واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 6594
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
contemporary with
ویژگی دو بافت متفاوت که در یک زمان شکل گرفته‌اند
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
content analysis, textual analysis
روشی در پویش محیط که به کاوش در محتوای متن و سند برای شناسایی موضوع‌های مهم آینده می‌پردازد
حوزه موضوعی: آینده‌پژوهی
content analytics
بن‌سازۀ (platfrom) واکاوی پیشرفته‌ای که، بدون توجه به منبع یا قالب، براساس محتواهای بنگاهی تصمیم‌گیری بهتر را ممکن ‌می‌کند
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
درجۀ توانایی یک سنجه در نشان دادن دامنۀ پدیدۀ مورد مطالعه متـ . روایی محتوا
حوزه موضوعی: روان‏شناسی، علوم سلامت
واژه‌ای دارای معنای واژگانی مشخص متـ . محتوایی contentive
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
فعالیت هم‌زمان چند افزاره مانند تلفن و رایانه و ایستگاه کار برای دسترسی به خط، درحالی‌که دسترسی به خط در یک زمان فقط برای یکی از آنها میسر ‌باشد
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
contentive
نگاه کنید به: واژۀ محتوایی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
انتخاباتی که فرد یا افراد بازنده به نتیجۀ اعلام‌شدۀ آن اعتراض داشته باشند
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
conteur, counter, compteur (fr.)
دستگاهی برای اندازه‏گیری مقدار مصرف آب و برق و گاز
حوزه موضوعی: عمومی
context 1
موقعیت مکانی و زمانی یک یا چند شیء، باتوجه‌به بستره و جایمان و همبود آنها
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
context 2
اصطلاحی پوششی، برای اطلاعات زبانی و اطلاعات غیرزبانی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
context analysis
بررسی و تبیین شرایط و عوامل تأثیرگذار بر یک پدیده
حوزه موضوعی: آینده‌پژوهی
context awareness
فنّاوری توانمندساز سامانه‌های همه‌جاگاه
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
context dependent
صورت‌ها یا قاعده‏هایی که وقوع آنها به یک بافت معین بستگی دارد
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
صورت‌ها یا قاعده‏هایی که وقوع آنها به یک بافت معین بستگی ندارد
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
context of situation
نگاه کنید به: بافت غیرزبانی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
context sheet
برگه‌ای که برای ثبت و ضبط و توصیف هر واحد لایه‌نگاشتی مشخص در کاوش به‌ کار می‌رود
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
context-aware computing
متناسب‌سازی بهره‌برداری از خدمات رایانشی به‌صورت خودکار برای هر کاربر براساس اطلاعات بافتاری، مانند مکان و حرکات کاربر و صدا و دمای محیط
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
سامانه‌ای که با توجه به موقعیت یا بافت اطلاعات یا خدمات مناسب به کاربر ارائه می‌دهد
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
contextual
کلیۀ ویژگی‌های مربوط به بافت
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
رویکردی باستان‏شناختی که در اواسط دهۀ 1980 مطرح شد و در آن بر مطالعۀ بافتارها برای درک معنا تأکید می‌شود
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
روشی که در آن دست‌ساخته‌ها براساس بسامد باهمایی آنها در بافت‌هایی مشخص به‌ویژه گورها دسته‌بندی می‌شوند
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
contextualization
قرار دادن واژه یا عبارت در بافت برای روشن کردن معنای آن
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
هریک از قطعات دنای همسانه‌سازی‌شده از یک بخش به‌هم‌پیوستۀ ژنگان
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
گنجینه‌ای از وَربستگان یا همسانه‌‌های همپوشان که بازنمود گسترۀ کامل دِنا است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
1. روشی برای تهیۀ نقشۀ فیزیکی وَربست 2. روشی برای تهیۀ نقشۀ فیزیکی ژنگان ‌که در آن ابتدا دِنا را به قطعات هم‌پوشان تقسیم و سپس آنها را همسانه‌سازی و توالی‌یابی می‌کنند متـ . وَربست‌نگاری
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
مجموعه‌ای از وَربست‌ها متـ . همسانه‌های هم‌پوشان overlaps, overlapping clones
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
contiguity
رخداد هم‌زمان یا هم‌مکان محرک‌ها
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
contiguous
ویژگی گیاهی که قطعات آن با هم تماس دارند ولی الحاقی صورت نگرفته است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
continental apron
continental rise
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی