واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 631
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
uphill position, vertical-up
وضعیتی که در آن جوشکاری به‌صورت عمودی و از پایین به بالا انجام می‌شود
حوزه موضوعی: جوشکاری و آزمایش‌های غیرمخرب
uphole geophone, shotpoint seis, bug 3, uphole seis
لرزه‌یاب مستقر در نزدیکی دهانۀ چال انفجار
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
روش تهیۀ نمودار جبهۀ موج لایه‌های سطحی با استفاده از چشمه‌های واقع در عمق‌های مختلف و گسترش لرزه‌یاب‌ها در سطح زمین
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
uphole seis
uphole geophone
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
uphole shooting
uphole survey
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
uphole survey, uphole shooting
ثبت زمان سیر موج از چشمه‌ها در عمق‌های مختلف چاه با گیرنده‌ای در سر چاه برای تعیین سرعت لایه‌های سطحی و ضخامت لایۀ هوازده
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
uphole time, bugtime
زمان رسیدن اولین موج حاصل از انفجار به لرزه‌یاب در نزدیکی سر چاه
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
upland rice
برنجی که آبیاری نمیشود
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
1. حرکت یک ساختار به سمت بالا 2. پهنۀ ساختاری مرتفعی در پوسته که با حرکات صعودی که سنگ‌ها را به بالا می‌راند، تشکیل شده باشد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی، ژئوفیزیک
uplighting/ up lighting / up-lighting
تنظیم چراغ‌ها به‌نحوی‌که نورشان به بالاتر از خط افق بتابد متـ . بالاتابی
حوزه موضوعی: نجوم‌
upper case
نشانه‏ای در قسمت بالای هر دکمه در صفحه‏کلید
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
نگاه کنید به: رشتۀ مرکزی افزایشی
حوزه موضوعی: ریاضی
طبقه‌ای متشکل از لایه‌هایی که ازنظر اجتماعی و اقتصادی در بخش‌های فوقانی قرار دارند
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی
بَرسازه‌ای که به‌صورت کامل جانشین دندان‌های فک بالا می‌شود
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
upper consolute temperature
نگاه کنید به: دمای بحرانی بالایی انحلال
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
upper critical solution temperature
دمای بحرانی انحلالی که، در دماهای بالاتر از آن، مخلوط دوتایی با هر ترکیب‌بندی به‌صورت محلولی تک‌فاز و همگن درمی‌آید و در دماهای کمتر از آن جدایش فاز رخ می‌دهد متـ . دمای هم‌آمیز بالایی upper consolute temperature
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
upper crust
بخشی از پوستۀ زمین بر روی ناپیوستگی کُنراد
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
بالاترین عرشۀ سراسری کشتی
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
upper jaw
maxilla
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
upper jaw bone
maxilla
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
upper mantle
بخشی از گوشتۀ زمین در عمق کمتر از حدود 700 کیلومتر
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
upper mordent
گزش با نت بالایی متـ . گزش معکوس
حوزه موضوعی: موسیقی
بخش پایانی دوران پارینه‌سنگی که حدود چهل تا ده‌هزار سال پیش آغاز می‌شود و مهم‌ترین ویژگی‌های آن استفاده از ابزارهای سنگی تیغه‌‌ای و شکار جانوران بزرگ و تدفین اجساد و پیدایش هنر، مانند نقاشی کردن بر دیوارۀ غارهاست
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
مقداری که یک‌چهارم داده‌ها بزرگ‌تر از آن باشند متـ . چارک سوم third quartile
حوزه موضوعی: آمار‏
upper semicontinuous function
فرمول‌دار
حوزه موضوعی: ریاضی
upper stock
rudder head
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
upper tolerable intake level
بیشترین مقدار دریافت روزانۀ مواد مغذی تاآنجاکه خطری برای سلامت عموم افراد جامعه نداشته باشد اختـ . حد UL
حوزه موضوعی: تغذیه، علوم و فنّاوری غذا
نقشۀ بادهای ترازهای فوقانی جوّ که اغلب شامل سمت و سرعت باد یا هر دو است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
upper winds
winds aloft
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
نگاه کنید به: بادهای بالا
حوزه موضوعی: علوم جَوّ