واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2360
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
macronutrient
ماده‌ای مغذی که منبع عمدۀ تأمین انرژی و مواد سازندۀ اندامگان‌هاست، شامل آب و کربوهیدرات‌ها و پروتئین‌ها و چربی‌ها
گویچۀ سفید تک‌هسته‌ای بیگانه‌خوار درشتی که در بافت‌ها به سر می‌برد و از اجسام درشت تغذیه می‌کند * مصوب فرهنگستان اول
دروایانی که اندازۀ آنها بین 20 تا 200 میلی‌متر است
به‌کاربرید به‌جای: شارش‌شناسی
پیش‌نشانگر زمین‌لرزه بر پایۀ حواس انسان
macroseismic epicentre
رومرکز زمین‌لرزه بر پایۀ مشاهدات میدانی
مطالعۀ اثرهای محسوس زمین‌لرزه‌ها
دارا بودن بیش از چهارهزار گرم وزن در هنگام تولد
اصطلاح‌نامه‌ای که اصطلاحات بیش از یک حوزه را در بر می‌گیرد و ازنظر روابط معنایی از عمق کمتری برخوردار است
macula lutea, macula 2, macula lutea retinae, yellow spot, limbus luteus, macula flava, punctum luteum, Soemmering's spot, Soemmering's foramen
فرورفتگی نامنظم مایل‌به زردی در روی شبکیه، در خارج از صفحۀ بینایی و اندکی پایین‌تر از آن
macule, macula 1
بخش کوچک مسطح تغییررنگ‌یافته یا کلفت‌شده‌ای از پوست که ناحیه‌ای متمایز از پوست بهنجار پیرامون خود باشد متـ . لکه 2
mad cow disease,bovine spongiform encephalopathy, BSE
بیماری مشترک بین انسان و حیوان که ازطریق مصرف گوشت گاو آلوده به انسان منتقل می‌شود
madreporite
عضوی منفذدار و شبیه به دکمه در خارپوستان که در سطح ورادهانی (aboral) قرار دارد و آب از آن خارج می‌شود
maestro (it.)
عنوانی بسیار احترام‌آمیز در عالم موسیقی که عمدتاً برای رهبران سازگان/ ارکستر، و نیز آهنگسازان و نوازندگان و مدرسان برجسته به کار می‌رود
magazine
بخشی از دوربین هوایی که فیلم را نگه می‌دارد و سازوکاری برای حرکت روبه‌جلوی فیلم دارد
Magellanic Clouds
دو کهکشان کوچک و نامنظم در نزدیکی راه شیری که به‌صورت دو تودۀ ابرمانند در آسمان نیمکرۀ جنوبی دیده می‌شود
روشی در تشدید مغناطیسی هسته‌ای حالت‌جامد برای باریک کردن خطوط طیفی
اعداد 2، 8، 20، 28، 50، 82، 126 که معرف تعداد پروتون‌ها یا نوترون‌ها یا هر دو آنها در پوسته‌های کامل هسته‌ای است
روشی در تجزیه‌وتحلیل پیکربندی فضاشیمیایی که در آن نمونۀ جهت‌یافته حول محوری می‌چرخد تا پهن‌شدگی خطی را که ناشی از شرایط ناهمسان‌گردی است کاهش دهد
قطاری که با استفاده از انرژی برق و رانش مغناطیسی حرکت می‌کند و هیچ‌ تماس و اصطکاکی با ریل ندارد
مخزنی در سنگ‌کره که در آن ماگما پیش از فوران انباشته می‌شود
magma generation
تولید ماگمای اولیه از راه ذوب‌ بخشی منبعی داغ براثر آشفتگی‌های محلی دما و فشار و ترکیب
آمیخته‌ شدن دو ماگما با ترکیب‌های مختلف که به تشکیل یک ماگمای دورگه با ترکیبی حدّواسط بین آنها منجر می‌شود
خطی کمان‌شکل از توده‌های نفوذی یا سنگ‌های آتشفشانی یا آتشفشان‌های فعال که در مرز دو صفحۀ هم‌گرا تشکیل شده است
به‌کاربرید به‌جای: کانسار ماگمایی
magmatic differentiation
فرایندهایی که در طی آنها انواع مختلف سنگ‌ها از یک ماگمای واحد به وجود می‌آیند
magmatic ore deposit
کانساری که با جدایش ماگمایی معمولاً در سنگ‌های مافیک (mafic rocks) و توده‌های نفوذی لایه‌ای تشکیل می‌شود متـ . ذخیرۀ ماگمایی magmatic deposit
magmatic segregation
تمرکز بلورهای یک کانی یا کانی‌های خاص در قسمت‌های خاصی از یک ماگما در طی سرد شدن و تبلور آن
magmatic water, giuvenile water, plutonic water
آب جداشده از سنگ‌های مذاب ماگمایی