واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 377
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
کشف تصادفی و غیرعملی یک یافتۀ باستان‏شناختی به دست افراد غیرحرفه‏ای مانند چوپانان و گردشگران و کشاورزان
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
هر شیئی از هر جنس، سفالینه، فلز، سکه یا مانند آن، که خارج از بافت باستان‏شناسی به دست آید
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
یافته‏های کوچک ویژه‏ای که فارغ از سازه‏ یا بستری که به آن تعلق دارند، قابل برداشتن و حمل کردن هستند
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
یافته‏ای که از سطح زمین به دست می‌آید
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
index fossil 2
یافته‌ای که نشان می‌دهد لایه‌های دارای هموندگان‌های مشابه، تاریخی یکسان دارند
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
chord 5
عضو معمولاً افقی واقع در بالا یا پایین خرپا
حوزه موضوعی: مهندسی عمران
1. خطی که فصل مشترک دو وجه یک چندضلعی است 2. پاره‏خطی که دو رأس یک گراف را به هم وصل می‌کند
حوزه موضوعی: ریاضی
limb 3, flank 5
یکی از دو سطح شیب‌دار دو سوی محور طاقدیس یا ناودیس
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
بخش پیرامونی و فوقانی هستۀ آب‌سنگ
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
lateral edge
یالی از منشور یا هرم که ضلعی از قاعده نباشد
حوزه موضوعی: ریاضی
در یک گراف چندگانه، دو یا چند یال موجود بین دو رأس متمایز
حوزه موضوعی: ریاضی
edges of a graph
پاره‏خطی یا کمانی که دو رأس از یک گراف را به هم وصل کند
حوزه موضوعی: ریاضی
نگاه کنید به: زانیشلیا
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
نگاه کنید به: زانیشلیائیان
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
دو یا چند یال که دو رأس گراف مفروض را به هم وصل کنند
حوزه موضوعی: ریاضی
در یک گراف، جفتی از یال‌ها که در یک رأس مشترک‌اند
حوزه موضوعی: ریاضی
adjuvant
ماده‏ای که همراه با ماده‏ای دیگر برای کمک به فعالیت آن به کار رود
حوزه موضوعی: پزشکی
escort 3
شخصی که گشت را از مبدأ تا مقصد به‌عنوان راهنما یا حلاّل مشکلات همراهی می‌کند
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
ice
شکل جامد و بلوری آب در جَوّ به‌صورت بلورهای برف و تگرگ و گویچه‌یخ
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
یخ خالص به شکل بلورهای منفرد و بزرگ که رنگ آبی آن ناشی از پخش نور توسط مولکول‌های آن است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
یخی که دارای آب مایع است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
superimposed ice
یخ نشسته بر روی یخسار که در نتیجۀ انجماد برف ذوب‌شده بعد از بارش برف تشکیل شده است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
یخی که با برف پوشیده نشده است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
fast ice, land fast ice
دریایخی که به ‌علت اتصال به ساحل بی‌حرکت است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
انباشتی تقریباً دایره‌ای از خاکه‌یخ با قطر کمتر از 3 متر با لبه‌هایی که براثر برخورد برجستگی پیدا کرده است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
black ice
یخ تازۀ نازک در آب شیرین یا شور که به‌ علت شفافیت ناشی از ساختار دانه‌ای ستونی آن تیره دیده می‌شود
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
young ice
یخ‌ دریا یا دریاچه که به‌تازگی تشکیل شده است و ضخامت آن از پنج تا بیست سانتی‌متر است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
grease ice, ice fat, lard ice
پوستۀ نازکی از خاکه‌بلورها که بر روی سطح دریا به ‌هم بسته می‌شوند و ظاهری تیره و چربی‌گون ایجاد می‌کنند
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
یخ یخسار که دارای حباب هواست
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
یخ مات فرینی که بسیار بی‌نظم و تیره و کم‌چگالی است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ