واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 3432
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
ویژگی‌هایی از زمان که فارغ از زبان و مکان ثابت می‌ماند یا برقرار است
تیره‌ای از پیچکاجیسانان درختچه‌ای یا درختی دوپایه با ریشه‌های هوایی با حدود چهار سرده و 700 گونه که در نواحی ساحلی یا باتلاقی گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری برّ قدیم می‌رویند؛ این گیاهان در مجمع‌الجزایر مالایی و ملانزی و ماداگاسکار فراوان یافت می‌شوند و تعدادی از گونه‌های آنها نیز در هاوایی و زلاندنو و جنوب چین و ژاپن می‌رویند؛ میوه‌های برخی از گونه‌های این تیره نشاسته‌ای و خوراکی است
راسته‌ای از تک‌لپه‌ایها که در نواحی گرمسیری حقیقی پراکنده‌اند؛ بنا بر پژوهش‌های اخیر، شکل رویشی گیاهان این راسته درختی یا درختچه‌ای یا بالارونده یا علفی نخل‌مانند است
سرده‌ای از پیچکاجی‌سانان با حدود600 گونۀ شناخته‌شدۀ درختچه‌ای کوتاه به ارتفاع کمتر از یک متر یا درختی متوسط تا ارتفاع 20 متر با تاج‌پوشی گسترده و رشدی متوسط؛ تنۀ تنومند آنها دارای انشعابات بسیاری است که اثرات متعدد برگ گرداگرد آن باقی مانده است
ویژگی بیماری‌ای که در چند کشور همه‌گیر ‌شده است و احتمال می‌رود تمام دنیا را آلوده‌ کند
pandemicity
حالت دنیاگیر بودن یک بیماری
تیره‌ای از گونۀ عقاب‌ماهی‌گیریان و راستۀ شاهین‌سانان که سطح بالایی بدنشان قهوه‌ای و پاها و قفسه سینه‌شان سفید است و یک طوق خال‌دار دارد
تیره‌ای از راستۀ شاهین‌سانان که عموماً زیستگاه خود را در کنار آب انتخاب می‌کنند و از آبزیان تغذیه می‌کنند
pandurate
ویژگی بخش یا اندامی به شکل تخم‌مرغ وارونه در گیاهان که در بخش میانی تورفتگی داشته ‌باشد متـ . قلیانی‌شکل panduriform
به‌کاربرید به‌جای: قلیانی
عده‌ای از متخصصان و صاحب‌نظران که در گردهمایی‌ها، ضمن بحث و پاسخ به پرسش‌ها، جلسات را اداره می‌کنند
نشستی مستقل متشکل از مجموعۀ افرادی که در بازۀ زمانی معینی دربارۀ‌ موضوعی مشخص بحث و تبادل ‌نظر کنند
یکی از بزرگ‌ترین گونه‌های اسبله‌ایان و راستۀ گربه‌ماهی‌سانان با سبیل‌های قطور و طویل که رنگ آنها سبز مایل به خاکستری است
گل‌آذینی نامحدود شامل چندین محور منشعب جانبی با گل‌های دمگل‌دار (pedicellate)
paniculate, panicled
ویژگی گل‌آذینی به‌ شکل چندخوشه
panner, panoramic potentiometer, panpot
فرمانه‌ای () که موقعیت صوت در یک محیط دوسویه را تنظیم می‌کند
pannose
ویژگی سطحی با ظاهر یا بافتی شبیه به نمد یا پارچۀ پشمی
ابری شبیه به تکه‌های ژنده که گاهی لایۀ پیوسته‌ای تشکیل می‌دهد و زیر ابر دیگری قرار می‌گیرد یا بدان متصل می‌شود؛ این ابر فرعی اکثراًًً همراه با فرازپوشنی و باراپوشنی و کومه‌ای‌بارا می‌آید
1. نمایی کلی و وسیع یا دورنمایی از هر چیز 2. عکس یا مجموعه‌ای از چند عکس که نمای کلی و وسیعی را از یک منظره نشان می‌دهد
panoramic photograph
زنجیره‌ای از عکس‌های به‌هم‌پیوسته
panoramic potentiometer
نگاه کنید به: panner
panoramic tour
مشاهدۀ نمای کلی یک شهر یا منطقه بدون بازدید از آن
panpipes, syrinx
دسته‌ای از نای‌ها، متشکل از مجموعه‌ای از لوله‌های صوتی که به ترتیب اندازه در کنار هم قرار می‌گیرند
panpot
نگاه کنید به: panner
جوش دادن مفصل مچ پا و زیرقاپی به یکدیگر به‌طوری‌که توده‌ای واحد تشکیل دهند؛ این عمل معمولاً در مفصل‌آْماس شدید مچ و پشت پا انجام می‌شود
نام معبد معروف دورۀ کلاسیک در شهر رم
معبدی که به خدایان یک آیین خاص اختصاص دارد
همه یا گروهی از خدایان یا ایزدان یا ارباب انواع
شکلی از سازمان اجتماعی بدون حکومت که در آن همۀ افراد از یک مرتبه و مقام اجتماعی برخوردارند و کسی بر دیگری تفوق ندارد
وسیلۀ انتقال برق از سیم بالاسر به وسایل کشندۀ واگن یا لوکوموتیو متـ . برق‌رسان