واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 3199
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
bottom sediment
مواد جامد نهشته در کف پیکره‌های آبی
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
فرایندی در طراحی سامانۀ رایانه‏ای که از ابتدایی‌ترین و جزئی‌ترین مؤلفه‏ها آغاز می‌شود تا به سطوح بالاتری از مؤلفه‏ها، متشکل از مؤلفه‏های کوچک‌تر، برسد
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
روشی برای برآورد یک کار ازطریق برآورد اجزای سازندۀ آن و سپس محاسبۀ برایند آنها
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
روشی افزایشی برای تهیۀ نانوساختارها از اتم و مولکول
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
bottomset bed
پایین‌ترین لایۀ افقی یا کم‌شیب در پیش‌لایه‌های پیش‌روندۀ دلتا یا پشته
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
botulinal cook
botulinum cook
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
botulinum cook, botulinal cook
نوعی فراوری حرارتی که در آن قوطی کنسرو را دست‌کم به‌ مدت سه دقیقه در دمای 121 درجۀ سلسیوس قرار می‌دهند تا هاگ‌‌های باکتری کلستریدیوم بوتولینوم در آن از بین بروند و بتوان در آن مادۀ غذایی را در دمای محیط نگهداری کرد
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
Bougainvillea
سرده‌ای با حدود چهار تا هجده گونه از گل‌کاغذیان که بومی امریکای جنوبی هستند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
اختلاف گرانی نظری با گرانی مشاهده‌ای پس از تصحیح‌های عرض جغرافیایی و ارتفاع و زمینگان متـ . بی‌هنجاری گرانی بوگه Bouguer gravity anomaly
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
Bouguer correction
Bouguer reduction
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
نگاه کنید به: بی‌هنجاری بوگه
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
Bouguer plate
لایۀ فرضی نامتناهی با ضخامتی برابر ارتفاع ایستگاه اندازه‏گیری از سطح مرجع، معمولاً سطح دریاهای آزاد
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
Bouguer reduction, Bouguer correction
تصحیح در داده‏های گرانی به‌نحوی‌که در آن ارتفاع ایستگاه و لایۀ سنگی میان ایستگاه و سطح دریا در نظر گرفته شود
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
آب صاف‌نشدۀ حاصل از جوشاندن گوشت مرغ یا گوشت گاو
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
قطعه‏سنگی با قطر بیشتر از 256 میلی‌متر
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
مخلوطی ناهمگن، بدون ساختار چینه‏شناختی، متشکل از رُس و ماسه و شن و تخته‏سنگ که در زیر یخچال‌ها نهشته می‏شود
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
boulevard
خیابانی پهن که در وسط آن درخت و گل و گیاه وجود داشته باشد
حوزه موضوعی: عمومی
برگشت پیام یا پیام‏نگار در شبکه‏های رایانه‏ای، درصورتی‌که به هر علت به دست گیرنده نرسد
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
حمله‏ای که در آن با سوءاستفاده از قرارداد انتقال پرونده (قاپ) و با استفاده از دستور پورت (PORT) و با واسطه قرار دادن رایانۀ قربانی، به درگاه‌ها دسترسی می‌یابند متـ . حملۀ واگشتی قاپ FTP bounce attack
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
bounce shoes
powerizer
حوزه موضوعی: عمومی
bounced
sautillé
حوزه موضوعی: موسیقی
bouncing
sautillé
حوزه موضوعی: موسیقی
حرکت سربازان از یک جان‌پناه به جان‌پناه دیگر که اغلب در زیر آتش دشمن انجام میشود
حوزه موضوعی: علوم نظامی
الکترونی که فاقد انرژی کافی برای خروج از اتم است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
نگاه کنید به: گوی گلوئونی
حوزه موضوعی: فیزیک‏
تکواژی که هیچ‌گاه به‌تنهایی به کار نرود و همراه تکواژی دیگر بیاید
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
حالت کوانتومی سامانه‏ای که در آن انرژی گسسته و تابع موج متمرکز شده است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
متغیری که مقید به سور است و نمی‏توان یک ثابت به جای آن قرار داد
حوزه موضوعی: ریاضی
bound water
آبی که بخشی از یک سامانه مانند بافت یا خاک است و تا دمای حدود 20- درجۀ سلسیوس بلور یخ در آن تشکیل نمی‌شو‌د
حوزه موضوعی: شیمی
boundary 1
خطی فرضی که ناحیۀ تحت پوشش هریک از یگان‌ها را برای هماهنگیِ بهتر و جلوگیری از اختلال مشخص می‌کند
حوزه موضوعی: علوم نظامی