واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4788
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
گذر بلافاصله و بدون واسطه از نمایی به ‌نمای دیگر
جدا کردن قطعه‌ای از متن یا نگاره برای حذف یا جابه‌جایی آن متـ . بریدن
cut 3
فرمان کارگردان برای قطع فیلم‌برداری
در بسکتبال، تغییر جهت ناگهانی بازیکن مهاجم بدون توپ در حین دویدن با هدف به هم‌ ریختن سازمان دفاعی حریف یا دریافت توپ در موقعیت مناسب
cut 4, truncation
خاک‌برداری و کندوکاو پیشینیان در یک نهشتۀ قدیمی‌تر برای کندن پی یا هر فعالیت دیگر که به پدید آمدن یک بافت باستان‌شناختی منجر شده ‌است
cut and fill
کندن زمین‌های بالاتر از تراز احداث و پر کردن زمین‌های پایین‌تر از آن برای رسیدن به سطح بستر راه
جدا کردن یک شی‌ء یا مطلب از یک جا و قرار دادن آن در جای دیگر
cut away shot, cut away
نمایی که جزو رویداد اصلی فیلم نیست، ولی به آن ارتباط دارد و هم‌زمان با آن ارائه می‌شود
cut in shot, cut in
نمای نزدیک از جزئیات مهم رویداد
cut line
در برنامه‌ریزی شهری، خطی فرضی که در موقعیتی راهبردی به نحوی ترسیم شود که تمام شاخه‌های موجود در یک دالان حمل‌ونقل را قطع کند
اشکال کوچک بریده‌شده از کاغذ یا مقوا یا چوب یا مواد دیگر که در پویانمایی از آنها استفاده می‌شود متـ . بریده
cut section method, multi-section track circuit
روشی برای کاهش طول مدارراه‌های (track circuits) طولانی که در آن مدارراه‌های کوتاه منفرد به‌نحوی بر روی صفحۀ نمایش علامت‌بان نمایانده می‌شوند که یک مدارراه کامل را عرضه کنند
قطعۀ فلزی میخ‌مانند با مقطع چهارگوش و نوک‌تیز که برای اتصال ریل یا زینچه به ریل‌بند چوبی به کار می‌رود
هم‌بافی برای هم‌باف کردن دو سر طناب به‌منظور ایجاد شکاف در میان طناب
پرفشار گرمی که در درون یک پشته رشد می‌کند و از جریان اصلی غربی جدا می‌شود و در قطب سوی جریان قرار می‌گیرد
کم‌فشار سردی که در درون یک ناوه رشد می‌کند و از جریان اصلی غربی جدا می‌شود و در استواسوی جریان قرار می‌گیرد
هریک از انواع دردگیرنده‌هایی که در پوست به محرک‌ها حساس هستند و شامل دو گونۀ دردگیرندۀ چندمحرکی و دردگیرندۀ مکانیکی میشود
cuticle
لایه‌ای پیوسته از جنس کوتین که یاخته‌های روپوست ترشح می‌کنند و سطح خارجی اندام‌های هوایی را می‌پوشاند و تنها در محل روزنه‌ها و عدسک‌ها گسسته است
cuticular
مربوط به پوستک
ابزاری مانند کارد و چنگال و قاشق که جزء وسایل غذاخوری محسوب می‌شوند
دیوار رسی یا بتنی نسبتاً نازک که برای کاهش یا جلوگیری از نفوذ آب در سدها ساخته می‌شود
cutover, cut through
شکافی که در نتیجۀ بریده ‌شدن یا شکستن ورقه‌های فلزی در محل درز مضاعف به وجود می‌آید
ابزار برش فیلم یا نوار صدا که با آن می‌توان طول دلخواهی از فیلم یا نوار را از حلقه جدا کرد
ماشین یا ابزار یا دستگاهی که برای بریدن یا برش دادن به کار می‌رود متـ . تیغه 2
وسیله‌ای صفحه‌مانند که برای تقسیم پرتو نور، جلوی نورافکن قرار می‌دهند
نوعی نشانۀ پدیدآور که چارلز امی کاتر در سال 1880 ابداع کرد متـ . شمارۀ کاترCutter number
Cutter number
به‌کاربرید به‌جای: نشانۀ پدیدآور کاتر
بریدن و جدا کردن جزئی از کل با روش قطع کردن یا با استفاده از یک لبۀ برنده
cutting 4, cuttage 1
بخشی از گیاه که پس از قرار گرفتن در محیط مناسب ریشه درمی‌آورد و گیاهی مستقل می‌شود
cutting 5, cuttage 2
روشی در افزایش غیرجنسی گیاهان که در آن بخشی از گیاه را قطع می‌کنند و در محیط مناسب برای ریشه‌زایی قرار می‌دهند متـ . قلمه زدن