واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 631
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
unweathered rock
fresh rock
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
UOD
ultimate oxygen demand
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
up arrow
up arrow key
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
up arrow key, up arrow
یکی از کلیدهای صفحه‏کلید رایانه که فشار دادن آن باعث حرکت مکان‏نما، معمولاً به اندازۀ یک سطر، به سمت بالا می‏شود متـ . بالابَر 2
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
up lighting
uplighting
حوزه موضوعی: نجوم‌
در مسیرهای دوخطه، خطی که بر آن قطار به ایستگاه اصلی نزدیک می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
ذره‏ای بنیادی با بار الکتریکی eو2/3+ و مؤلفه ایزوسپین 1/2 و اسپین 1/2 و عدد باریونی 1/3
حوزه موضوعی: فیزیک‏
up to date
ویژگی آنچه با میزان اطلاعات موجود روز یا ویژگی‌های روز مطابقت داشته باشد
حوزه موضوعی: عمومی
در عملیات لنگربرداری، معمولاً مرحله‌ای پیش از مرحلۀ لنگرآونگ، که در آن مرحله زنجیر با سطح آب زاویۀ 90 درجه می‌سازد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
up-and-down fall
hatch whip
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
در نواختن سازهای زهیِ کمانه‌ای، حرکت کمانه از نوک به سمت پاشنه
حوزه موضوعی: موسیقی
up-converter, up-translator
افزاره‌ای که بسامدی را به بسامد بالاتر تبدیل می‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
up-lighting
uplighting
حوزه موضوعی: نجوم‌
up-translator
up-converter
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
تقدم آب‌شوند، گاه چند‌ساعته، در یک دوره براثر آب‌‌شوند یا افزایش چشمگیر دما در تراز کوهستان نسبت به مناطق مشابه مجاور
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
upbeat, anacrusis, pick up
ضرب ضعیفی که قبل از ضرب قوی میزان اول یک قطعه یا عبارت می‏آید
حوزه موضوعی: موسیقی
نگاه کنید به: رمزینۀ جهانی فراورده
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
ویژگی داده‏ای جدید یا تصحیح‏شده که جانشین همه یا بخشی از یک مجموعه داده شود
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
تعویض یا جانشین کردن همه یا بخشی از یک مجموعۀ داده با داده‏های جدید یا تصحیح‏شده
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
فرایند تعویض همه یا بخشی از یک مجموعۀ داده با داده‏های جدید یا تصحیح‏شده
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
جهت روبه‌بالا و موازی با شیب یک لایه یا سطح
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
میدان مغناطیسی قوی‌تری که برای ظاهر شدن نشانک/ سیگنال تشدید مغناطیسی هستۀ خاص نسبت به مرجع باید اعمال شود
حوزه موضوعی: شیمی
جریانی که از پایین به واحد تصفیه وارد و از بالا خارج می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
فرایند تصفیۀ بی‌هوازی پُربار فاضلاب به‌صورت بالارو که در نتیجۀ آن لجنی متشکل از ریزاندامگان‌های دانه‌ای متراکم در ته واکنشگاه تشکیل می‌شود که حاوی غلظت بالایی از جامدات معلق فرّار است اختـ . فرایند بی‌داب UASB process
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
واحد تصفیه‌ای که در آن مایع حاوی مواد معلق با حرکت روبه‌بالا از اَبر لجن عبور می‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
نوعی صافی که در آن آب یا فاضلابِ مورد تصفیه به سمت بالا از میان بستر عبور می‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
عمل جانشین کردن سخت‏افزارها یا نرم‏افزارهای جدید به جای اجزای سامانۀ قدیمی، برای روزآمد کردن آن سامانه
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، مهندسی مخابرات
ویژگی اجزا یا کل سامانه‏ای قدیمی که با سخت‏افزارها یا نرم‏افزارهای جدید روزآمد شده باشد
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، مهندسی مخابرات
upgrading 1
فرایند جانشین کردن سخت‏افزارها یا نرم‏افزارهای جدید به جای اجزای سامانۀ قدیمی، برای روزآمد کردن آن سامانه
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، مهندسی مخابرات
بازفراوری محمولۀ بذر شامل جدا کردن بذرهای نامطلوب و جز آن برای بالا بردن کیفیت بذرهای باقی‌مانده در مقایسه با بذرهای اولیه
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات