واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2335
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
مسمومیتی که براثر استفاده از مواد غذایی آلوده به زهرابۀ باکتری‌ها ایجاد می‌شود
← پژک دندان
bacterial population
تعداد یاخته‌های هر نسل از یک باکتری که دو برابر تعداد نسل قبل است
ماده‌ای پوششی با افزودنی‌های خاصی که مانع رشد باکتری بر سطح آن می‌شود
ماده‌ای که موجب از بین رفتن باکتری‌ها می‌شود
دانش مطالعۀ باکتری‌ها
bacteriophage, phage
ویروسی که در درون باکتری همتاسازی می‌شود و باعث تلاشی باکتری می‌گردد
باکتری‌هایی که زندگی دروایی دارند
محیط کشت آگارداری برای نگهداری طولانی‌مدت باکتری‌های مورد آزمایش و جلوگیری از رشد آنها
bacteriostat, bacteriostatic agent
ماده‌ای که رشد و تکثیر باکتری‌ها را متوقف می‌کند
وجود باکتری در ادرار
فرایندی برای خارج کردن اغلب درون‌هاگ‌های (endospores) باکتریایی و مخمرها و قارچ‌ها از شیر با استفاده از نیروی گریزازمرکز
bad-i-sad-o-bistroz, wind of 120 days
بادی قوی با منشأ موسمی (monsoon) که در منطقۀ سیستان از سمت‌های شمال‌غرب تا شمال ـ شمال‌غرب می‌وزد متـ . باد سیستان seistan
baffle
[حمل‌ونقل هوایی، علوم نظامی] تیغه‌ای که در مسیر سیال قرار می‌گیرد و موجب تغییر جهت یا توقف تلاطم سیال می‌شود [نجوم‌ رصدی و آشکارسازها] ساختاری در سامانه‌های اپتیکی که با مخالفت از عبور نور کجراه یا پراکنده کردن آن مانع از رسیدن آن به آشکارسازها می‌شود
bafflestone
سنگ کربناتی برجایی که اجزای اولیۀ آن در هنگام نهشت با مواد آلی به هم چسبانده شده‌اند
bag barker, pocket barker
نوعی پوست‌کن مکانیکی شامل محفظه‌ای با دیواره‌های متحرک که در نتیجۀ اصطکاک آنها با درخت پوست از ساقه جدا میشود
عروسکی که از پاکت‌های کاغذی خرید ساخته می‌شود
نوعی بسته‌بندی که در آن مادۀ غذایی را درون کیسه‌ می‌ریزند و درزگیری می‌کنند و سپس کیسه را در درون جعبه قرار می‌دهند
نوعی بسته‌بندی عموماً برای مایعات که در آن مادۀ غذایی را درون کیسه‌ می‌ریزند و درزگیری می‌کنند و سپس کیسه را برای افزایش مقاومت در برابر فشار در درون بشکه قرار می‌دهند
بقایای ساقۀ نیشکر یا چغندر قند یا سورگوم (sorghum) پس از خرد شدن و استخراج قند آن
baggage allowance
بار همراه مسافر که تعداد و اندازه و وزن آن براساس نوع بلیت تعیین می‌شود
baggage claim, baggage retrieval
بخشی در ساختمان پایانه برای دریافت توشۀ بازرسی‌شدۀ مسافران پروازهای ورودی
محلی برای نگهداری چمدان‌ها و وسایل مهمانان
Bagley entrance correction,Bagley correction,Bagley end correction,Bagley end-effect correction,end correction,end-effect correction,entrance effect correction,head effect, Couette correction
تصحیحی که بر روی داده‌های شارش‌سنج موی‌لوله‌ای انجام می‌شود تا اثرات کشسانی در ورودی دای (die) رفع شود
به‌کاربرید به‌جای: توفند
پدیده‌ای در کسوف کلی به‌صورت تسبیح‌دانه‌های نور که لحظاتی پیش یا پس از گرفت کلی از میان پستی‌وبلندی‌های لبۀ ماه به ما می‌رسد
Baire category theorem
قضیه‌ای که بر طبق آن هر فضای سنجه‌ای کامل یک مجموعۀ رسته‌دوم است
نرم‌افزاری بسیار ناقص که به‌رایگان در دسترس عموم قرار می‌گیرد تا آنها را فریبکارانه جذب محصولات نرم‌افزاری تجارتی کند
برش پاشنه و وارد کردن گوه‌ای از استخوان در آن برای اصلاح تغییر شکل استخوان مچ پا
نوعی مخمر صنعتی که از آن در تهیۀ محصولات نانوایی برای ورآوردن خمیر و ایجاد بافت اسفنجی استفاده می‌شود