واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2360
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
main sequence
نواری از نمودار HR که ستاره‌هایی را نشان می‌دهد که منبع اصلی تولید انرژی در آنها تبدیل هیدروژن به هلیم است
main sequence fitting
اندازه‌گیری فاصلۀ یک خوشۀ ستاره‌ای ازطریق انطباق ستاره‌های رشتۀ اصلی خوشه بر ستاره‌های رشتۀ اصلی معیار و محاسبۀ اختلاف قدر مطلق (absolute magnitude) و قدر ظاهری ستاره‌ها
فاضلاب‌روی که یک یا چند فاضلاب‌رو نیمه‌اصلی به آن تخلیه میشود
main signal, running signal
علامت نوری رنگی‌ای که نمای حرکت یا توقف قطار است
مهم‌ترین و بلندترین اشکوب در توده‌های چنداشکوبه
main stroke
به‌کاربرید به‌جای: کوب برگشت
خطی که حرکت قطار در آن با توجه به برنامۀ زمان‌بندی و اجازۀ ایستگاه‌های مبدأ و مقصد انجام می‌شود
main verb, principal verb
فعلی در بند پایه یا فعلی دارای معنای واژگانی که در برابر فعل کمکی قرار می‌گیرد
mainframe computer
رایانه‌ای سریع و بزرگ با قابلیت پردازش زیاد
mainstream film
آن بخش از صنعت سینما که در آن فیلم‌های روایتی تجاری معمولاً با شرکت ستاره‌های معروف سینما و با هدف جلب مخاطب بیشتر ساخته می‌شود
maintainer line
رگه‌ای که برای نگهداری و تکثیر رگۀ نرعقیم میان‌یاخته‌ای به کار می‌رود و معمولاً میان‌یاختۀ طبیعی و دگره‌های مغلوب در محل بازگردان باروری دارد
maintenance 1
آخرین مرحلۀ تغییر رفتار اعتیادی که در آن پرهیز از رفتار اعتیادی فرد تداوم پیدا می‌کند متـ . مرحلۀ ماندگاری maintenance stage
maintenance 2
مراقبت و تعمیر و نوسازی ماشین‌آلات و تأسیسات صنعتی
maintenance crew
کارکنان بخش زمینی که مسئولیت آماده نگه داشتن هواگرد را بر عهده دارند
به‌کاربرید به‌جای: سکوی نگهداری
maintenance manual
maintenance of way
تمامی فعالیت‌های مربوط به نگهداری و تعمیر جزئی خط ‌آهن و ساختمان‌ها و تجهیزات علائم الکتریکی و ارتباطات مسیر راه‌آهن
maintenance platform
سکویی متحرک و مجهز به بالابر که دارای تجهیزات لازم برای تعمیر و نگهداری هواگرد است متـ . بالابر نگهداری maintenance lift
maintenance recorder
دستگاه ثبت اطلاعات مربوط به مدت پرواز و کارکرد موتور و اطلاعات ضروری دیگر در هواگرد
به‌کاربرید به‌جای: ماندگاری
major activity centre, MAC 1, activity centre area
محدوده‌ای که ویژگی آن حجم زیاد سفر با وسایل نقلیۀ عمومی و شخصی است
major alteration
هرگونه تغییری که به‌طور محسوس در وزن و تعادل و استحکام سازه‌ای و کارایی و کارکرد موتور و خصوصیات پروازی و دیگر عوامل دخیل در صلاحیت پرواز هواگرد تأثیرگذار باشد
major depressive disorder
نوعی اختلال افسردگی که در آن فرد حداقل دچار یک دورۀ افسردگی عمده می‌شود
major depressive episode
دوره‌ای از اختلال خلقی که حداقل به مدت دو هفته ادامه دارد و دست‌کم دارای چهار علامت از علائمی چون کاهش یا افزایش اشتها، بی‌خوابی، پرخوابی، خستگی و کندی روانی‌ـ‌حرکتی و سراسیمگی است
زمین‌لرزه‌ای با بزرگی برابر یا بزرگ‌تر از 7
major element
عنصری که بیش از 1 درصد از آن در پوستۀ زمین وجود داشته باشد
چینی بزرگ‌مقیاس یا غالب در یک ناحیه که چین‌های فرعی زیادی همراه با آن یافت می‌شوند
major interval
هریک از فاصله‌های دوم و سوم و ششم و هفتم از بن‌مایه در گام بزرگ (major) و تمامی فاصله‌های هم‌ارز آنها
major modification
انجام هرگونه تغییر در طراحی هواگرد که در نتیجۀ آن دریافت گواهینامۀ جدید اجتناب‌ناپذیر است، زیرا تغییر وزن و حدود گرانیگاه و استحکام سازه و کارایی و کارکرد منبع توان و مشخصه‌های پروازی و زیست‌محیطی و صلاحیت پروازی آن باید تأیید ‌شود
major operated department
ستونی که به ثبت درآمدهای حاصل از خدمات عمدۀ مهمان‌خانه‌ها اختصاص داده می‌شود تا جداگانه محاسبه و واپایش شوند