آثاری که جنبه‌های مختلف و گوناگون یک موضوع را به‌طور کلی مورد بحث قرار می‌دهد
نقشه‌ای که گسترۀ وسیعی از اطلاعات مورد نیاز کاربران مختلف را ارائه می‌کند
generalia class
در رده‌بندی‌های کتابخانه‌ای، رده‌ای که آثار کلی و غیرتخصصی را در بر می‌گیرد متـ . کلیات1 generalities, generalia
generalities, generalia
به‌کاربرید به‌جای: ردۀ کلیات
generalization
فرایند ساختن یک مفهوم یا حکم یا اصل یا نظریه از تعداد محدودی موارد خاص و به کار بردن آن به‌طور گسترده‌تر برای یک گروه کامل از اشیا یا رویدادها یا افراد
مجموعه‌ای با کمترین پارامترهای مستقل که موقعیت فضایی سامانه‌ای فیزیکی را به‌طور کامل توصیف می‌کند
کمیتی در مکانیک لاگرانژی که با یک مختصۀ تعمیم‌یافته متناظر است
به‌کاربرید به‌جای: تکانۀ بندادی
generally recognized as safe, GRAS
ویژگی فهرستی از اجزای غذا که مصرف آنها از سوی نهادهای ایمنی غذایی بی‌خطر اعلام میشود
generative grammar
رویکردی صوری و نحوبنیان به زبان که چامسکی آن را مطرح کرده است و اکنون نظریه‌های گوناگونی را در بر می‌گیرد
رویکردی معناشناختی در زبان‌شناسی زایشی که در آن بخش معنایی دستور به‌عنوان پایه‌ای برای اشتقاق ساخت نحوی تلقی می‌شود متـ . معناشناسی زایشی
generative transformational grammar, transformational grammar, transformational generative grammar
نوعی دستور صوری و نحوبنیان که در آن برای اشتقاق جمله از قاعده‌های ساخت گروهی و قاعده‌های گشتاری استفاده می‌شود متـ . دستور گشتاری
generator 2
وسیله‌ای که براثر القای الکترومغناطیسی انرژی مکانیکی را به انرژی الکتریکی تبدیل کند متـ . مولد، ژنراتور
generator potential, receptor potential
واقطبش ایجاد‌شده در گیرندهای حسی در پاسخ به انواع خاصی از محرک‌های فیزیکی
فراورده‌ای دارویی که در انحصار تولید هیچ شرکت دارویی نیست و با نام عام مادۀ مؤثر آن تولید و عرضه می‌شود
generic name
نام جاافتاده و غیرتجاری یک دارو
generic noun
اسمی نامعین که بر طبقه‌ای از افراد یا اشیا و مانند آن دلالت می‌کند
generic weapon
سلاحی که در برابر هر نوع سلاحی قابل استفاده باشد، فارغ‌ از میزان کارایی آن
genetic 1, genetical
مربوط به ژن‌شناسی
genetic code
هریک از توالی‌های سه‌گانۀ نوکلئوتیدی که نوع آمینواسیدهای یک زنجیرۀ پلی‌پپتیدی یا شروع و خاتمۀ آن را تعیین می‌کند
genetic complementation
به‌کاربرید به‌جای: تکمیل‌سازی
genetic diversity
گوناگونی ژنی در یک جمعیت یا گونه که معمولاً در سه سطح بررسی می‌شود: درون جمعیت‌های بهنژادی، بین جمعیت‌های بهنژادی و درون گونه‌ها
genetic drift
نوسانات تصادفی در فراوانی نسبی دگره‌های ژن‌ها در جمعیت‌های کوچک
genetic equilibrium
ثابت ماندن فراوانی دگره‌های یک ژن خاص در نسل‌های متوالی در جامعه یا گروهی از افراد که آمیزش تصادفی دارند